Województwo warmińsko-mazurskie

From Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
województwo warmińsko-mazurskie
województwo
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Kod ISO 3166-2 PL-WN
TERYT 28
Siedziba wojewody i sejmiku Olsztyn
Wojewoda Artur Chojecki
Marszałek Gustaw Marek Brzezin
Powierzchnia (31 grudnia 2017) 24 173,47 km²
Populacja (30 czerwca 2019)
• liczba ludności

1 425 967[1]
• gęstość 59 os./km²
Urbanizacja 59,33
Tablice rejestracyjne N
Adres Urzędu Wojewódzkiego:
al. Marszałka J. Piłsudskiego 7/9
10-575 Olsztyn
Adres Urzędu Marszałkowskiego:
ul. Emilii Plater 1
10-562 Olsztyn
Podział administracyjny
Plan województwa warmińsko-mazurskiego
Liczba miast na prawach powiatu 2
Liczba powiatów 19
Liczba gmin miejskich 16
Liczba gmin miejsko-wiejskich 34
Liczba gmin wiejskich 66
Położenie na mapie Polski
Warmian-Masurian in Poland (+rivers).svg
Strona Urzędu Wojewódzkiego
Strona Urzędu Marszałkowskiego
Portal Portal Polska

Województwo warmińsko-mazurskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw. Położone jest w północno-wschodniej części kraju. Siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Olsztyn. Obejmuje obszar 24 173,47 km² (stan na 31 grudnia 2017)[2] i liczy 1,43 mln mieszkańców (30 czerwiec 2019)[1].


Historia[edit | edit source]

Województwa z lat 1975–1998 z granicą obecnego województwa warmińsko-mazurskiego

Województwo warmińsko-mazurskie powstało w 1999 r. w wyniku reformy podziału administracyjnego kraju i objęło tereny dawnego województwa: olsztyńskiego, większe części województw elbląskiego i suwalskiego oraz fragmenty toruńskiego, ciechanowskiego i ostrołęckiego.

Geografia[edit | edit source]

Mapa fizyczna

Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia województwa wynosiła 24 173,47 km², co stanowi 7,7% powierzchni Polski[3]. Jest czwarte pod względem powierzchni spośród województw.

Położenie administracyjne[edit | edit source]

Województwo jest położone w północno-wschodniej Polsce i graniczy z[4]:

oraz z województwami:

Natomiast od północnego zachodu styka się z Zalewem Wiślanym. Województwo graniczy w jednym punkcie z Litwą; jest to trójstyk Polski, Rosji i Litwy, a jednocześnie czwórstyk granic województwa warmińsko-mazurskiego i podlaskiego z Rosją i Litwą.

Położenie historyczne[edit | edit source]

Województwo obejmuje należącą do Polski południową część krainy historycznej Prusy, więc wchodzące w jej skład krainy: Warmia, Mazury, Prusy Górne, ziemia lubawska, Prusy Dolne (południowe części Natangii i Barcji), części Powiśla i Żuław Wiślanych.

Południowa i wschodnia granica województwa warmińsko-mazurskiego pokrywa się, w niemal większości miejsc, z dawnymi granicami Prus, a zatem Prus Książęcych i Prus Wschodnich.

Topografia[edit | edit source]

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 146 km, to jest 1°18′44″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 240 km, co w mierze kątowej daje 3°39′28″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Ukształtowanie powierzchni ma charakter wybitnie nizinny. Najwyższym punktem jest wierzchołek Dylewskiej Góry – 312 m n.p.m. Najniższym punktem jest depresja w Raczkach Elbląskich – 1,8 m p.p.m.

Stosunki wodne[edit | edit source]

Znaczna część województwa znajduje się na Pojezierzu Mazurskim. W jego skład wchodzą pojezierza: Olsztyńskie, Mrągowskie, Ełckie, Kraina Wielkich Jezior Mazurskich i Równina Mazurska. Województwo warmińsko-mazurskie nazywane jest „Krainą Tysiąca Jezior”. W rzeczywistości znajduje się w nim ponad 3000 jezior, w tym 2000 o powierzchni przekraczającej 1 ha. Największe z nich to: Śniardwy (109,7 km²) i Mamry (102,3 km²). Najdłuższe jezioro to Jeziorak (27 km długości, 32 km²) na Pojezierzu Iławskim. Najgłębsze jeziora to Wuksniki (67–68 m), Babięty Wielkie (65 m) i Piłakno (57 m). Większość zbiorników wodnych w regionie połączona jest systemem kanałów zbudowanych głównie w XIX w. Przykład stanowi Kanał Elbląski łączący jezioro Druzno z jeziorem Szeląg. Jego długość wynosi 83,3 km. Województwo leży w dorzeczu Wisły i rzek pobrzeża Bałtyku. Główne rzeki to Pasłęka, Łyna i Drwęca. Województwo leży nad Zalewem Wiślanym (na północnym zachodzie).

