Wodnik brązowogrzbiety

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wodnik brązowogrzbiety
Hypotaenidia poeciloptera[1]
(Hartlaub, 1866)
Wodnik brązowogrzbiety
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd żurawiowe
Nadrodzina Ralloidea
Rodzina chruściele
Rodzaj Hypotaenidia
Gatunek wodnik brązowogrzbiety
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Wodnik brązowogrzbiety (Nesoclopeus poecilopterus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny chruścieli. Występował na Viti Levu i Ovalau (Fidżi). Wymarły. Ostatni okaz pozyskano w 1890, jedna niepewna obserwacja pochodzi z 1973.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Gustav Hartlaub w 1866 na łamach The Ibis. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Rallina poeciloptera. Holotyp pochodził z Viti Levu; pozyskano tylko 1 okaz[3]. Obecnie (2017) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza gatunek w rodzaju Nesoclopeus jako N. poecilopterus[4]. Niektórzy autorzy umieszczają gatunek w rodzaju Hypotaenidia, Rallina albo Rallus[5]. Znanych jest 12 okazów muzealnych[6][5], przechowywane są w zbiorach w Berlinie, Bostonie, Cambridge (Massachusetts), Lejdzie, Liverpoolu, Nowym Jorku, Pradze i Tring[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosiła około 35 cm. Wodnik brązowogrzbiety prawdopodobnie był nielotny. Wierzch ciała był brązowy, dolne partie ciała szare. Na środku gardła widniała biała plama. Skrzydła pokrywały kasztanowo-czarne pasy. Dziób żółto-pomarańczowy, tęczówka jasnobrązowa. Nogi i stopy żółte. Samce były mniejsze od samic[7].

Zasięg, ekologia, zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek znany z Viti Levu i Ovalau (Fidżi). Występowanie na Taveuni jest niepotwierdzone[6]. Najprawdopodobniej jedynego opisu zwyczajów tych ptaków dostarczył Layard (1875). Wodniki brązowogrzbiete miały zamieszkiwać zarośla taro (Colocasia esculenta) i bagna. Były skryte i rzadko widywane, jednak rdzenni mieszkańcy – nazywający te ptaki mbidi – z łatwością na nie polowali. Składały 6 jaj w gnieździe zbudowanym z turzyc. Skorupka miała barwę jasnoróżową, pokryta była fioletowymi i ciemnoczerwonymi kropkami. Jaja mierzyły 3,8 na 2,8 cm. Okres lęgowy przypadał na listopad i grudzień, prawdopodobnie lęgi odbywały się również w marcu[7].

Status[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje gatunek za wymarły (EX, Extinct). Poza XIX-wiecznymi okazami (ostatni pozyskano przed 1890[7]) istnieją także doniesienia z 1971 (Taveuni) i 1973 (Viti Levu). Podczas prac terenowych w latach 2002–2005 nie zaobserwowano wodników brązowogrzbietych[6]. Mayr (1945) był przekonany, że tajemnicze ptaki zwane przez fidżyjczyków sasa, bezskrzydłe i gnieżdżące się w zagłębieniach w ziemi w górach, były właśnie wodnikami brązowogrzbietymi. Prawdopodobnie za wymarcie tego gatunku odpowiada drapieżnictwo ze strony wprowadzonych na wyspy mangust i kotów[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hypotaenidia poeciloptera, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Hypotaenidia poeciloptera. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Gustav Hartlaub. On Five New Species of Birds from the Feejee Islands. „Ibis”. ser.2 vol. 2, 1866. 
  4. Frank Gill & David Donsker: Rails, gallinules, trumpeters & cranes. IOC World Bird Lost (v7.3), 31 lipca 2017. [dostęp 29 listopada 2017].
  5. a b Taylor, B.: Bar-winged Rail (Hypotaenidia poeciloptera). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2017. [dostęp 29 listopada 2017].
  6. a b c Bar-winged Rail Hypotaenidia poeciloptera. BirdLife International. [dostęp 29 listopada 2017].
  7. a b c d e Julian P. Hume: Extinct Birds. Bloomsbury Publishing, 2017, s. 100. ISBN 978-1-4729-3745-2.