Przejdź do zawartości

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny (kat.)
Ilustracja
Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, Guido Reni, 1642
Dzień

15 sierpnia (kat.)

Typ święta

święto kościelne nakazane

Religie

katolicyzm

Zwyczaje

święcenie ziół i kwiatów

Znaczenie

wzięcie do nieba wraz z ciałem i duszą NMP

Inne nazwy

Matki Boskiej Zielnej (Polska)
Matki Boskiej Korzennej (Czechy[1])

Multimedia w Wikimedia Commons
Jan Matejko, Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny, 1875
Tarnobrzeg, kościół Wniebowzięcia NMP
Wniebowzięcie NMP, Charles Mellin
Wniebowzięcie NMP, Petr Brandl - Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Krzeszowie
Rzeźba na fasadzie kościoła w Nowej Wsi
Późnogotycki pentaptyk szafiasty z 1521 r. ze sceną główną Wniebowzięcie NMP w kościele w Pisarzowicach
Uroczystość Wniebowzięcia w Lewiczynie w 2012 r.
Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny uczta, Novara di Sicilia
Bukiet z ziół, kwiatów, zbóż, owoców i warzyw święcony we wsi Jednorożec (Kurpie Zielone) w uroczystość Matki Boskiej Zielnej

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny (łac. Assumptio Beatissimae Mariae Virginis in caelum) – artykuł wiary chrześcijańskiej, przede wszystkim wyznania katolickiego i prawosławnego, dotyczący wzięcia do nieba, z ciałem i duszą, Najświętszej Maryi Panny, matki Jezusa Chrystusa; miało ono miejsce po zakończeniu jej ziemskiego życia. Tradycyjnie nazywane „małą Wielkanocą”.

Przekonanie to, obecne u Ojców Kościoła chrześcijańskiego Wschodu i Zachodu, od 1 listopada 1950 roku stanowi w Kościele rzymskokatolickim dogmat wiary z uroczystego nauczania. Uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny obchodzona jest w Kościele rzymskokatolickim w dniu 15 sierpnia jako święto nakazane.

Treść i znaczenie artykułu wiary

[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z przekazem katolickim i prawosławnym, Maryja, matka Jezusa Chrystusa, pozostając po zmartwychwstaniu w gronie uczniów, osiągnąwszy sędziwy wiek, została zabrana przez Boga z ciałem i duszą do nieba[2].

Treść wiary we Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny pochodzi ze starożytnej tradycji ustnej, która powołuje się na szereg tekstów biblijnych (zob. Ps 34; Pnp 1,4.8,5.3,6; Łk 1,46-55; Ap 11,19; Ap 12,1-6)[3] niepodejmujących jednak tego tematu bezpośrednio lecz figuratywnie. Wyjątkowe miejsce zajęła tutaj Pieśń nad pieśniami, w której zaczęto wyczytywać szereg zapowiedzi wniebowzięcia Maryi[4]. Biorąc pod uwagę historyczny wymiar zdarzenia:

(...) o kresie życia Maryi nie dowiadujemy się z pism Nowego Testamentu niczego dosłownego. Mówi nam o tym jedynie zachowana tradycja ustna, której niejasnych śladów moglibyśmy się doszukiwać w dwunastym rozdziale Apokalipsy. Przekazy krążące wewnątrz wspólnot chrześcijańskich pozwalają nam na pewno stwierdzić, że Maryja dokonała swoich dni w towarzystwie uczniów Chrystusa. Już bardzo stare ikony pokazują, jak leży na posłaniu, otoczona czcią apostołów. Jeden z nich kołysze przy niej kadzidłem, a z nieba powraca Chrystus, aby zaprowadzić jej duszę do wiecznego domu[2].

Wniebowzięcie poprzedzało odejście Maryi z tego świata, nazywane przez chrześcijański Wschód „zaśnięciem”:

W chwili „zaśnięcia” (dormition) Maryja została mocą Bożą zabrana z ciałem i duszą do nieba, aby w ten sposób wypełnić prorocze słowa Pieśni nad pieśniami: Pociągnij mnie za sobą, pobiegnijmy już teraz razem. Wprowadź mnie, królu, do swoich komnat (Pnp 1,4). Podobno kiedy wznosiła się do nieba, spod jej stóp sypały się na grób i głowy apostołów płatki kwiatów. Bóg dał znać, że jej odejście było tak naprawdę nowymi narodzinami. A wraz z nimi objawiła się – duchowa płodność[3].

