Wołomin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Wołomin (ujednoznacznienie).
Wołomin
Widok na Wołomin i Warszawę
Widok na Wołomin i Warszawę
Herb
Herb Wołomina
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat wołomiński
Gmina Wołomin
gmina miejsko-wiejska
Burmistrz Elżbieta Radwan
Powierzchnia 17,24[1] km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

37 528[2]
2 146,1 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 22
Kod pocztowy 05-200
Tablice rejestracyjne WWL, WV
Położenie na mapie powiatu wołomińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wołomińskiego
Wołomin
Wołomin
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Wołomin
Wołomin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wołomin
Wołomin
Ziemia 52°20′48″N 21°14′31″E/52,346667 21,241944
TERC
(TERYT)
1142034124
Urząd miejski
ul. Ogrodowa 4
05-200 Wołomin
Strona internetowa

Wołominmiasto w województwie mazowieckim, siedziba powiatu wołomińskiego i gminy miejsko-wiejskiej Wołomin. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. warszawskiego.

Według danych na 31 grudnia 2014 r. miasto miało 37 389 mieszkańców[3].

Wołomin należy do aglomeracji warszawskiej. Położony jest 20 km od centrum Warszawy na linii kolejowej do Białegostoku (dwie stacje w Wołominie).

Wołomin jest członkiem Związku Miast Polskich.

Położenie[edytuj]

Położenie Wołomina względem Warszawy

Wołomin położony jest na Równinie Wołomińskiej, która jest częścią Niziny Mazowieckiej. Przez miasto przepływa rzeka Czarna, która swój bieg kończy w Kanale Żerańskim (Królewskim). Gmina Wołomin graniczy z następującymi gminami: Kobyłka, Radzymin, Klembów, Poświętne oraz Zielonka. Przez miasto przebiegają drogi wojewódzkie nr 634 (Port Lotniczy im. F.Chopina-Ząbki-Zielonka-Wołomin-Wólka Kozłowska), nr 635 (Wołomin-Radzymin) oraz nr 628 (odcinek droga 634-stacja kolejowa). Przez miasto przebiega również międzynarodowa linia kolejowa E75 Warszawa-Sankt Petersburg (linia kolejowa nr 6 Zielonka-Kuźnica Białostocka) z dwiema stacjami w Wołominie: Wołomin i Wołomin Słoneczna.

Historia[edytuj]

Miejscowość letniskowa[edytuj]

Pierwsze wzmianki dotyczące Wołomina pochodzą z XV wieku. W latach 1428-1501 miejscowość była znana jako Zacięciwa. Nazwa Wołomin wywodzi się od XVI-wiecznego właściciela, Jana de Volumne (pol. Wołumiński). Wieś szlachecka Wolunin położona była w 1580 roku w powiecie warszawskim ziemi warszawskiej województwa mazowieckiego[4]. Po wybudowaniu w roku 1862 linii kolejowej (pierwszy przystanek od Dworca Petersburskiego umieszczono w Wołominie) stał się on miejscowością letniskową dla Warszawy. W 1902 roku powstała kapliczka, następnie zaczęto budować kościół. Na początku XX wieku rozwinęło się tu osadnictwo typu miejskiego, któremu sprzyjało powstanie w czerwcu 1905 roku huty szkła.

Miasto – dwudziestolecie międzywojenne[edytuj]

Wołomin otrzymał prawa miejskie 4 lutego 1919 r., na mocy dekretu Naczelnika RP Marszałka Józefa Piłsudskiego. W roku 1920 w okolicach Wołomina na polach Ossowa doszło do kluczowych walk Bitwy Warszawskiej. Samo miasto stało się świadkiem nieudanej próby zdobycia go przez bolszewików 13 sierpnia 1920 roku. Po I wojnie światowej zakończono budowę kościoła w stylu neogotyckim, a w 1924 roku erygowano parafię pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej.

 Osobny artykuł: Bitwa Warszawska.

W okresie międzywojennym znaczną część ludności (ponad 3 tys. na 17 tys. mieszkańców w 1939 r.) Wołomina stanowili Żydzi. Mieszkali tu również Rosjanie, którzy uciekli przed rewolucją bolszewicką (w 1930 w mieście powstała parafia prawosławna). Istotne zmiany w funkcjonowaniu miasta nastąpiły po 1935, gdy burmistrzem został Józef Cichecki. Doprowadził do rozwoju oświaty oraz poprawy infrastruktury miejskiej, walcząc z powszechnym bezrobociem zainicjował powstanie betoniarni miejskiej, gdzie produkowano płyty chodnikowe i trylinkę, z których zbudowano nawierzchnię wielu wołomińskich ulic[5].

Na pograniczu Wołomina i Kobyłki geograf Wacław Nałkowski wybudował dom, który później jego córka Zofia Nałkowska opisała w 1925 roku w książce „Dom nad łąkami”. Obecnie w „Domu nad łąkami” mieści się muzeum Zofii i Wacława Nałkowskich – miejsce imprez kulturalnych.