Lasy[edit | edit source]

Według danych z 31 grudnia 2012 w woj. warmińsko-mazurskim lasy obejmowały powierzchnię 745,9 tys. ha, co stanowiło 30,9% jego powierzchni[5]. Największym kompleksem leśnym jest Puszcza Piska zajmująca prawie 1000 km². Inne duże zespoły leśne to: Puszcza Borecka, Puszcza Nidzicka i część Rominckiej oraz lasy: Łańskie i Taborskie. Dominuje drzewostan iglasty, przeważnie sosna.

Podział administracyjny[edit | edit source]

Województwa warmińsko-mazurskie podzielone jest na 19 powiatów i 2 miasta na prawach powiatu. W skład powiatów wchodzi 116 gmin: 16 miejskich, 34 miejsko-wiejskie i 66 wiejskich. Powierzchnia stan na 31 grudnia 2017,[2] liczba ludności stan na 30 czerwca 2019[1].


Miasta na prawach powiatu
Herb Miasto na prawach powiatu Populacja Powierzchnia
[km²]
POL Olsztyn COA.svg Olsztyn 172.194 88,33
POL Elbląg COA.svg Elbląg 119.760 79,82
Powiaty
Herb Powiat Populacja Powierzchnia
(km²)
POL powiat bartoszycki COA.svg Powiat bartoszycki 57.642 1307,49
POL powiat braniewski COA.svg Powiat braniewski 41.223 1201,65
POL powiat działdowski COA.svg Powiat działdowski 65.288 953,93
POL powiat elbląski COA.svg Powiat elbląski 57.395 1415,58
POL powiat ełcki COA.svg Powiat ełcki 91.446 1112,79
POL powiat giżycki COA.svg Powiat giżycki 56.661 1119,51
POL powiat gołdapski COA.svg Powiat gołdapski 26.825 772,29
POL powiat iławski COA.svg Powiat iławski 92.933 1385,22
POL powiat kętrzyński COA.svg Powiat kętrzyński 62.536 1212,99
POL powiat lidzbarski COA.svg Powiat lidzbarski 41.311 925,00
POL powiat mrągowski COA.svg Powiat mrągowski 49.970 1065,38
POL powiat nidzicki COA.svg Powiat nidzicki 32.940 960,64
POL powiat nowomiejski COA.svg Powiat nowomiejski 43.900 693,93
POL powiat olecki COA.svg Powiat olecki 34.281 873,60
POL powiat olsztyński COA.svg Powiat olsztyński 126.334 2838,02
POL powiat ostródzki COA.svg Powiat ostródzki 104.526 1766,29
POL powiat piski COA.svg Powiat piski 56.328 1774,58
POL powiat szczycieński COA.svg Powiat szczycieński 69.678 1933,21
POL powiat węgorzewski COA.svg Powiat węgorzewski 22.796 693,22

Nazewnictwo miejscowości i regionów[edit | edit source]

W latach 1945–1950 Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych ponownie nazwała niektóre miejscowości i obiekty fizjograficzne (rzeki, jeziora) na terenie przyznanej Polsce południowej części byłych Prus Wschodnich. Istniejące wcześniej w polskim piśmiennictwie lub lokalnej mowie nazwy przemianowano na nowe, wcześniej nieistniejące, związane m.in. z zasłużonymi dla regionu postaciami[6][7]:

Potocznie (lecz niewłaściwie ze względów etnograficznych, kulturowych, historycznych i geograficznych) wyróżnia się „Mazury właściwe” i „Mazury Zachodnie” (właściwa nazwa: Prusy Górne; czasami stosowana jest nazwa niemiecka: Oberland), które rozdziela Warmia. „Mazury właściwe” (dawna Galindia i Ziemia Sasinów) utożsamiane są z Krainą Wielkich Jezior Mazurskich, a „Mazury Zachodnie” (Prusy Górne) z Pojezierzem Iławskim[8]. Jest to jednak podział błędny, gdyż Mazury obejmują teren, który przed 1945 rokiem zamieszkiwała ludność polska wyznania ewangelickiego. Do Mazur zaliczamy więc: Giżycko, Mrągowo, Olecko, Ełk, Pisz, Ryn, Szczytno, Białą Piską, Ruciane, Nidzica, Mikołajki, Wielbark, Działdowo, Pasym, Morąg, Orzysz i Olsztynek. Do Mazur nie zalicza się: Iławy, Susza, Pasłęka, Bartoszyc oraz Górowa Iławeckiego (część Natangii), a sporna pozostaje przynależność Ostródy, Kętrzyna (Barcja), Węgorzewa i Gołdapi (część Litwy Mniejszej) [potrzebny przypis].

Demografia[edit | edit source]

Dane z 30 czerwca 2019 r.[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 1 425 967 100 728 463 51 697 504 49
powierzchnia 24 173,17 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
59 30 29

Według danych z 30 czerwca 2019 r. województwo miało 1 425 967 mieszkańców, co stanowiło 3,76% ludności Polski[1]. Średnia gęstość zaludnienia jest jedną z najniższych w kraju i wynosi 59 osób na km² (śr. gęstość zaludnienia w Polsce – 123 os./km²), a na obszarach wiejskich wynosi około 25 osób na km².

Województwo jest jednym z bardziej zróżnicowanych etnicznie regionem współczesnej Polski. Wśród mniejszości narodowych i etnicznych wyróżnić można: Ukraińców (11 881 osób, według spisu z 2002 r.), Niemców (4 311 osób, według spisu z 2002 r.), Mazurów (ok. 15 000), Warmiaków (ok. 4 000), Białorusinów (5 000 – 3 000), Romów (1 000), Litwinów (300 – 400), Tatarów, Rosjan i in.[potrzebny przypis]

  • Piramida wieku mieszkańców woj. warmińsko-mazurskiego w 2014 roku.
Piramida wieku Warminsko Mazurskie.png

Miasta[edit | edit source]

Największymi miastami województwa są Olsztyn, Elbląg i Ełk. Olsztyn jest głównym ośrodkiem przemysłu spożywczego, oponiarskiego i drzewnego oraz turystyki. Podkreślone zostały siedziby powiatów a wytłuszczone miasta na prawach powiatu. Liczba ludności według danych z dnia 30 czerwca 2019[1], powierzchnia z 31 grudnia 2017[2]. Wszystkie miasta województwa przynależą do krainy historycznej Prusy, lecz w ich obrębie wyodrębnia się kilka mniejszych krain. Przy niektórych miastach podano więcej niż jedną taką krainę historyczną, gdyż w niektórych przypadkach nie ma ściśle określonych granic lub (ze względu na rozbieżne kryteria) różne krainy obejmują te same tereny.

Lp. Miasto Ludność Powierzchnia
(km²)
Kraina historyczna
1. POL Olsztyn COA.svg Olsztyn 172.194 88,33 Warmia
2. POL Elbląg COA.svg Elbląg 119.760 79,82 Pogezania/Powiśle
3. POL Ełk COA.svg Ełk 62.006 21,05 Mazury
4. POL Iława COA.svg Iława 33.322 21,88 Powiśle/Prusy Górne
5. POL Ostróda COA.svg Ostróda 32.947 14,15 Mazury/Prusy Górne
6. POL Giżycko COA.svg Giżycko 29.335 13,72 Mazury
7. POL Kętrzyn COA 1.svg Kętrzyn 27.212 10,35 Mazury/Barcja
8. POL Bartoszyce COA.svg Bartoszyce 23.482 11,79 Barcja
9. POL Szczytno COA.svg Szczytno 23.257 10,62 Mazury
10. POL Mrągowo COA.svg Mrągowo 21.656 14,81 Mazury
11. POL Działdowo COA.svg Działdowo 21.279 11,47 Mazury
12. POL Pisz COA.svg Pisz 19.277 10,08 Mazury
13. POL Braniewo COA.svg Braniewo 17.040 12,41 Warmia
14. POL Olecko COA.svg Olecko 16.442 11,54 Mazury
15. POL Lidzbark Warmiński COA.svg Lidzbark Warmiński 15.728 14,35 Warmia
16. POL Morąg COA.svg Morąg 13.793 6,11 Prusy Górne/Powiśle
17. POL Nidzica COA.svg Nidzica 13.762 6,86 Mazury
18. POL Gołdap COA.svg Gołdap 13.716 17,20 Mazury/Mała Litwa
19. POL Pasłęk COA.svg Pasłęk 12.160 10,63 Prusy Górne/Powiśle
20. POL gmina Węgorzewo COA.svg Węgorzewo 11.328 10,88 Mazury
21. POL Nowe Miasto Lubawskie COA.svg Nowe Miasto Lubawskie 10.891 11,37 Ziemia chełmińska/ziemia lubawska
22. POL Biskupiec COA.svg Biskupiec 10.598 5,00 Warmia
23. POL Lubawa COA.svg Lubawa 10.387 16,84 Ziemia lubawska
24. POL Dobre Miasto COA.svg Dobre Miasto 10.208 4,86 Warmia
25. POL Orneta COA.svg Orneta 8.772 9,63 Warmia
26. Herb Lidzbarski.svg Lidzbark 7.794 5,68 Ziemia lubawska
27. POL Olsztynek COA.svg Olsztynek 7.561 7,69 Mazury
28. POL Barczewo COA.svg Barczewo 7.513 4,58 Warmia
29. POL Susz COA.svg Susz 5.560 6,67 Pomezania/Powiśle
30. POL Orzysz COA.svg Orzysz 5.546 8,17 Mazury
31. POL Reszel COA.svg Reszel 4.532 3,82 Warmia
32. POL Ruciane-Nida COA.svg Ruciane-Nida 4.454 17,07 Mazury
33. POL Korsze COA.svg Korsze 4.206 4,03 Prusy Dolne/Barcja/Mazury
34. POL Biała Piska COA.svg Biała Piska 4.024 3,24 Mazury
35. POL Górowo Iławeckie COA.svg Górowo Iławeckie 3.951 3,32 Prusy Dolne/Natangia
36. POL Mikołajki COA.svg Mikołajki 3.826 9,32 Mazury
37. POL Jeziorany COA.svg Jeziorany 3.190 3,41 Warmia
38. POL gmina Wielbark COA.svg Wielbark 3.035 1,84 Mazury
39. POL Ryn COA.svg Ryn 2.851 4,14 Mazury
40. POL Pieniężno COA.svg Pieniężno 2.721 3,81 Warmia
41. POL Tolkmicko COA.svg Tolkmicko 2.689 2,29 Powiśle/Pogezania
42. POL Miłakowo COA.svg Miłakowo 2.548 8,76 Powiśle/Prusy Górne
43. POL Pasym COA.svg Pasym 2.503 15,18 Mazury
44. POL Miłomłyn COA.svg Miłomłyn 2.436 12,38 Powiśle/Prusy Górne
45. POL Bisztynek COA.svg Bisztynek 2.370 2,16 Warmia
46. POL Frombork COA 1.svg Frombork 2.332 7,59 Warmia
47. POL Zalewo COA.svg Zalewo 2.145 8,22 Powiśle/Prusy Górne
48. POL Kisielice COA.svg Kisielice 2.098 3,37 Powiśle/Pomezania
49. POL Sępopol COA.svg Sępopol 1.958 4,63 Prusy Dolne/Barcja
50. POL Młynary COA.svg Młynary 1.772 2,76 Powiśle/Prusy Górne

Religia[edit | edit source]

Administracja i polityka[edit | edit source]

Samorząd wojewódzki[edit | edit source]

Organem stanowiącym i kontrolnym jest Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego, składający się z 30 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Olsztyn.

Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem. Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego tworzą następujące osoby: Gustaw Marek Brzezin (marszałek), Miron Sycz (wicemarszałek), Marcin Kuchciński (wicemarszałek), Sylwia Jaskulska oraz Jolanta Piotrowska.

Marszałkowie województwa warmińsko-mazurskiego
Lp. Imię nazwisko Okres urzędowania
1 Jerzy Szmit 1999
2 Andrzej Ryński od 1999 do 2006
3 Jacek Protas od 2006 do 2014
4 Gustaw Marek Brzezin od grudnia 2014 (pełni urząd)

Administracja rządowa[edit | edit source]

Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie

Organem administracji rządowej jest Wojewoda Warmińsko-Mazurski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Olsztyn[9] przy alei Marszałka J. Piłsudskiego 7/9, gdzie znajduje się Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie. W ramach urzędu działają także 2 delegatury: w Elblągu i Ełku[10]. Obecnie wojewodą jest Artur Chojecki, a wicewojewodami są Sławomir Sadowski i Aleksander Socha.

Wojewodowie Warmińsko-Mazurscy
Lp. Imię nazwisko Okres urzędowania
1 Zbigniew Babalski od 1999 do 2001
2 Stanisław Lech Szatkowski od 2001 do 2005
3 Adam Supeł od 17 stycznia 2005 do 17 stycznia 2007
Anna Szyszka (p.o.) od 18 stycznia do 1 kwietnia 2007
4 Anna Szyszka od 2 kwietnia do 29 listopada 2007
5 Marian Podziewski od 29 listopada 2007 do 8 grudnia 2015
6 Artur Chojecki od 8 grudnia 2015

Ochrona przyrody[edit | edit source]

 Zobacz więcej w artykule Rezerwaty przyrody w Polsce, w sekcji województwo warmińsko-mazurskie.

Łącznie obszary chronione zajmują obszar 1126155,3 ha co stanowi 46,6% województwa[11].

W regionie znajduje się 8 parków krajobrazowych[12]:

Park Krajobrazowy Rok powstania Powierzchnia
na terenie województwa
Brodnicki Park Krajobrazowy (częściowo) 1985 4 336 ha
Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy (częściowo) 1990 8 588 ha
Mazurski Park Krajobrazowy 1977 53 655 ha
Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego (częściowo) 1993 22 405 ha
Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej 1998 14 620 ha
Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich 1994 7 151 ha
Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej 1985 13 732 ha
Welski Park Krajobrazowy 1995 20 444 ha

Według stanu na 2012 r. w województwie było 110 rezerwatów przyrody[13].

W granicach województwa wyznaczonych jest 71 obszarów chronionego krajobrazu, gdzie ochroną objęto 956 286 ha[14].

W 2010 r. na obszarze województwa znajdowało się 2576 pomników przyrody. Wśród nich najliczniejszą grupę stanowiły pojedyncze drzewa (2155), grupy drzew (210), głazy narzutowe (108), aleje przydrożne (66) i 37 innych obiektów[15].

W 2010 r. na obszarze województwa wyznaczono 14[a] obszarów specjalnej ochrony ptaków oraz 41[b] obszary mające znaczenie dla Wspólnoty. Większość obszarów Natura 2000 znajduje się na terenach już chronionych jako parki krajobrazowe i obszary chronionego krajobrazu.

W 2010 r. na terenie regionu znajdowało się 297 użytków ekologicznych, zajmujących powierzchnię 4855 ha, 18 zespołów przyrodniczo-krajobrazowych o powierzchni 21388 ha oraz jedno stanowisko dokumentacyjne Losy chroniące wyrobisko kredy jeziornej o pow. 2 ha[15].

Główne obszary leśne w województwie:

Kultura[edit | edit source]

Instytucje kultury samorządu województwa[edit | edit source]

Media[edit | edit source]

Nauka i oświata[edit | edit source]

Uczelnie publiczne[edit | edit source]

Uczelnie niepubliczne[edit | edit source]

Seminaria duchowne[edit | edit source]

Placówki naukowe[edit | edit source]

Instytuty naukowe:

Stacje badawcze:

Bezpieczeństwo publiczne[edit | edit source]

W województwie warmińsko-mazurskim działa centrum powiadamiania ratunkowego, które znajduje się w Olsztynie i które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999[18].

Gospodarka[edit | edit source]

Fabryka opon Michelin w Olsztynie

W 2012 r. produkt krajowy brutto woj. warmińsko-mazurskiego wynosił 43,7 mld zł, co stanowiło 2,7% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 30,1 tys. zł (71,7% średniej krajowej), co plasowało warmińsko-mazurskie na 13. miejscu względem innych województw[19].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. warmińsko-mazurskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3052,28 zł, co lokowało je na ostatnim miejscu względem wszystkich województw[20].

W końcu marca 2012 r. liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 114,5 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 21,1% do aktywnych zawodowo[21].

Według danych z 2011 r. 11,2% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. warmińsko-mazurskiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[22].

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. warmińsko-mazurskim wynosiła 22,2 mld zł, co stanowiło 2,3% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w warmińsko-mazurskim wynosiła 4,5 mld zł, co stanowiło 2,8% tej sprzedaży Polski[23].

