Wodnik kasztanowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wodnik kasztanowaty
Eulabeornis castaneoventris[1]
Gould, 1844
Wodnik kasztanowaty
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd żurawiowe
Rodzina chruściele
Rodzaj Eulabeornis
Gould, 1844
Gatunek wodnik kasztanowaty
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Wodnik kasztanowaty[3] (Eulabeornis castaneoventris) – gatunek dużego lub średniej wielkości ptaka z rodziny chruścieli, podrodziny wodników. Występuje w północnej Australii i okolicznych wyspach. Niezagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek opisał po raz pierwszy John Gould w roku 1844 pod nazwą Eulabeornis castaneoventris. Opis zamieścił w Handbook to the Birds of Australia. Holotyp pochodził z Zatoki Karpentaria, został zabity przez kontradmirała Johna L. Stokesa. Przy okazji, Gould w Port Essington pozyskał również jaja wodnika kasztanowatego. Przez IOC gatunek ten jest umieszczany w monotypowym rodzaju Eulabeornis[4]; rodzaj ten bywa poszerzany o Aramides, Amaurolimnas i Gymnocrex[5]. W języku Aborygenów gatunek ten zwany jest Mor-dug-e-ra[6].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa: gr. ευλαβης eulabēs – ostrożny, rozważny < ευ eu – dobry; λαβειν labein – wziąć; ορνις ornis, ορνιθος ornithos – ptak[7]. Epitet gatunkowy: łac. castaneus – kasztanowo-brązowy < castanea – kasztan < gr. καστανον kastanon – kasztan; venter, ventris – brzuch[8].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się następujące podgatunki[4][5]:

Środowisko życia stanowią błotniste wybrzeża, namorzyny[6] oraz podmokłe tereny trawiaste[9].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Nie występuje znaczny dymorfizm płciowy[6]. U samca tył szyi, grzbiet, kuper i sterówki oliwkowe, na kuprze pióra mają odcień rudobrązowy. Wewnętrzne chorągiewki skrzydełka, lotek I i II rzędu kasztanowe; podobnie ubarwione są sterówki. Wierzch i boki głowy oraz gardło szare. Spód ciała wyraźnie kasztanowy, barwa nabiera intensywności na pokrywach podskrzydłowych i podogonowych. Boki szyi i pierś cechuje nieco szarawa barwa. Dziób u nasady zielony lub żółty[6], końcówka o barwie rogu. Tęczówka czerwona, u młodych samców żółta. Nogi i stopy żółtooliwkowe[6] lub brązowe[10]. Samica z tyłu głowy i na grzbiecie szara[10]. Masa ciała samców 626-910 g, samic 550-710 g[5].

Wymiary średnie

Wymiary przedstawiono w mm, dla holotypu stanowią zaokrąglenia wymiarów podanych w calach.

Okaz Całkowita długość Dziób Skrzydło Ogon Skok
holotyp
John Gould
482 57 241 152 63

G.M. Mathews
537 61 212 136 70

G.M. Mathews
512 56 206 130 66

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres lęgowy trwa od września do lutego; biologia lęgowa słabo poznana[5] - jest to gatunek niezwykle skryty[6]. Gniazdo umieszczone jest na niskim, pochyłym drzewie mangrowym, 0,9-2,1 m nad ziemią. Budulec stanowią wytyki. Wodnik kasztanowaty nie wyścieła gniazda. Zniesienie liczy 4 jaja. Cechuje je wydłużony kształt oraz różowobiałe tło pokryte na całej powierzchni czerwonokasztanowo lub lawendowo. Ich wymiary to 51,5-54 mm na 36,5 mm[10].

Status zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Przez IUCN gatunek klasyfikowany jest jako najmniejszej troski (LC, Least Concern). Występuje na 4 obszarach uznanych za Important Bird Area; są to Limmen Bight, Port McArthur Tidal Wetlands System (obejmujący m.in. estuarium rzeki McArthur), okolice rzek Prince Regent i Mitchell oraz Wyspy Tiwi[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Eulabeornis castaneoventris, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. BirdLife International 2012, Eulabeornis castaneoventris [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016 [online], wersja 2016-1 [dostęp 2016-09-14] (ang.).
  3. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Rallidae Rafinesque, 1815 - chruściele - Rails and Coots (wersja: 2016-07-28). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-09-14].
  4. a b F. Gill, D. Donsker (red.): Rails, gallinules & cranes (ang.). IOC World Bird List: Version 6.3. [dostęp 2016-09-14].
  5. a b c d del Hoyo, J.; Elliot, A. & Christie, D.A.: Handbook of the Birds of the World. T. 3. Hoatzin to Auks. Lynx Edicions, 1996, s. 193. ISBN 84-87334-20-2.
  6. a b c d e f John Gould: Handbook to The birds of Australia. T. 2. 1865, s. 338-339.
  7. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2016. [dostęp 2016-09-14]. (ang.)
  8. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2016. [dostęp 2016-09-14]. (ang.)
  9. a b Chestnut Rail Eulabeornis castaneoventris. BirdLife International. [dostęp 29 marca 2014].
  10. a b c Macalister Mathews: A manual of the birds of Australia. 1921, s. 196.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]