Wojciech Brzega

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wojciech Brzega (ur. 12 września 1872 w Zakopanem, zm. 6 lipca 1941 w Zakopanem) – polski rzeźbiarz, meblarz, pisarz i działacz społeczny.

Urodził się jako syn ślusarza Ryszarda Duźnika i Teresy Gąsienica Brzega. Ojciec zmarł na Węgrzech wkrótce po urodzeniu się syna. Wychowywany przez matkę przyjął jako nazwisko jej przydomek. Po ukończeniu zakopiańskiej Szkoły Ludowej uczył się w Szkole Przemysłu Drzewnego, w klasie rzeźby ornamentalnej. Praktykę czeladniczą odbył w Białej, Cieszynie, Krakowie i Lwowie. W 1895 rozpoczął 3-letnie studia na oddziale rzeźby krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych jako wolny słuchacz. W 1898 wyjechał na studia do Monachium a następnie do Paryża. W roku 1901 wrócił do Zakopanego. W 1912 ożenił się ze Stefanią Czartoryską. W swoim domu na Skibówkach otworzył pracownię, gdzie odbywały się również wystawy innych artystów zakopiańskich.

Był członkiem Ligi Narodowej[1].

Działalność artystyczna[edytuj]

Portret Sabały autorstwa Wojciecha Brzega.

Współpracował ze Stanisławem Witkiewiczem i był wykonawcą niektórych jego projektów. Zajmował się meblarstwem, rzeźbą ornamentacyjną i sztuka stosowaną. Dzięki tym pracom jest uważany za współtwórcę stylu zakopiańskiego. Od 1903 wytwarzał proste meble zdobione na sposób góralski i drobne wyroby dekoracyjne[2]. Rzeźbił przede wszystkim w drewnie, lecz także w gipsie terakocie i brązie. Najczęściej była to rzeźba portretowa. W 1910 roku wykonał projekt pomnika Grunwaldzkiego w Zakopanem, oraz tablicę pamiątkową Klimka Bachledy. Jego autorstwa są rzeźby ornamentacyjne w ołtarzu Matki Boskiej Różańcowej i w kaplicy św. Jana Chrzciciela w zakopiańskim kościele Św. Rodziny. W latach 1909-1939 brał udział niemal we wszystkich wystawach, organizowanych przez stowarzyszenia plastyczne w Zakopanem.

Zajmował się również pisarstwem. Spisywał gwarą zasłyszane opowieści, wspomnienia, scenki dramatyczne, artykuły etnograficzne i historyczne. Publikował w czasopismach miejscowych: "Zakopane", "Góral", "Młody Taternik". W 1913 roku wydał książkę "Posiady. Opowiadania z Podhala". Na podstawie jego wspomnień, przekazanych Muzeum Tatrzańskiemu, w 1969 powstała książka "Żywot górala poczciwego".

Od roku 1922 był nauczycielem rzeźby figuralnej w zakopiańskiej Szkole Przemysłu Drzewnego. W latach 1926-1929 był dyrektorem tej szkoły. W roku 1937 ze względu na stan zdrowia, zrezygnował z działalności pedagogicznej.

Działalność społeczna[edytuj]

  • 1904 współzałożyciel towarzystwa Związek Górali.
  • 1909 współzałożycieli Towarzystwa Sztuka Podhalańska, w latach 20. we władzach.
  • 1911organizator I Zjazdu Podhalan w Zakopannem.
  • 1912 zastępca, a od 1919 radny gminny
  • 1913 sygnatariuszem odezwy w sprawie budowy murowanego gmachu dla Muzeum Tatrzańskiego.
  • 1925-1939 członek rzeczywisty Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych

Zmarł w Zakopanem 6 lipca 1941 i został pochowany na Nowym Cmentarzu w Zakopanem.

Bibliografia[edytuj]

  • Maciej Pinkwart, Janusz Zdebski, Nowy Cmentarz w Zakopanem, Przewodnik biograficzny, Warszawa-Kraków 1988 ​ISBN 83-7005-180-4

Przypisy

  1. Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887-1907), Londyn 1964, s. 571.
  2. Guillaume Janneau: Encyklopedia sztuki dekoracyjnej. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1978, s. 48.