Holokaust i bitwa pancerna[edytuj]

Podczas II wojny światowej wołomińscy Żydzi zostali umieszczeni przez niemieckiego okupanta w getcie zlokalizowanym pomiędzy Wołominem i Kobyłką, a następnie poprzez getto warszawskie wywiezieni do Treblinki i tam zagazowani.

30 lipca 1944 roku rozpoczęła się pod Wołominem największa na ziemiach polskich bitwa wojsk pancernych, w której brały udział jednostki 3 Korpusu Pancernego, 8 Gwardyjskiego Korpusu Pancernego i 16 Korpusu Pancernego 2 Armii Pancernej (ros. 2-й Танковой Армии) nacierającej od strony Lublina przez Dęblin oraz kilku dywizji pancernych wojsk niemieckich, a mianowicie: 1 Dywizji Spadochronowo-Pancernej „Hermann Göring”, 5 Dywizji Pancernej SS „Wiking”, 3 Dywizji Pancernej SS „Totenkopf” oraz 4 i 19 Dywizji Pancernych. W bitwie po obu stronach wzięło udział około 1000 czołgów – ponad połowa została zniszczona w walce. Tygodniowa bitwa pancerna, zakończona klęską wojsk radzieckich, przyniosła straty wśród mieszkańców Wołomina. Zginęło w niej trzynastu żołnierzy z wołomińskiej jednostki Armii Krajowej.

 Osobny artykuł: Bitwa pod Warszawą 1944.

Walki rozgrywające się na przedpolach Warszawy były ostatnim impulsem do podjęcia decyzji o rozpoczęciu powstania warszawskiego.

Okres powojenny[edytuj]

Tereny dawnej huty szkła

1 października 1944 powstało liceum ogólnokształcące, które nosi dziś imię Wacława Nałkowskiego.

Po wojnie, w roku 1952, Wołomin stał się miastem powiatowym (przeniesiono starostwo z Radzymina), co przyspieszyło jego rozwój. Powstały zakłady stolarki budowlanej oraz Przedsiębiorstwo Poszukiwań Nafty i Gazu, a miasto stało się „sypialnią Warszawy” – znaczna część mieszkańców zaczęła pracować w stolicy. W latach 70. i 80. powstały liczne osiedla bloków z wielkiej płyty, m.in. Polna, Kobyłkowska, Lipińska oraz Hibnera (ob. Niepodległości), które przyczyniły się do wzrostu liczby ludności miasta. Pod koniec XX wieku wołomińska huta szkła ogłosiła upadłość, ale dzięki opanowanej technologii produkcji szkła żaroodpornego udało się utrzymać część produkcji i zatrudnienia w nowej firmie. Obecnie wołomińska huta jest jedną z ostatnich działających na terenie Polski. Część terenów huty położonych w centrum miasta została sprzedana prywatnemu inwestorowi, który wybudował w tym miejscu biurowiec oraz jeden ze sklepów marki Kaufland.

W 2016 roku na terenie dawnej Stolarki Wołomin otworzono pierwszy w tym mieście wielkopowierzchniowy hipermarket Galeria Wołomin.

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Wołomina w 2014 roku [6].


Piramida wieku Wolomin.png

Podział administracyjny[edytuj]

Urząd Miejski w Wołominie

Miasto Wołomin[edytuj]

Osiedla w Wołominie:

  • Osiedle Nafta
  • Osiedle Sławek
  • Osiedle Sławek-Nowa Wieś
  • Osiedle Sosnówka
  • Osiedle Partyzantów
  • Osiedle 1 Maja
  • Osiedle Lipińska
  • Osiedle Centrum
  • Osiedle Polna-Asnyka
  • Osiedle Wileńska
  • Osiedle Niepodległości
  • Osiedle Słoneczna-Kolonia Gródek
  • Osiedle Kobyłkowska
  • Osiedle Reja
  • Osiedle Wołominek

Transport[edytuj]

Stacja kolejowa w Wołominie; w tle biurowiec WTT w Warszawie

Położone na terenie miasta dwie stacje kolejowe obsługiwane są przez Koleje Mazowieckie liniami R6 i R60. Stacje kolejowe na terenie miasta, są włączone w system taryfowy Zarządu Transportu Miejskiego w Warszawie. Oferta „Wspólny Bilet ZTM-KM-WKD” umożliwia podróżowanie na terenie aglomeracji warszawskiej wszystkimi środkami komunikacji publicznej na podstawie biletów ZTM.

Na terenie miasta funkcjonują linie lokalne organizowane przez ZTM Warszawa:

L27- Nadma - Turów

L35- PKP Wołomin - Stare Grabie

L36- Szpital Powiatowy - PKP Zagościniec

L37- PKP Wołomin - Turów

L38- Szpital Powiatowy - Graniczna

L40- PKP Wołomin - Marki

W godzinach nocnych kursuje linia N62 na trasie Dworzec Centralny - Wołomin.

Wołomin posiada autobusowe połączenia z centrum Warszawy obsługiwane przez prywatnych przewoźników.

Na początku XX w. na terenie dzisiejszego Wołomina istniały trzy linie tramwajów konnych.

