Wojciech Bystrzonowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wojciech Bystrzonowski
Herb Wojciech Bystrzonowski
Data i miejsce urodzenia 13 kwietnia 1699
Cichobórz
Data i miejsce śmierci 1782
Lublin
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja Towarzystwo Jezusowe
Prezbiterat 1726

Wojciech Bystrzonowski (lub Bystrzanowski), Wojciech z Bystrzanowic herbu Starykoń (ur. 13 kwietnia lub 15 sierpnia[1] 1699 w Cichobórzu, zm. 1782 w Lublinie) – filozof, jezuita, prowincjał małopolski, teolog, pedagog, matematyk i teoretyk wymowy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie szlacheckiej. W 1713 wstąpił do zakonu jezuitów w Krakowie, w którym zdobył wykształcenie. Po ukończeniu studiów, przez 6 lat, nauczał w kolegiach jezuickich w klasach niższych. Przenosił się do Krasnegostawu i Lublina, gdzie wykładał matematykę, filozofię i teologię. Studiował też filozofię w Kaliszu oraz teologię w Poznaniu. W 1726 uzyskał święcenia kapłańskie. W latach 1730-1732 nauczał matematyki w Krasnymstawie. Od 1733 do 1745 wykładał matematykę i teologię w Lublinie. W 1745 został rektorem kolegium w Poznaniu, a od 1752 pełnił podobną funkcję w kolegium we Lwowie. W 1756 powrócił do Lublina, gdzie z 4-letnią przerwą (kolegium w Jarosławiu) pełnił funkcję rektora. W 1767 został powołany na prowincjała małopolskiego. W 1770 powrócił do pracy dydaktycznej. Był teoretykiem barokowej wymowy, przeciwnikiem Konarskiego a jednocześnie propagatorem zdobyczy nauk przyrodniczych.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Polak, sensat w liście, w komplemencie polityk, humanista w dyskursie, w mowach statysta, na przykład dany szkolnej młodzi, Lublin 1730, (wyd. 12-krotnie wznawiane w latach 1732-1757)[2]
  • Thaumaturgus in Icone Lublinensis Sacelli Societatis Jesu S, Stanislaus Kostka Regum Regnique Patronus in peste, infirmitate, desperatis casibus certus tutelaris..., Lublin 1735
  • Thaumaturgae in sua aede prope oppidum Chodel Virgini Lauretanae in morte et variis infirmitatibus sospitatrici in peste, hostilitate et periculis praesidii Collegii Lublinensis S. J. domesticae tutelari..., Lublin 1735
  • Honor Najświętszej Marii historycznie wyrażony w opisaniu tajemnic, początku i czci, i świąt jej..., Kalisz 1741
  • Informacja matematyczna rozumie ciekawego Polaka świat cały, niebo i ziemię i co na nich jest w trudnych kwestiach i praktyce jemuż ułatwiająca, Lublin 1743, wyd. 2 – Lublin 1749, (autor występuje przeciwko systemowi Mikołaja Kopernika)[3]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Piśmiennictwo Staropolskie. W: Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964, s. 69.
  2. Wojciech Bystrzonowski, Polak Sensat w Liscie, w komplemencie Polityk, Humanista w Dyskursie, w Mowach Statysta, naprzykład dany Szkolney Młodzi, Lublin: w Drukarni Lubelskiego Collegium Societatis Jesu, 1730.
  3. Wojciech Bystrzonowski, Jnformacya matematyczna, rozumnie ciekawego polaka Swiat cały, niebo, y ziemię, y co ná nich iest, w trudnych kwestyach y praktyce, iemuż ułatwiająca. Przez X. Woyciecha Bystrzonowskiego Teologa Societatis Jesu. do druku podana Roku 1743., Lublin: w drukarni Lubelskiey Societatis Jesu, 1743.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bednarski S., Bystrzonowski Wojciech w: Polski Słownik Biograficzny, t. III, s. 176.
  • Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 69