Wincenty Krasiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wincenty Krasiński
Ilustracja
W mundurze generała armii Królestwa
generał
Data i miejsce urodzenia 30 stycznia 1782
Boremel
Data i miejsce śmierci 24 listopada 1858
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby od 1806
Stanowiska dowódca pułku
dowódca dywizji
Główne wojny i bitwy wojny napoleońskie
Bitwa pod Somosierrą
Odznaczenia
Order Orła Białego Orderu Świętego Stanisława (Księstwo Warszawskie) Orderu Świętego Stanisława (Królestwo Kongresowe) Krzyż Kawalerski Orderu Virtuti Militari Komandor Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) IV Klasa Orderu Orła Czerwonego (Prusy) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny IV klasy (Imperium Rosyjskie) Kawaler/Dama Honoru i Dewocji
Wincenty Krasiński
Herb
Herb hrabiowski rodziny Krasińskich
Rodzina Krasińscy
Ojciec Jan Krasiński
Matka Antonina Anna Czacka
Żona

Maria Urszula Radziwiłł

Dzieci

Zygmunt Krasiński

Théodore Géricault, Portret konny Wincentego Krasińskiego z około 1814 roku
J. Sokołowski, Portret Wincentego Krasińskiego

Wincenty Krasiński, herbu Ślepowron (ur. 30 stycznia 1782 w Boremlu na Wołyniu, zm. 24 listopada 1858 w Warszawie) – hrabia od 1811, od 1844 założyciel i I ordynat opinogórski, polski generał w czasie wojen napoleońskich, pełnił obowiązki Namiestnika Królestwa Polskiego.

Życiorys[edytuj]

Urodzony w rodzinie hr. Jana Krasińskiego (syna Michała Hieronima Krasińskiego) i Antoniny hr. Czackiej. Dnia 13 września 1803 ożenił się z Marią Urszulą ks. Radziwiłł. Ojciec Zygmunta Krasińskiego – dramatopisarza i poety polskiego romantyzmu.

W wieku ośmiu lat Wincenty został członkiem kawalerii narodowej, a jako dziesięciolatek był mianowany porucznikiem (był to element magnackiej tradycji i – wychowania, a nie stopień rzeczywistej służby wojskowej, którą Krasiński rozpoczął dopiero jako dorosły mężczyzna). W 1790 roku, po śmierci ojca, został starostą opinogórskim.

W roku 1803 utworzył organizację patriotyczną Towarzystwo Przyjaciół Ojczyzny. W lecie 1804 udaje się z małżonką do Spa w Belgii i Paryża, w którym przebywają pięć miesięcy. Krasiński nawiązuje znajomości z najważniejszymi postaciami cesarstwa, dostaje się na audiencję do cesarza Napoleona. Po powrocie do Polski przystępuje do zwolenników Francji. W 1804 roku został członkiem rzeczywistym Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk[1]. W początkach grudnia 1806 w porozumieniu z Henrykiem Dąbrowskim organizuje Gwardię Honorową i otrzymuje stopień pułkownika jazdy pospolitego ruszenia. Po przybyciu Napoleona do Warszawy zostaje członkiem sztabu cesarskiego i otrzymuje rozkaz sformowania pułku jazdy. Dnia 4 kwietnia 1807 Krasiński otrzymuje krzyż Legii Honorowej, a Napoleon mianuje go dowódcą 1 Pułku Szwoleżerów-Lansjerów Gwardii Cesarskiej (Régiment de chevau-légers polonais de la Garde impériale).

W 1808 roku dowodzi pułkiem w wojnie w Hiszpanii, w której jego szwoleżerowie wsławili się szarżą pod Somosierrą. Sam Krasiński nie brał udziału w szarży. Po kampanii hiszpańskiej pułk stacjonował w Chantilly pod Paryżem. W 1811 Napoleon mianuje Krasińskiego hrabią Cesarstwa Francuskiego. Od 1812 generał brygady. W maju 1812 Krasiński na czele pułku maszeruje przez Księstwo Warszawskie. W 1812 roku przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego[2]. Po odwrocie spod Moskwy pułk Krasińskiego stacjonuje w Saksonii i Paryżu, a Wincenty zostaje mianowany generałem dywizji. 4 kwietnia 1814 w Fontainebleau Napoleon powierza Krasińskiemu naczelne dowództwo wojsk polskich znajdujących się we Francji. Po abdykacji Napoleona, zwolniony z przysięgi, Krasiński przyprowadził do kraju większość wojsk polskich z Francji (wrzesień 1814). Dnia 16 lutego 1815 pułk szwoleżerów zostaje zlikwidowany, a Krasiński przekazuje księżnej Izabeli Czartoryskiej pułkowy sztandar. W czasie wojen napoleońskich Krasiński był trzykrotnie ranny.