Wcześniej podobne wniebowzięcia zdarzyły się, zgodnie z przekazem biblijnym, w przypadku Eliasza i Henocha, który znikł, bo zabrał go Bóg (Rdz 5,24). Podstawy dla wniebowzięcia Maryi są jednak znacząco odmienne.

Wniebowzięcie w głównych wyznaniach chrześcijańskich

[edytuj | edytuj kod]

Kościół rzymskokatolicki

[edytuj | edytuj kod]

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny jest przedmiotem dogmatu Kościoła katolickiego, ogłoszonego przez papieża Piusa XII 1 listopada 1950 r. w konstytucji apostolskiej Munificentissimus Deus (Najszczodrobliwszy Bóg)[5]. Dogmat ten stwierdza, że po zakończeniu swojego ziemskiego życia Najświętsza Maryja Panna została z ciałem i duszą wzięta do wiecznej chwały. Definicja dogmatyczna nie rozstrzyga jednak kwestii samej jej śmierci. Tu teologowie dzielą się na uznających jej ziemską śmierć (tzw. mortaliści) oraz ich przeciwników (tzw. immortaliści). Interpretacja mortalistyczna jest jednak znacznie mocniej osadzona w tradycji Kościoła, zwłaszcza Wschodniego, a także poparta pobożnością udokumentowaną w literaturze apokryficznej i materialnych zabytkach Ziemi Świętej[6]. Zgodnie z interpretacją mortalistyczną nauczał ponadto papież Jan Paweł II[7].

Wniebowzięcie NMP jest w Kościele katolickim świętem nakazanym[8][9].

Starokatolicyzm

[edytuj | edytuj kod]

Starokatolicy nie uznają dogmatu o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny. Ponieważ zdaniem tego Kościoła nie ma on podstaw biblijnych ani też nie został ogłoszony przez Sobór Powszechny, nie można go uznać za dogmat obowiązujący wszystkich katolików. Starokatolicy obchodzą 15 sierpnia święto Zaśnięcia Bogurodzicy lub Święto Bogurodzicy wspominając dzień śmierci Matki Jezusa i jej przejście do nieba, nie dogmatyzują jednak, w jaki sposób to się dokonało[10]. Tego dnia we wspólnotach starokatolickich w sposób szczególny rozważa się życie Maryi i jej znaczenie w historii zbawienia.

Wyjątek stanowią Kościoły mariawickie i polskokatolickie, które uznają Wniebowzięcie Maryi, choć nie definiują go jako dogmat.

Prawosławie i Kościoły wschodnie

[edytuj | edytuj kod]

Opierające swą doktrynę na Tradycji Apostolskiej kościoły wschodnie, w tym Cerkiew prawosławna, wyznają wiarę w Zaśnięcie Bogurodzicy i celebrują ją przez odpowiednie święta[11][12], choć nie dogmatyzują tej nauki.

Protestantyzm

[edytuj | edytuj kod]

Chrześcijanie kościołów protestanckich oraz Świadkowie Jehowy[13] sprzeciwiają się temu dogmatowi, uznając, że nie ma on potwierdzenia w Biblii.

Obchody

[edytuj | edytuj kod]

Wydarzenia związane z zakończeniem ziemskiego życia Maryi zaczęto upamiętniać w V wieku na Wschodzie przez obchody święta Zaśnięcia Matki Bożej, które stało się tym samym jednym z najstarszych świąt maryjnych[11][14]. Obchodzone początkowo lokalnie, zwiększało później swój zasięg, przybierając różne nazwy (np. Zaśnięcia, Przejścia czy Odpocznienia Maryi), aż do upowszechnienia się w całym Kościele[11].

W Polsce i innych krajach europejskich czci się Matkę Boską Wniebowziętą jako patronkę ziemi i jej bujnej roślinności, stąd w polskiej tradycji ludowej święto znane jest pod nazwą Matki Boskiej Zielnej. Święci się wówczas związane najczęściej w bukiet) kwiaty, zioła, owoce, zboża i warzywa. Jest to nawiązanie do przedchrześcijańskich: z jednej strony rzymskich Nemoraliów, które świętowano w podobnym terminie na cześć bogini Diany – patronki przyrody, z drugiej do słowiańskich podziękowań boginiom Mokoszy, Dziewannie i Marzannie oraz celebracji żniw oraz zbiorów płodów rolnych[15].

