Województwo brzeskokujawskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Województwo brzeskokujawskie
Palatinatus Brestensis
województwo
XIV wiek – 1793
Herb
Herb województwa brzeskokujawskiego
Państwo  I Rzeczpospolita
Prowincja wielkopolska
Data powstania XIV wiek
Siedziba Wojewody Brześć Kujawski
Wojewoda zobacz: wojewodowie brzeskokujawscy
Siedziba Sejmiku Radziejów
Popis pod Brześciem[1]
Powierzchnia 3000 km²
Populacja (1790 [2])
• liczba ludności

48 076
Podział administracyjny
Liczba powiatów 5
Liczba reprezentantów
Liczba senatorów 3
Położenie na mapie Rzeczypospolitej
RON województwo brzeskokujawskie map.svg
Portal Portal Polska

Województwo brzeskie, później brzeskokujawskiejednostka terytorialna Korony Królestwa Polskiego, później Rzeczypospolitej Obojga Narodów, tworząca prowincję wielkopolską. Istniało od XIV wieku do 1793 r., obejmowało powierzchnię 3000 km²[potrzebny przypis], posiadało 5 powiatów. Siedzibą wojewody był Brześć Kujawski, a sejmiki ziemskie odbywały się w Radziejowie.

Województwo brzeskie utworzono w XIV w. Po unii lubelskiej dla odróżnienia od brzeskolitewskiego nazwane brzeskokujawskim.

Terytorium[edytuj kod]

Było to jedno z najmniejszych województw I Rzeczypospolitej – liczyło tylko 60 mil², ale jednocześnie najgęściej zaludnione.

Obecnie obszar ten wchodzi w skład woj. kujawsko-pomorskiego[a].

Administracja[edytuj kod]

Senatorów większych posiadało województwo 3, którymi byli: biskup kujawski oraz wojewoda i kasztelan brzeskokujawscy; mniejszych senatorów także 3, to jest kasztelanów: kruszwickiego, kowalskiego i konarskokujawskiego.

Sejmiki odbywały się wspólnie dla województw inowrocławskiego i brzeskokujawskiego w Radziejowie. Województwo przestało istnieć po II rozbiorze Polski.

 Osobny artykuł: wojewodowie brzeskokujawscy.
Powiaty województwa brzeskokujawskiego wg Adolfa Pawińskiego[3]
Powiat Powierzchnia w mil² Powierzchnia w km²
powiat brzeskokujawski (brzeski) 19,57 1077,94
powiat kowalski 11,32 623,56
powiat kruszwicki (kruświcki) 6,26 345,05
powiat przedecki 9,03 498,59
powiat radziejowski 13,30 732,83
Razem (województwo) Σ 59,48 3276,97

Symbolika[edytuj kod]

Herb był taki sam jak województwa inowrocławskiego, to jest pół orła czarnego i pół lwa czarnego, grzbietami do siebie obróconych i zwieńczonych jedną koroną na polu złotym. Mundurem posłów sejmowych był kontusz karmazynowy, a wyłogi i żupan granatowe, poza sejmem zaś odwrotnie: kontusz granatowy, a wyłogi i żupan karmazynowe.

Uwagi

  1. Miasta i gminy Sompolno i Przedecz oraz gmina Wierzbinek znajdują się obecnie w woj. wielkopolskim

Przypisy

  1. Antoni Sozański, Wykład politycznej geografii, rządu i administracyi dawnej Polski przy końcu istnienia całego państwa (1648-1772), Kraków 1889, s. 8.
  2. Tabela: Summaryusz Generalny wszelkich dochodów Rzeczypospolitey tak w Koronie iako i w Litwie z kalkulacyą mil kwadratowych, tak со do dymów, podatków, iako i ludzi, w: Dziennik rządowo-ekonomiczno handlowy. Zaymuiący różne Wiadomości, Rządowe, Handlowe, Ekonomiczne, Fabryczne, Kontraktowe na Dobra, Summy, i Produkta. Zajmujący 3 miesiące kwiecień may czerwiec 1790. R.5. T. II. Warszawa 1790.
  3. Adolf Pawiński: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 1: Wielkopolska. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1883, s. 50.

Bibliografia[edytuj kod]