Wiosna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pory roku. Zobacz też: inne znaczenia słowa Wiosna.
Pole wiosną Vermont
Wiosna na polach Szwajcarii
Gryżyński Potok
Wiosna w lesie − dywan zawilców gajowych

Wiosna − jedna z czterech podstawowych pór roku w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego. Charakteryzuje się umiarkowanymi temperaturami powietrza z rosnącą średnią dobową, oraz umiarkowaną ilością opadu atmosferycznego.

Meteorologia[edytuj | edytuj kod]

Wiosna astronomiczna rozpoczyna się w momencie równonocy wiosennej i trwa do momentu przesilenia letniego, co w przybliżeniu oznacza na półkuli północnej okres pomiędzy 20 marca a 22 czerwca (czasami daty te wypadają dzień wcześniej lub dzień później, a w roku przestępnym mogą być dodatkowo cofnięte o jeden dzień). Podczas wiosny astronomicznej dzienna pora dnia jest dłuższa od pory nocnej, a ponadto z każdą kolejną dobą dzień jest dłuższy, nocy krótsza, aż do przesilenia letniego, od tego dnia dni stają się krótsze, a noce dłuższe. Temperatura powietrza wiosną rzadko spada poniżej 0 °C.

Za wiosnę klimatyczną przyjmuje się okres roku, w którym średnie dobowe temperatury powietrza wahają się pomiędzy 5 a 15°C. Zasadniczo wiosnę poprzedza zima, jednak pomiędzy tymi okresami znajduje się klimatyczny etap przejściowy − przedwiośnie. Za początek wiosny fenologicznej przyjmuje się początek wegetacji oraz kwitnienie przebiśniegów i krokusów. W zależności od kontynentu i strefy klimatycznej, pory roku zmieniają się wcześniej, bądź później i trwają dłużej, bądź krócej.

Dla półkuli południowej wszystkie opisane daty i zjawiska są przesunięte o pół roku. Za miesiące wiosenne na półkuli północnej uznaje się marzec, kwiecień i maj, a na południowej wrzesień, październik i listopad.

Data początku wiosny[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy dzień wiosny, obchodzony jest w dniu równonocy wiosennej, który najczęściej przypada w dniu 21 marca lub dnia poprzedniego lub następnego, w zależności gdzie jest obserwowana. W XX wieku wiosna w strefie czasowej Polski rozpoczynała się zwykle 21 marca, zaś w miarę przybliżania się końca stulecia coraz częściej 20 marca. W 2011 roku pierwszy dzień wiosny przypadł na 21 marca (godz. 00:21), zaś wszystkie kolejne do roku 2043 będą obchodzone wyłącznie 20 marca, a od 2044 roku - 19 albo 20 marca. Kolejny początek wiosny w dniu 21 marca nastąpi dopiero w roku 2102[1]. Przyczyną zjawiska jest ruch punktu Barana związany z precesją ziemskiej osi rotacji.

Kultura symboliczna[edytuj | edytuj kod]

Mezopotamia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Akitu.

W starożytnej Mezopotamii obchodzono uroczystości związane ze zbiorem zbóż. Święto to nosiło nazwę Akitu. Uroczystości noworoczne obchodzono w większości miast starożytnej Mezopotamii. Gdy pomiędzy sobą stanęli Marduk i Aszur akitu zyskało nowe znaczenie jako święto narodowe, obchodzone na początku roku w stolicy z udziałem króla, oraz elit dworskich i kapłańskich.

Iran[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Nouruz.

Nouruz to tradycyjne irańskie święto nowego roku, obchodzone w dniu równonocy wiosennej, od 2010 obchodzone na arenie międzynarodowej. Nazwa święta pochodzi z języka staroperskiego od słów nava (nowy) i rəzaŋh (dzień), i zachowuje swoje znaczenie również we współczesnym języku perskim

Polska[edytuj | edytuj kod]

Wiosną obchodzone są uroczystości Wielkanocne. Jest to najważniejsze święto w religii chrześcijańskiej[2]. Uroczystości Wielkanocne poprzedza Wielki Tydzień. Ostatnie trzy doby tego tygodnia: Wielki Czwartek (wieczór), Wielki Piątek, Wielka Sobota i Niedziela Zmartwychwstania znane są jako Triduum Paschalne (Triduum Paschale). Z obchodami świąt wielkanocnych związanych jest wiele zwyczajów ludowych.

1 maja obchodzone jest Święto Pracy, obchodzone od 1890. W Polsce jest to Święto państwowe. Święto mające na celu podkreślenia pracy ludzkiej, upamiętnia je Pochód pierwszomajowy. Po zakończeniu wojny rząd komunistyczny nadał dniu 1 maja status święta państwowego, wolnego od pracy i stan ten trwa do chwili obecnej. 1 maja 2004 roku Polska, jak również Estonia, Łotwa, Litwa, Czechy, Słowacja, Węgry, Słowenia, Malta oraz Cypr oficjalnie wstąpiła do Unii Europejskiej[3].

3 maja obchodzone jest w Polsce Święto Narodowe Trzeciego Maja, ustanowione w 1919[4], oraz ponownie w 1990[5] w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Człowiek[edytuj | edytuj kod]

Wiosna w rolnictwie to okres intensywnej pracy. Gdy stopnieje śnieg i zazielenią się łąki, zaczyna się wypas zwierząt hodowlanych np. owce wypędza się na hale, gdzie pozostają aż do jesieni. Wczesną wiosną topi się marzannę, boginię mroźnej zimy i śmierci. Zwyczaj ten oznacza zakończenie okresu zimowego i rozpoczęcie wiosny. Obecnie obrzęd łączony jest z nastaniem kalendarzowej wiosny 21 marca.

Zwierzęta[edytuj | edytuj kod]

Wiosną wszystkie organizmy zwiększają swoją aktywność po zimowym uśpieniu. Zwierzęta rozpoczynają rozmnażanie. W każdym środowisku, a więc i na łące, sieć pokarmowa jest bardziej skomplikowana niż zimą. Świat zwierząt przechodzi okres budzenia się do życia, a następnie rozpoczyna się pierwsza faza okresu rozmnażania. czyli dobieranie się w pary i zapłodnienie u zwierząt, niektóre ptaki powracają z cieplejszych stref klimatycznych.

Rośliny[edytuj | edytuj kod]

Gdy dni stają się coraz dłuższe, a odczuwalna temperatura powietrza wzrasta, rośliny budzą się, wypuszczają liście bądź zakwitają. Na drzewach pojawiają się liście, np. na Mazowszu najwcześniej około 24 marca, a najpóźniej w ostatniej dekadzie kwietnia[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o wiośnie
Commons in image icon.svg

Przypisy

  1. Początki por roku (ang.)
  2. Wojciechowski M.: Wielkanoc, Uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego, Pascha. W: Religia. Encyklopedia PWN. T. 9. s. 410.
  3. http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114877,13838736,Prezydent_uczcil_9__rocznice_przystapienia_Polski.html/
  4. Ustawa z dnia 29 kwietnia 1919 r. o święcie narodowem trzeciego maja (Dz.Pr.P.P. 1919 nr 38 poz. 281)
  5. Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o przywróceniu Święta Narodowego Trzeciego Maja (Dz. U. z 1990 r. Nr 28, poz. 160)
  6. Wiosna - WIEM, darmowa encyklopedia

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]