W innych krajach też używa się potocznych nazw ludowych, np. Matki Boskiej Korzennej (Czechy[1]) czy Matki Boskiej Znakomitej (Kongo[16]).

Święto obchodzone jest w Polsce 15 sierpnia i jest to dzień wolny od pracy[17]. W Kalwarii Zebrzydowskiej odbywają się inscenizacje Zaśnięcia Maryi oraz jej Wniebowzięcia. Na Jasną Górę zmierzają pielgrzymki z całej Polski. W innych częściach Polski święto wiąże się często z obchodami dożynek[potrzebny przypis].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 Matki Boskiej Zielnej obchodzimy nie tylko w Polsce
  2. 1 2 Gołębiowski 2025 ↓, s. 38.
  3. 1 2 Gołębiowski 2025 ↓, s. 38-39.
  4. ↑ Gołębiowski 2026 ↓, s. 31.
  5. ↑ Munificentissimus Deus – Pius XII – Portal OPOKA. opoka.org.pl. [dostęp 2019-09-23].
  6. ↑ Maciej Witała, Argumentacja mariologiczna i hagiologiczna na rzecz współczesnej interpretacji teologicznej nauczania Magisterium Kościoła Katolickiego o śmierci jako skutku grzechu, „Rocznik Teologiczny” (1), 2022, s. 254-261, DOI: 10.36124/rt.2022.08.
  7. ↑ Jan Paweł II, GENERAL AUDIENCE Wednesday, 25 June 1997, [w:] vatican.va, Libreria Editrice Vaticana, 25 czerwca 1997.
  8. ↑ Kodeks prawa kanonicznego, kan. 1246
  9. ↑ Kodeks kanonów Kościołów wschodnich, kan. 880
  10. ↑ Urs. Küry, Kościół starokatolicki : historia, nauka, dążenia, Chrześcijańska Akademia Teologiczna, 1996, ISBN 83-901296-4-7, OCLC 43955696 [dostęp 2019-08-14].
  11. 1 2 3 Wniebowzięta – fakty i legendy – Jolanta Krasnowska-Dyńka , Roman Zając – Portal OPOKA. opoka.org.pl/. [dostęp 2018-12-20].
  12. ↑ Nauka Cerkwi Prawosławnej o Przenajświętszej Bogarodzicy [online], prawoslawie.pl [dostęp 2017-12-03].
  13. ↑ Maria (matka Jezusa), [w:] Prowadzenie rozmów na podstawie Pism, wyd. 2, Towarzystwo Strażnica, 2001, s. 165–172, ISBN 83-86930-47-0.
  14. ↑ Roman Zając: Wniebowzięta. Fakty i legendy. Stacja7, 2018-08-15. [dostęp 2018-12-20].
  15. ↑ Maria Weronika Kmoch, MAŁA OJCZYZNA: Matki Boskiej Zielnej u Kurpiów Zielonych [online], 5 sierpnia 2021 [dostęp 2025-11-16].
  16. ↑ Matka Boża „Owocowa”
  17. ↑ Wniebowzięcia NMP – 15 sierpnia, Święto, ale czy wolne od pracy?. nowiny24.pl, 2019-08-06. [dostęp 2023-07-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-07-11)].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Michał Gołębiowski: Maryja jako królowa i kadzidło. Dębogóra: Wydawnictwo Dębogóra, 2025.
  • Michał Gołębiowski: Niewiasta z perłą. Szkice o Maryi Pannie w świetle duchowości katolickiej. Tyniec: Wydawnictwo Tyniec, 2018.
  • Michał Gołębiowski. Pieśń nad Pieśniami wypełniona w Maryi. „Gość Niedzielny”, 2026. 
  • Luigi Melotti: Maryja i jej misja macierzyńska. Kraków: Polskie Towarzystwo Teologiczne w Krakowie, 1983.
  • Stanisław Celestyn Napiórkowski: Spór o Matkę. Mariologia jako problem ekumeniczny. Lublin: Wydawnictwo KUL, 1988.
  • William George Most: Maryja Współodkupicielka. Płock: Cor Eorum, 2019.
  • Witold Pietkun: Maryja Matka Chrystusa. Rozwój dogmatu maryjnego. Warszawa: PAX, 1954.
  • Brant Pitre: Jezus i żydowskie korzenie Maryi. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2020.
  • Jean-Pierre Torrell: Dziewica Maryja w wierze katolickiej. Poznań: W Drodze, 2013.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wniebowzięcie_Najświętszej_Maryi_Panny&oldid=80436119”