Wiwerka malajska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wiwerka malajska
Viverricula indica[1]
(É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

drapieżne

Podrząd

kotokształtne

Rodzina

wiwerowate

Podrodzina

wiwery

Rodzaj

Viverricula
Hodgson, 1838[2]

Gatunek

wiwerka malajska

Podgatunki
  • V. i. indica (É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803)
  • V. i. baliensis Sody, 1931
  • V. i. pallida (J.E. Gray, 1831)
  • V. i. rasse (Horsfield, 1821)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[19]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Wiwerka malajska[20] (Viverricula indica) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny wiwer (Viverrinae) w obrębie rodziny wiwerowatych (Viverridae), zamieszkujący południową i południowo-wschodnią Azję. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1803 roku francuski przyrodnik Étienne Geoffroy Saint-Hilaire nadając mu nazwę Civetta indica[4]. Holotyp pochodził z Indii[21]. Jedyny przedstawiciel rodzaju wiwerka[20] (Viverricula) który opisał w 1838 roku brytyjski przyrodnik Brian Houghton Hodgson[2]. Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:

Podgatunek Oryginalna nazwa Autor i rok opisu Miejsce typowe
V. i. baliensis Viverricula malaccensis baliensis Sody, 1931 Bali, strona południowo-zachodnia, Jembrana, na wysokości około 50 m, Indonezja[22].
V. i. pallida Viverra pallida J.E. Gray, 1831 prawdopodobnie w pobliżu Kantonu, Guandong, południowa Chińska Republika Ludowa[23].
V. i. rasse Viverra rasse Horsfield, 1821 Jawa[24].

Często używana jest nazwa V. malaccensis, ale obecnie jest nieprawidłowa[25]. Niektóre ujęcia systematyczne rozpoznają do jedenastu podgatunków[21][26], ale ostatnie analizy oparte o dane molekularne sugerują, że należy rozpoznać tylko cztery podgatunki, które ostatecznie mogą reprezentować więcej niż jeden gatunek[25]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają cztery podgatunków[25].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Viverricula: rodzaj Viverra Linnaeus, 1758 (wiwera); łac. przyrostek zdrabniający -ula[27].
  • indica: łac. Indicus „indyjski”, od India „Indie”[28].
  • baliensis: Bali, Indonezja[29].
  • pallida: łac. pallidus „blady, ziemisty”, od pallere „być bladym”[30].
  • rasse: jawajaska nazwa rasse dla wiwerki, od sanskrytckiego rasa (dewanagari: रस) „smak, aromat”[5].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Wiwerka malajska występuje w południowej i południowo-wschodniej Azji zamieszkując w zależności od podgatunku[25]:

Introdukowany na Madagaskar, wyspę Zanzibar (archipelag Zanzibar), Komory i wyspę Socotra do produkcji cywetu lub do łapania szczurów; obecność na niektórych wyspach indonezyjskich (Bawean, Kangean, Lombok i Sumbawa) też mogła być introdukcją[25].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) 48,5–60 cm, długość ogona 30–43 cm, długość ucha 3,9–5 cm, długość tylnej stopy 8,5–10 cm; masa ciała 2–4 kg[26]. Sierść wiwerek malajskich ma w większości barwę brązową, żółtą lub płowopomarańczową. Dostrzec można białe i czarne obroże na szyi. Ciało pokryte jest ciemniejszymi plamkami, które na grzbiecie tworzą 6–8 pasów. Ogon paskowany, czarno-biały. Pierś jest jaśniejsza od reszty ciała, do tego bardziej szara lub brązowawa. Łapy są ciemnobrązowe lub czarne[31].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Wiwerki malajskie przystosowane są do życia w wielu środowiskach, również w pobliżu siedlisk ludzkich. Preferują obszary otwarte, jak nadrzeczne lasy, lasy z drzewami zrzucającymi liście czy obszary trawiaste; rzadziej obserwowane są w gęstych lasach deszczowych. Są to ssaki żyjące samotnie, prowadzące nocny tryb życia. Sypiają w norach lub pustych pniach drzew. Są mięsożerne; zjadają głównie niewielkie kręgowce, takie jak gryzonie. Zjadają również owoce, padlinę i odpadki[31].

U samic żyjących w niewoli zaobserwowano dwa okresy rui: od lutego do kwietnia i od sierpnia do września. W niewoli mioty liczyły po 2–5 młodych; przestawały pić mleko matki w wieku 4–4,5 miesięcy. Nie jest wiadome, jak długo żyją wiwerki malajskie na wolności; w niewoli mogą żyć 20 lat i więcej[31].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje wiwerkę malajską za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern)[19].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Niepoprawna późniejsza pisownia Viverricula Hodgson, 1838.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Viverricula indica, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b B.H. Hodgson. A classified catalogue of Nepalese Mammalia. „Annals of natural history”. 1 (2), s. 152, 1838 (ang.). 
  3. B.H. Hodgson. On the Civet of the continent of India, Viverra Orientalis. Hodie melanurus. „Calcutta journal of natural history, and miscellany of the arts and sciences in India”. 2 (5), s. 53–54, 1842 (ang.). 
  4. a b É. Geoffroy Saint-Hilaire: Catalogue des Mammifères du Muséum national d’Histoire naturelle. Paris: 1803, s. 113. (fr.)
  5. a b T. Horsfield: Zoological researches in Java, and the neighbouring islands. London: Printed for Kingsbury, Parbury, & Allen, 1824, s. ryc. i nienumerowany tekst. (ang.)
  6. J.E. Gray: Illustrations of Indian Zoology, chiefly selected from the collection of Major-General Hardwicke. Cz. 1. London: Treuttel, Wurtz, Treuttel, Jun. and Richter, 1830–1834, s. ryc. 4. (ang.)
  7. J.E. Gray. Description of two species of Mammalia, one forming a genus intermediate between Viverra and Ictides. „The zoological miscellany”. 1, s. 17, 1831 (ang.). 
  8. F.P.L. Pollen, D.-C. van Dam & H. Schlegel. CONTRIBUTIONS á la faune de Madagascar et des îles avoisinantes. „Nederlandsch Tijdschrift voor de Dierkunde”. 3, s. 78, 1866 (fr.). 
  9. J.L.J. Bonhote. On the species of the genus Viverricula. „The Annals and Magazine of Natural History”. Seventh series. 1, s. 120, 1898 (ang.). 
  10. P. Matschie: Carnivora. W: Wissenschaftliche Ergebnisse der Expedition Filchner nach China und Tibet, 1903-1905. Zoologische Sammlungen. T. 10. Cz. 1. Berlin: E.S. Mittler & Sohn, 1908, s. 196. (niem.)
  11. E. Schwarz. Seven new Asiatic mammals, with note on the "Viverra fasciata" of Gmelin. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eight series. 7, s. 637, 1911 (ang.). 
  12. C.B. Kloss. On mammals collected in Siam. „Journal of the Natural History Society of Siam”. 3 (4), s. 352, 1919 (ang.). 
  13. Sody 1931 ↓, s. 351.
  14. a b Sody 1931 ↓, s. 353.
  15. Pocock 1933 ↓, s. 632.
  16. Pocock 1933 ↓, s. 640.
  17. Pocock 1933 ↓, s. 643.
  18. Pocock 1933 ↓, s. 654.
  19. a b A. Choudhury i inni, Viverricula indica, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2021-3 [dostęp 2022-04-16] (ang.).
  20. a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 142. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  21. a b D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Viverricula indica. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2022-04-16].
  22. J.S. Zijlstra: Viverricula malaccensis baliensis Sody, 1931 (ang.). Hesperomys project. [dostęp 2022-04-17].
  23. J.S. Zijlstra: Viverra pallida Gray, 1831 (ang.). Hesperomys project. [dostęp 2022-04-17].
  24. J.S. Zijlstra: Viverra rasse Horsfield, 1821 (ang.). Hesperomys project. [dostęp 2022-04-17].
  25. a b c d e C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 410. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.)
  26. a b A.P. Jennings & G. Veron: Family Viverridae (Civets, Genets and Oyans). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 209–210. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.)
  27. T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 707, 1904 (ang.). 
  28. indica, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-04-16] (ang.).
  29. baliensis, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-04-17] (ang.).
  30. pallida, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-04-17] (ang.).
  31. a b c Ethan Shirley: Viverricula indica, small Indian civet. W: Animal Diversity Web [on-line]. Michigan State University, 2009. [dostęp 2017-02-23].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • H.J.V. Sody. Six new mammals from Sumatra, Java, Bali and Borneo. „Natuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch-Indië”. 91, s. 349–360, 1931 (ang.). 
  • R.I. Pocock. The civet cats of Asia. Part II. „The journal of the Bombay Natural History Society”. 36 (3), s. 629–656, 1933 (ang.).