Wojna domowa w Nepalu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojna domowa w Nepalu
Map of Nepal.png
Mapa kraju
Czas 13 lutego 1996 - 21 listopada 2006
Miejsce Nepal
Przyczyna autorytarny styl rządów, bieda
Wynik zwycięstwo maoistów, obalenie monarchii
Strony konfliktu
Nepal Królestwo Nepalu South Asian Communist Banner.svg Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska)
Dowódcy
Gyanendra Bir Bikram Shah Dev
Krishna Prasad Bhattarai
Girija Prasad Koirala
Sher Bahadur Deuba
Prachanda
Baburam Bhattarai
Straty
4,500 zabitych 8,200 zabitych

Wojna domowa w Nepalu (przez maoistów nazywana także jako Wojna Ludowa) - konflikt między siłami rządowymi a maoistowskimi partyzantami w Nepalu, trwał od 1996 do 2006. Konflikt rozpoczęła Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska) w dniu 13 lutego 1996, dążyła do obalenia przestarzałej monarchii i ustanowienia demokratycznej Federalnej Republiki Nepalu. Konflikt zakończył się kompleksowym porozumieniem pokojowym podpisanym w dniu 21 listopada 2006.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat 90. w Nepalu istniały dwie główne partie komunistyczne: Komunistyczna Partia Nepalu - (Zjednoczona Marksistowsko-Leninowska) i ortodoksyjnie maoistowskie Centrum Jedności. Wybory w 1994, wygrali Zjednoczeni Marksiści-Leniniści tworząc rząd mniejszościowy, natomiast w Centrum Jedności doszło do rozłamu w wyniku którego powstała Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska). Na jej czele stanął Prachanda. Gdy komisja wyborcza nie uznała prawowitości KPN(M), partia zbojkotowała wybory i uznała je za niedemokratyczne. Po represjach wobec maoistów w dystryktach Rolpa i Rukum w 1995, KPN(M) zdecydowała się przejść do walki zbrojnej, lutego 1996 wręczyła rządowi, listę 40 żądań, grożąc powstaniem zbrojnym w razie odmowy ich spełnienia. Postulaty odnosiły się głównie do odrzucenia "dominacji obcego kapitału w nepalskim przemyśle" i zerwania "dyskryminującego traktatu z Indiami z 1950" oraz zerwania z feudalnym system ziemskim.

Konflikt[edytuj | edytuj kod]

Po odrzuceniu przez rząd postulatów maoiści proklamowali rozpoczęcie wojny ludowej, której celem ma być „socjalistyczna i komunistyczna republika ludu”. Buntownicy powołali Armię Wyzwolenia Narodowego. Początkowo rebelianci dysponowali strzelbami domowej roboty i tradycyjnymi noży kukri, rychło stali się jednak znaczącą siłą. Na zajętych przez siebie terenach powstańcy powołali Ludowy Rząd Rewolucyjny. W kolejnych latach walki zbrojnej, rebelianci przejęli większą część obszarów wiejskich. Na początku XXI w. maoiści kontrolowali 5 z 75 okręgów jednak aktywnie działali w większości obszarów państwa[1].

1 czerwca 2001 książę i następca tronu państwa, Dipendra Bir Bikram Shah Dev dokonał na swoich krewnych masakry, motywy zbrodni nie są do końca znane. Książę zamordował dziewięciu krewnych a następnie popełnił samobójstwo[2]. Wydarzenie to doprowadziło do diametralnego spadku szacunku wobec rodziny królewskiej. 29 stycznia 2003 ogłoszono tymczasowe zawieszenie broni, rozmowy pokojowe nie zostały jednak przeprowadzone pozytywnie, wkrótce ponownie doszło do walk. 1 lutego 2005 król przejął pełną władzę i wprowadził stan wojenny[3].

22 listopada 2005 Prachanda i Sojusz 7 Partii (koalicja tworząca rząd po wyborach w 1999) zawarli "12-punktowe porozumienie". Przedstawiało ono zbieżne postulaty obu grup. Zadeklarowano, iż główną przeszkodą w rozwoju Nepalu jest monarchia i król Gyanendra Bir Bikram Shah Dev. Maoiści zobowiązali się do poszanowania wolności prasy, praw człowieka i demokracji parlamentarnej. Od czasu rozpoczęcia wojny domowej zawieszenia broni zawierane były kilkakrotnie. 26 kwietnia 2006 Prachanda ogłosił 90-dniowe zawieszenie broni ze strony rebeliantów. Parlament i nowy rząd Giriji Prasad Koirali poparł ten krok i rozpoczął negocjacje z maoistami, mając za podstawę porozumienie z 2005. Prachanda spotkał się z premierem Koiralą 16 czerwca 2006 i była to jego pierwsza wizyta w Katmandu od ponad dekady. Rozmowy przyniosły ostateczne porozumienie pokojowe, podpisane 21 listopada 2006, które kończyło trwającą kilka lat wojnę domową. Na mocy porozumienia w Nepalu miała zostać przyjęta nowa tymczasowa konstytucja, maoiści mieli wejść w skład rządu oraz rozwiązać swoje bojówki wojskowe, a 20 czerwca 2007 miały odbyć się demokratyczne wybory. Wybory zostały ostatecznie przeniesione na kwiecień 2008. 15 stycznia 2007 Zgromadzenie Narodowe, wybrane w 1999, przekształciło się w Tymczasowy Parlament, w skład którego obok dotychczasowych deputowanych weszli przedstawiciele partii maoistowskiej[4]. Tego samego dnia Tymczasowy Parlament przyjął tymczasową konstytucję.

Następstwa[edytuj | edytuj kod]

W wyniku układu pokojowego maoiści weszli w skład rządu tymczasowego. W 2008 przeprowadzono demokratyczne wybory, maoiści wygrali je z wynikiem 38,10% (229 mandatów w parlamencie)[5]. 28 maja 2008 nowo wybrane Zgromadzenie Konstytucyjne proklamowało Nepal republiką[6].

W wojnie zginęło 15000 osób (6000 z rąk rebeliantów i 9000 z rąk sił rządowych), a około stu-stu pięćdziesięciu tysięcy osób zostało przesiedlonych.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy