Wojna szwedzko-rosyjska (1741–1743)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojna szwedzko-rosyjska
Ilustracja
Teatr walk
Czas 1741-1743
Miejsce Finlandia
Terytorium Szwecja
Wynik zwycięstwo Rosji, Traktat w Åbo
Strony konfliktu
Imperium Rosyjskie Szwecja
Dowódcy
Piotr Lacy Charles Emil Lewenhaupt
Siły
26 000 żołnierzy 20 000 żołnierzy
Straty
10 500 zabitych 7 000 zabitych

Wojna szwedzko-rosyjska (1741-1743), zwana też Wojną kapeluszy, stanowiła jeden z epizodów wojny o sukcesję austriacką (1740-1748).

Po klęsce Szwecji w wojnie północnej (1700-1721), rządzące w kraju stronnictwo kapeluszy podjęło próbę odzyskania terytoriów utraconych na rzecz Rosji. Działania te inspirowane były przez Francję, zainteresowaną odciągnięciem wojsk rosyjskich z frontu niemieckiego, gdzie udzielały one wydatnego wsparcia wojskom austriackim Marii Teresy. 8 sierpnia 1741 Szwedzi wypowiedzieli Rosjanom wojnę, wystawiając armię stosunkowo nieliczną (20 000 żołnierzy), ale wydawałoby się wystarczającą wobec rosyjskiego zaangażowania na innych teatrach wojennych. Dnia 3 września 1741 r. w Lappeenranta (Finlandia) doszło do bitwy, w której Szwedzi doznali porażki.

25 listopada 1741 doszło w Rosji do zamachu stanu, w wyniku którego do władzy doszła Elżbieta Piotrowna. Mimo niedawnego rosyjskiego zwycięstwa, dla wzmocnienia swojej pozycji wewnętrznej była ona skłonna do zawarcia kompromisowego pokoju ze Szwedami, jednak ich żądania były zbyt wygórowane.

W tej sytuacji, w 1742 roku wojska rosyjskie pod dowództwem generała Petera von Lacy (1678-1751) wkroczyły do południowej Finlandii i zdobyły bez większego oporu miejscowości Hamina, Porvoo i Hämeenlinna. W sierpniu udało się Lacy'emu otoczyć w rejonie Helsinek 17-tys. armię szwedzką, która wkrótce potem skapitulowała.

W następnym roku doszło w Szwecji do buntu chłopów dalekaryjskich, natomiast wojska rosyjskie wkroczyły do Turku (Åbo). W tej sytuacji rząd szwedzki zdecydował się na zawarcie porozumienia pokojowego. 7 sierpnia 1743 w Turku obie strony zawarły pokój, na mocy którego Rosjanie uzyskali tereny na południu Finlandii (Karelia) z twierdzą Olofsborg i miastami Villmanstrand i Fredrikshamn. Cesarzowa Elżbieta wymogła także także uznanie przez Riksdag szwedzkim następcą tronu księcia Adolfa Fryderyka ks. Holstein-Gottorp (1710-1771), krewnego późniejszego cara Piotra III, co miało dać Rosji możliwość wywierania wpływu na politykę tego państwa. Zmiana panującego zgodnie z rosyjskimi życzeniami nastąpiła w 1751 roku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. В. В. Похлёбкин: Внешняя политика Руси, России и СССР за 1000 лет в именах, датах, фактах. Международные отношения, 1995, s. 238. (ros.)
  2. Н. Шпилевская: Описание войны между Россией и Швецией в Финляндии в 1741, 1742 и 1743 гг. Petersburg: 1859. (ros.)