W Królestwie Kongresowym został szefem dywizji, a następnie generałem–adiutantem cesarskim i dowódcą korpusu rezerwowego. Pod panowaniem Aleksandra I kontynuował karierę wojskową i polityczną. Był posłem przasnyskim i marszałkiem sejmu Królestwa Polskiego od 1818, od 1825 senatorem wojewodą. W 1820 Senat przyznaje Krasińskiemu tytuł hrabiowski, a car nadaje mu order Świętego Włodzimierza II klasy i dożywotnią godność senatora wojewody. W 1826 roku został awansowany do stopnia generała jazdy oraz na urząd senatora wojennego. W 1828 stracił popularność, gdy jako jedyny w czasie sądu sejmowego głosował za ukaraniem podejrzanych o zdradę stanu.

Będąc zwolennikiem współpracy z Rosją i podporządkowania Polski carowi, nie wziął udziału w powstaniu listopadowym (1830-1831), a po jego stłumieniu pełnił wysokie urzędy w administracji Królestwa, skreślony z listy senatorów przez sejm powstania listopadowego 20 lipca 1831 roku[3]. Od 1831 był członkiem Rady Państwa oraz w latach 1855-1856 członkiem Rady Administracyjnej. Po śmierci Iwana Paskiewicza, od 1 lutego 1856 r. pełnił czasowo obowiązki namiestnika Królestwa Polskiego.

Ufundował Bibliotekę Ordynacji Krasińskich w 1844 roku w Warszawie.

Lubił otaczać się luminarzami nauki, kultury i sztuki. W domu jego zbierali się najwięksi literaci epoki. Gorliwie gromadził zabytki kulturalne. Sam napisał jedynie podręcznik o władaniu lancą (Essai sur le maniemant de la lance, 1811), on też był autorem anonimowej broszury antysemickiej Apercu sur le Juifs de Pologne par un officier general polonais, nonce, la ditte (1818), w której opowiadał się przeciwko asymilacji Żydów. Krasiński był również autorem publikacji Rzut oka na wieszczów Prowancji zwanych Trubadurami.

Zmarł 24 listopada 1858 w Warszawie, a pochowany został w Opinogórze. Społeczeństwo zapamiętało jego antypolską postawę w czasie i po upadku powstania. Zarządca dóbr opinogórskich Feliks Karpiński tak pisał o tym przy okazji pogrzebu Zygmunta Krasińskiego, który przeżył ojca o zaledwie trzy miesiące: „Rozhowor był w Opinogórze wielki. Samych wielkich pań i panów zjechało się do stu, dwieście koni zwoziło i odwoziło gości... pogrzeb ten, reprezentowany przez obywatelstwo, był demonstracją narodową; na pogrzebie generała nie było wcale obywateli; osiemdziesięciu mnichów zastępowało wszystkie stany...”[4].

Odznaczenia[edytuj]

Odznaczony m.in.[5]:

Przypisy

  1. Aleksander Kraushar, Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk 1800-1832 : monografia historyczna osnuta na źródłach archiwalnych. Ks. 4, Czasy polistopadowe: epilog: 1831-1836, 1906, s. 489.
  2. Akcesy do konfederacji warszawskiej rządu i obywatelki Wielkiego Księstwa Litewskiego, podał Euzebiusz Łopaciński, w: Ateneum Wileńskie, r. XI, Wilno 1936, s. 355.
  3. Sebastian Ziółek, Sejm Królestwa Polskiego w okresie powstania listopadowego 1830-1831, Warszawa 2007, s. 333.
  4. Brandys, Koniec..., t.V, s. 310.
  5. a b c d e f g h i j Rocznik woyskowy królestwa polskiego na rok 1827. Warszawa: Drukarnia Wojskowa, 1827. s. 5
  6. a b c d e f g h i Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego. Zamek Królewski w Warszawie, 2013. s. 290
  7. Ryszard T. Komorowski: Kawalerowie i Damy Orderu Świętego Stanisława. Poznań: 2004, s. 32
  8. Zbigniew Dunin-Wilczyński: Order Św. Stanisława, Warszawa, 2006. s. 219.
  9. Przepisy o znaku honorowym niemniej Lista imienna generałów, oficerów wyższych i niższych oraz urzędnikow wojskowych, tak w służbie będących, jako też dymisjonowanych, znakiem honorowym ozdobionych w roku 1830. Warszawa, 1830

Bibliografia[edytuj]

  • Biografia w iPSB
  • Eligiusz Kozłowski: Zapomniane wspomnienia, Warszawa 1981
  • Marian Brandys: Koniec świata szwoleżerów, Iskry, Warszawa 1972-1979
  • Marian Brandys: Kozietulski i inni, Iskry, Warszawa 1982, ISBN 83-207-0463-4.
  • Zbigniew Sudolski: Krasiński. Opowieść biograficzna, LSW, Warszawa 1977
  • Konrad Ajewski: Zbiory artystyczne Biblioteki i Muzeum Ordynacji Krasińskich w Warszawie, Neriton, Warszawa 2004