Województwo malborskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
województwo malborskie
Palatinatus Marienburgensis
województwo
1466 – 1772
Herb
Herb województwa malborskiego
Sentencja: Para ad astra iter[1]
Państwo  I Rzeczpospolita
Prowincja wielkopolska
Data powstania 1466
Siedziba Wojewody Malbork
Wojewoda zobacz: wojewodowie malborscy
Siedziba Sejmiku Sztum
Powierzchnia 2 096 km²
Podział administracyjny
Liczba powiatów 4
Liczba reprezentantów
Liczba senatorów 3
Położenie na mapie Rzeczypospolitej
RON województwo malborskie map.svg
Portal Portal Polska

Województwo malborskiewojewództwo I Rzeczypospolitej istniejące w latach 1466–1772. Stanowiła jedną z czterech części Prus Królewskich, należących do prowincji wielkopolskiej. Stolicą był Malbork, jednakże sejmiki ziemskie odbywały się w Sztumie, a wojewoda rezydował w Dzierzgoniu (wtedy Kiszpork).

Historia[edytuj]

Województwo zostało utworzone w 1466 r.

Województwo istniało do 1772, gdy w wyniku I rozbioru Rzeczypospolitej tereny województwa zostały w całości włączone do Królestwa Prus.

Terytorium[edytuj]

Województwo malborskie było najmniejszym województwem Prus Królewskich. Obejmowało obszar od Zatoki Gdańskiej i Zalewu Wiślanego, granicząc od wschodu z Księstwem Warmińskim i Prusami Książęcymi. Od południa także z częścią Prus Książęcych zwanych Pomezanią, a od zachodu graniczyło z województwem pomorskim poprzez koryto Wisły. Województwo obejmowało znaczną część Żuław Wiślanych.

Województwo obejmowało obszar 2096 km².[potrzebny przypis]

Administracja[edytuj]

Za stolicę województwa uznawano Malbork, gdzie na przemian z Grudziądzem odbywały się sesje sejmu stanów pruskich (tzw. generał pruski)[2].

Województwo malborskie dzieliło się na 4 powiaty[2]:

Województwo miało 1 starostwo grodowe kiszporskie (dzierzgońskie) oraz 2 starostwa niegrodowe: sztumskie, tolkmickie. Zygmunt Gloger wskazywał, że były jeszcze inne[2].

Wojewoda malborski był jednocześnie starostą kiszporskim (dzierzgońskim). Wybierał sobie podwojewodziego i pisarza. Sprawował także sądy grodzkie w Dzierzgoniu (wtedy Kiszpork)[2].

 Osobny artykuł: wojewodowie malborscy.

W Malborku nie odbywały się sądy, a jedynie w Dzierzgoniu oraz sądy grodzkie i ziemskie w Sztumie. Sądy ziemskie sprawował sędzia ziemski z ławnikami[2].

Sejmiki[edytuj]

Sejmiki ziemskie odbywały się w Sztumie, gdzie wybierano 8 posłów (po dwóch z powiatu) na sejmik generalny dla Prus Królewskich i 2 deputatów do Trybunału Koronnego w Piotrkowie[2].

Gród w Sztumie zależał od starosty w Kiszporku (czyli wojewody)[2].

Przypisy

  1. Stefan Krzysztof Kuczyński, Polskie herby ziemskie. Geneza, treści, funkcje, Warszawa 1993, s. 215.
  2. a b c d e f g Część II: Podział na prowincje i województwa, Województwo Malborskie. W: Zygmunt Gloger: Geografia historyczna ziem dawnej Polski. Kraków: 1903.