Zabytki wpisane do rejestru zabytków województwa mazowieckiego[edytuj]

Kultura[edytuj]

Miejski Dom Kultury w Wołominie

Edukacja[edytuj]

Przedszkola[edytuj]

  • Przedszkole Niepubliczne „Leśny Zakątek”
  • Przedszkole Niepubliczne „Artystyczno Językowe Pszczółka Maja”
  • Przedszkole Niepubliczne „Wesołe Nutki”
  • Przedszkole Niepubliczne „Tęczowa Kraina”
  • Przedszkole nr 2 im. Pyzy Wędrowniczki
  • Przedszkole nr 5 im. Kota w Butach
  • Przedszkole nr 6 „Bajka”
  • Przedszkole nr 8 im. Czerwonego Kapturka
  • Przedszkole nr 9 im. Jasia i Małgosi
  • Przedszkole nr 10 im. Misia Uszatka
  • Specjalistyczny Punkt Przedszkolny dla dzieci ze Spektrum Autyzmu „Vitautia”

Szkoły podstawowe[edytuj]

Szkoła Podstawowa Nr 2 w Wołominie
  • Szkoła Podstawowa Nr 1 w Wołominie (nie istnieje)
  • Szkoła Podstawowa Nr 2 w Wołominie
  • Szkoła Podstawowa Nr 3 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Wołominie
  • Szkoła Podstawowa Nr 4 z Oddziałami Integracyjnymi im. Marynarki Wojennej RP w Wołominie (ZS Nr 4)
  • Sportowa Szkoła Podstawowa Nr 5 im. Cypriana Kamila Norwida w Wołominie (ZS Nr 5)
  • Szkoła Podstawowa Nr 7 z Oddziałami Integracyjnymi im. Królowej Jadwigi w Wołominie
  • Szkoła Podstawowa Specjalna w Wołominie (ZSS)

Gimnazja[edytuj]

  • Gimnazjum Nr 1 im. Zofii Nałkowskiej w Wołominie (ZS Nr 1)
  • Gimnazjum Nr 2 w Wołominie (ZS Nr 2)
  • Gimnazjum Nr 3 im. Jana Pawła II w Wołominie (ZS Nr 3)
  • Gimnazjum Nr 4 z Oddziałami Integracyjnymi im. Marynarki Wojennej RP w Wołominie (ZS Nr 4)
  • Sportowe Gimnazjum Nr 5 im. Polskich Olimpijczyków w Wołominie (ZS Nr 5)
  • Gimnazjum Specjalne w Wołominie (ZSS)

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj]

Uczelnie[edytuj]

Media lokalne[edytuj]

  • Wieści Podwarszawskie
  • Radio FaMa Wołomin
  • Fakty.wwl
  • Życie Powiatu na Mazowszu
  • Echo Podwarszawskie
  • netKonkret – gazeta internetowa mieszkańców Wołomina
  • Integrator informacyjny My Wołomin – Moje Miasto
  • Moja Gazeta Regionalna

Religia[edytuj]

Parafie rzymskokatolickie[edytuj]

Pomnik papieża Jana Pawła II na rynku w Wołominie

Parafia prawosławna[edytuj]

Inne związki wyznaniowe[edytuj]

Sport[edytuj]

  • BS Sure Shot Wołomin – żeński zespół koszykówki, grający w sezonie 2003/2004 w Sharp Torell Basket Liga
  • MKS ELITA OSiR Wołomin – wicemistrz Polski w koszykówce juniorek.
  • Ośrodek Sportu i Rekreacji w Wołominie
  • Huragan Wołomin – klub piłkarski założony w 1923 roku. Od sezonu 2013/2014 występuje w III lidze łódzko-mazowieckiej.
  • Strefa 7 – drugi oficjalny Dirtpark w Polsce (zdewastowany)
  • B.S SALWA – klub strzelecki www.salwa.pl
  • Stolarka Wołomin – klub siatkarski, który w 2002 zawiesił działalność. Jego tradycje kontynuował KPS Wołomin, a obecnie MUKS Huragan Wołomin.

Honorowi obywatele miasta[edytuj]

Ludzie związani z Wołominem[edytuj]

Leszek Podhorodecki

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Miasta i gminy partnerskie:

Miasto Kraj Data podpisania umowy
 Salerno  Włochy 30.11.2004
 Yeşilyurt  Turcja 10.08.2007

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009). [dostęp 13.7.2010].
  2. Ludność 2012.
  3. l, Rocznik Demograficzny 2015 [dostęp 2016-09-07] (pol.).
  4. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 5: Mazowsze, Warszawa 1895, s. 255.
  5. Miron Cichecki "Józef Cichecki (1888 – 1953), Burmistrz Pruszkowa i Wołomina", Dawny Wołomin - historia miasta w dokumentach i wspomnieniach. dawny.pl. [dostęp 2016-05-26].
  6. http://www.polskawliczbach.pl/Wolomin, w oparciu o dane GUS.
  7. Rejestr i ewidencja zabytków, MWKZ, Warszawa 2014-10-09.
  8. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 26 maja 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj]