Wojkowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi. Zobacz też: góra na Pogórzu Izerskim.
Wojkowa
Wojkowa
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowosądecki
Gmina Muszyna
Liczba ludności (2011) 233[1]
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 33-370 Muszyna
Tablice rejestracyjne KNS
SIMC 0454882
Położenie na mapie gminy Muszyna
Mapa lokalizacyjna gminy Muszyna
Wojkowa
Wojkowa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wojkowa
Wojkowa
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Wojkowa
Wojkowa
Położenie na mapie powiatu nowosądeckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowosądeckiego
Wojkowa
Wojkowa
Ziemia49°20′38″N 20°59′53″E/49,343889 20,998056
Strona internetowa miejscowości

Wojkowawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Muszyna.

Wieś biskupstwa krakowskiego w powiecie sądeckim w województwie krakowskim w końcu XVI wieku[2].

We wsi znajduje się zabytkowa cerkiew greckokatolicka. Obiekt leży na Małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wojkowa od południowego wschodu graniczy ze Słowacją z miejscowością Lenartov w kraju preszowskim w okręgu bardiowskim, od południa z Dubnem, od południowego zachodu i strony zachodniej z Powroźnikiem i od północy z Tyliczem i Muszynką. Wieś leży w Beskidzie Sądeckim w dolinie Wojkowskiego Potoku, będącego dopływem Muszynki, na wysokości 645-660 m n.p.m.. Zabudowania i pola miejscowości znajdują się wśród rozległych masywów leśnych Gór Leluchowskich. Po wschodniej stronie miejscowości wznosi się zalesiony górą grzbiet Pustej (822 m), po południowej grzbiet Barwinka, a po zachodniej bezleśne, pokryte dużymi łąkami wzgórze Roztoki (795 m)[3]. Barwinek (863 m) to najwyższe wzniesienie na obszarze wsi. Najbliższe miasta to Muszyna odległa o 10 km i Krynica-Zdrój – o 12 km. Do wsi prowadzi droga gminna asfaltowa od drogi powiatowej PowroźnikTylicz nr 1513K. Powierzchnia wsi wynosi 1242,50 ha.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Osada prawdopodobnie istniała już w XIII wieku, jako strażnica graniczna w pobliżu której na wzniesieniu Stupne (817 m) miał znajdować się zamek. Obecna Wojkowa lokowana była na surowym korzeniu w 1595, na mocy przywileju kardynała Jerzego Radziwiłła. Osadźcą wsi był Homa z Powroźnika. W akcie tym zaznaczono, iż kmiecie obowiązani będą wozić wino z Węgier i inne rzeczy dla dworu biskupiego. Do czasów rozbiorów należała do biskupów krakowskich. Ludność miejscowa trudniła się hodowlą i uprawą ziemi. We wsi był młyn, folusz, tartak i karczma. W Wojkowej wyrabiano też potaż i węgiel drzewny dla hut. W XVIII wieku na granicy Austriacy zbudowali okopy, które później były często przypisywane konfederatom. Po 1781 wieś była własnością kamery austriackiej, a od 1813 prywatną. Na początku XX wieku znajdowała się tu już Szkoła i Czytelnia Kaczkowskiego. Miejscowi Łemkowie uważali się za starorusinów. Wojny światowe nie dokonały tu żadnych zniszczeń. W górnej części wioski Niemcy wznieśli okazały budynek będący koszarami straży granicznej. W latach 1945-1947 miejscowych Łemków przesiedlono do ZSRR i na ziemie zachodnie. W 1976 nastąpiły zmiany graniczne z ówczesną Czechosłowacją[4]. Przekazano Czechosłowacji część terenów nadgranicznych (0,26 km²) w zamian za tereny w pobliżu budowanego wtedy Zbiornika Sromowieckiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Budynki mieszkalne
Rok 1900 1921 1931 2002
Liczba 63 64 70 32
Zwierzęta hodowlane w 1900[5]
Zwierzęta Konie Bydło Owce Świnie
Liczba 13 236 123 38

W Wojkowej dzieci uczą się w Szkole Filialnej należącej do Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Powroźniku.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Wojkowa według danych na koniec 2011 liczyła 233 mieszkańców w tym 112 kobiet i 121 mężczyzn. Było 127 osób w wieku produkcyjnym, 84 w wieku przedprodukcyjnym i 22 w wieku poprodukcyjnym. W 1998 na ogólną liczbę 189 mieszkańców nikt nie posiadał wyższego wykształcenia, zaledwie 12 osób miało średnie, zawodowe 24 i podstawowe 81 osób.

  • Ludność według spisów powszechnych, w 2009 według PESEL[5][6][7][8].


Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • dwa cmentarze, stary i nowy, położone na zachód od cerkwi. Zachowały się na nich stare krzyże i nagrobki.
  • zachowane łemkowskie chaty, spichlerzyki, kapliczki i kamienne krzyże z XVI i XX wieku.
  • okopy graniczne, stanowiące dziś skromne ślady nierówności i dołów. Znajdują się na granicy w zalesionym terenie, na południowy zachód od wsi. Mimo tradycji wiążącej je z konfederacją barską, prawdopodobnie wykonali je Austriacy w latach poprzedzających I rozbiór Polski.

W centrum wsi znajdowała się dawna strażnica niemieckiej straży granicznej z okresu II wojny światowej. Drewniany budynek w latach sześćdziesiątych XX wieku został przejęty przez Wyższą Szkołę Rolniczą w Krakowie i przekształcony na Ośrodek Dydaktyczny Wydziału Leśnego i funkcjonował do początku lat dziewięćdziesiątych. W 2014 budynek został rozebrany.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Wieś leży na terenie założonego w 1987 Popradzkiego Parku Krajobrazowego.

Szlaki piesze[edytuj | edytuj kod]

Szlaki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

Od szkoły podstawowej do granicy ze Słowacją prowadzi droga bita wybudowana ze środków unijnych do drewnianej wieży widokowej na górze Kralova (773 m). Wieża otwarta 17.09.2011 roku o wysokości 13 m stoi tuż przy granicy państwowej po stronie słowackiej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Magdalena i Artur Michniewscy, Marta Duda, Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja, Wydawnictwo Rewasz, Pruszków, 2003, ​ISBN 83-89188-08-2

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bank Danych Lokalnych: miejscowości
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 100.
  3. Bogdan Mościcki: Beskid Sądecki i Małe Pieniny. Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2007. ISBN 978-83-89188-65-6.
  4. (D.U. 1976, nr 11)
  5. a b Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder. Bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, tom XII, "Galizien", Wien 1907
  6. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XII – Województwo Krakowskie i Śląsk Cieszyński, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1925
  7. Statystyka Polski, t. XXVI, Warszawa 1926, Główny Urząd Statystyczny
  8. Statystyka Polski, seria C, z. 88, Warszawa 1938, Główny Urząd Statystyczny
  9. Opis szlaku
  10. Opis szlaku

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]