Transport[edit | edit source]

Transport drogowy[edit | edit source]

Drogi międzynarodowe[edit | edit source]

Drogi ekspresowe[edit | edit source]

Planowane drogi ekspresowe
w województwie warmińsko-mazurskim

Drogi krajowe[edit | edit source]

Drogi wojewódzkie[edit | edit source]

Łączna długość dróg wojewódzkich w województwie warmińsko-mazurskim wynosi 1870,250 km.[potrzebny przypis]

Drogowe przejścia graniczne[edit | edit source]

Transport kolejowy[edit | edit source]

Tabor kolejowy[edit | edit source]

Województwo warmińsko-mazurskie jest właścicielem 14 pojazdów zakupionych przez Urząd Marszałkowski.

Seria Typ Numery Liczba Producent Źródło
EN57ALc 5B/6B 1785 1 Pafawag[c] [24]
EN62 Elf 21WE 001 1 Pesa [25]
EN98 Impuls 37WE 003 1 Newag [25]
SA106 214M 003, 007 ÷ 009, 015 5 Pesa [25]
SA133 218Mc 013 ÷ 018 6 Pesa [25]

Kolejowe przejścia graniczne[edit | edit source]

Transport wodny[edit | edit source]

Statki w porcie morskim na rzece Elbląg

Na obszarze województwa warmińsko-mazurskiego znajdują się 4 porty morskie: port Elbląg, port Frombork, port Nowa Pasłęka, port Tolkmicko oraz 1 przystań morska w Suchaczu.

W województwie utworzono 2 morskie przejścia graniczne: Elbląg i Frombork.

Transport lotniczy[edit | edit source]

Zobacz też[edit | edit source]

Uwagi[edit | edit source]

  1. Obiekt wykazano w województwie mazowieckim.
  2. Obiekty wykazano w województwach kujawsko-pomorskim i podlaskim.
  3. Modernizacja w ZNTK Mińsk Mazowiecki.

Przypisy[edit | edit source]

  1. a b c d e f Urząd Statystyczny w Olsztynie, olsztyn.stat.gov.pl [dostęp 2019-11-21].
  2. a b c Urząd Statystyczny w Olsztynie, olsztyn.stat.gov.pl [dostęp 2020-02-13].
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2014-07-24. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  4. geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  5. Raport o stanie lasów w Polsce 2012. , s. 78, 2013. Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych. ISSN 1641-3229. 
  6. Miasta.
  7. Lista miejscowości – Polska.
  8. MIASTA.
  9. (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603).
  10. (§ 3. Statut WMUW w Olsztynie) Załącznik do Zarządzenia Nr 111 Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 25 maja 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Warmińsko-Mazurskiego z 2009 r. Nr 83, poz. 1396).
  11. GUS Ochrona Środowiska 2011, kierujący zespołem Dariusz Bochenek, Warszawa s. 281, ISSN 0867-3217. [dostęp 2012-07-09].
  12. RDOŚ Olsztyn, wykaz parków krajobrazowych. [dostęp 2012-07-09].
  13. RDOŚ Olsztyn wykaz rezerwatów przyrody. [dostęp 2012-07-09].
  14. RDOŚ Olsztyn rejestr obszarów chronionego krajobrazu, stan na maj 2012. [dostęp 2012-07-09].
  15. a b GUS Ochrona Środowiska 2011, kierujący zespołem Dariusz Bochenek, Warszawa s. 309, ISSN 0867-3217. [dostęp 2012-07-09].
  16. Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Ełckiej.
  17. a b c Stacje terenowe, Wydział Biologii Uniwersytetu Warszawskiego (pol.).
  18. Wykaz NKA dla lokalizacji Ab. Służb Alarmowych 112 (pol.). uke.gov.pl. [dostęp 2014-12-27].
  19. Rocznik Statystyczny Województw 2014. , s. 625, 2015-01-12. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1230-5820. 
  20. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. nr 108, poz. 1099).
  21. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec marca 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-04-26. [dostęp 2012-05-20].
  22. Ubóstwo w Polsce w 2011r. Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. s. 15. [dostęp 2012-06-08].
  23. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). , s. 58–59, 2012-01-24. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1230-5820. 
  24. Najdroższy EN57 w historii już u właściciela. 2018-10-18.
  25. a b c d D. Kalinowski. Impuls dla Warmińsko-Mazurskiego. „Świat Kolei”. 4/2015, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 

Linki zewnętrzne[edit | edit source]