Wodnik mikronezyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wodnik mikronezyjski
Hypotaenidia wakensis[1]
(Rothschild, 1903)
Ilustracja
Fragment zdjęcia z 1936
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd żurawiowe
Nadrodzina Ralloidea
Rodzina chruściele
Rodzaj Hypotaenidia
Gatunek wodnik mikronezyjski
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Wodnik mikronezyjski (Hypotaenidia wakensis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny chruścieli. Występował endemicznie na wyspie Wake (Oceania). Wymarł w latach 40. XX wieku.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Walter Rothschild w 1903 na łamach „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. Holotyp był jednym z 10 okazów pozyskanych na wyspie Wake w 1892 przez japońską wyprawę. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Hypotænidia wakensis[3]. Obecnie (2017) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza wodnika mikronezyjskiego w rodzaju Gallirallus[4], niektórzy autorzy podtrzymują jednak nazwę Rothschilda[5][6][7]. Okazy muzealne przechowywane są w zbiorach w Nowym Jorku, Tring i Waszyngtonie[6]. Lektotyp przechowywany jest w Amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej (Nowy Jork) wraz z 8 innymi okazami pozyskanymi w 1892 dla Alana Owstona[8].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wodnika mikronezyjskiego wynosiła około 22 cm[6]. Długość skrzydła – 95–100 mm (u dwóch okazów o nieznanej płci około 85 mm)[9], dzioba – około 26 mm, skoku – 33 mm, a ogona – 45 mm[3]. Ptaki różniły się upierzeniem w zależności od pory roku; niekiedy pióra były już znoszone. W takim stanie upierzenia wierzch ciała był ciemny, popielatobrązowy. Pokrywy uszne i kantarek ciemnobrązowe. Brew jasna, broda i gardło białawe. Szyja szara. Spód ciała popielaty w białe paski. Sterówki jednolicie brązowe[6]. Pióra skrzydeł i sterówki miękkie, co wskazuje na nikłą zdolność do lotu[3]. W świeżym upierzeniu kolory były żywsze; wierzch ciała bardziej kasztanowy. Skrzydła i ogon miały wyraźnie zaznaczone paski. Dziób i nogi brązowe[6].

Zasięg, ekologia, zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Wodnik mikronezyjski był endemitem wyspy Wake (Oceania), a właściwie atolu złożonego z trzech wysp[6]. Był to jedyny rdzenny ptak lądowy wyspy[10]. Doniesienia sprzed 1942 mówią, że był to wówczas ptak pospolity, zamieszkujący zakrzewienia PandanusCordia z niskimi drzewami Sesuvium. Polinezyjczycy wprowadzili na wyspę szczury (szczury polinezyjskie, Rattus exulans[10]) jeszcze przed nadejściem Europejczyków; chruściele te były więc w stanie współegzystować z nimi[6]. Wodniki mikronezyjskie żerowały, kopiąc w liściach i glebie; zjadały nasiona, owady, małe jaszczurki i pustelniki. Gniazdowały najpewniej między czerwcem a sierpniem; gniazdo stanowiło zagłębienie w ziemi. U tych chruścieli występowało nietypowe gniazdowanie kooperatywne – młodymi opiekowały się całe grupy dorosłych. Prawdopodobnie miało to pomagać w ochronie piskląt przed szczurami i krabami[7]. Według opisu z 1938 były to ptaki bardzo ufne w stosunku do człowieka; podchodziły do kucharzy pracujących w kuchni lokalnego hotelu i zjadały rzucane przezeń resztki pożywienia[6].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje wodnika mikronezyjskiego za gatunek wymarły (EX – extinct). Prawdopodobnie wymarcie zostało spowodowane przez żołnierzy japońskich zjadających wodniki w latach 1942–1945[7]. W 1935 na wyspie wybudowano hotel i lotnisko, które stanowiło jeden z przystanków lotu San FranciscoHongkong. W 1941 na wyspie postawiono umocnienia w związku z możliwą wojną z Japonią. Wcześniej, w latach 1935–1941, wyspę regularnie odwiedzali pracownicy hotelu, żołnierze i turyści, robiący ptakom zdjęcia i sporządzający notatki. Japonia przypuściła atak na wyspę 8 grudnia 1941 i przejęła nad nią kontrolę 23 grudnia. Następnie oddziały japońskie okupowały ją niemal nieprzerwanie aż do kapitulacji 7 września 1945. Stacjonujący na wyspie żołnierze cierpieli z powodu głodu. Podczas japońskiej okupacji gatunek doprowadzono do wymarcia[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hypotaenidia wakensis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Hypotaenidia wakensis. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c „Bulletin of the British Ornithologists' Club”. 13, s. 78, 1903. 
  4. Frank Gill & David Donsker: Rails, gallinules, trumpeters & cranes. BirdLife International. [dostęp 29 października 2017].
  5. Wake Rail (Hypotaenidia wakensis). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. [dostęp 29 października 2017].
  6. a b c d e f g h i Julian P. Hume: Extinct Birds. Bloomsbury Publishing, 2017. ISBN 978-1-4729-3745-2.
  7. a b c Wake Rail Hypotaenidia wakensis. BirdLife International. [dostęp 29 października 2017].
  8. James C. Greenway. Type specimens of birds in the American Museum of Natural History. Part 1. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 150, s. 207-346, 1973. 
  9. Ernst Hartert. Types of Birds in the Tring Museum. „Novitates Zoologicae”. 34, s. 22, 1927. 
  10. a b E.H. Bryan. Notes on the geography and natural history of Wake Island. „Atoll Research Bulletin”. 66, 1959.