Wojna z terroryzmem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojna z terroryzmem
Ilustracja
Czas od 7 października 2001
Terytorium  Afganistan (od 2001)
 Somalia (od 2002)
 Irak (2003–2011, od 2014)
 Pakistan (od 2004)
 Jemen (od 2010)
 Syria (od 2014)
 Libia (od 2015)
 Nigeria (od 2015)
mniej intensywne działania: Europa, Ameryka Północna, Australia
Przyczyna zamach z 11 września 2001 roku,
działalność Państwa Islamskiego
Strony konfliktu
Wojna w Afganistanie

ISAF-Logo.svg ISAF
 NATO


Wojna w Iraku
 Stany Zjednoczone
 Wielka Brytania
 Australia
 Polska
Emblem of the Multi-National Force – Iraq.svg MNF–I


Wojna w Pakistanie
 Pakistan
 Stany Zjednoczone


Wojna z Państwem Islamskim
Seal of Combined Joint Task Force – Operation Inherent Resolve.svg CJTF-OIR

Wojna w Afganistanie

Flag of al-Qaeda in Iraq.svg Al-Ka’ida
 Talibowie


Wojna w Iraku

 Irak (2003)
Flag of Libya (1977-2011).svg Armia Mahdiego (po 2003)
Flag of Islamic State of Iraq.svg Państwo Islamskie w Iraku (po 2003)


Wojna w Pakistanie

Flag of al-Qaeda in Iraq.svg Al-Ka’ida
 Talibowie


Wojna z Państwem Islamskim

Flag of Islamic State of Iraq.svg Państwo Islamskie

Wojna z terroryzmem. Ciemnozielony: NATO. Jasnozielony: sojusznicy NATO w głównych operacjach. Jasnoniebieski: Inicjatywa transsaharyjska. Czerwony: główne operacje wojskowe: AfganistanPakistanIrakSomaliaJemenCzerwone punkty: największe ataki Al-Kaidy i powiązanych z nią grup: 1. Nairobi, Dar es Salaam (1998) • 2. Nowy Jork, Waszyngton (2001) • 3. Bali (2002) • 4. Madryt (2004) • 5. Londyn (2005) • 6. Mumbaj (2008)
Płonący gmach Pentagonu po zamachu z 11 września 2001
Amerykańscy żołnierze w Afganistanie (2001)
Brytyjscy żołnierze w Iraku
Bezzałogowy samolot amerykańskich sił powietrznych

Wojna z terroryzmem – termin wprowadzony do polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych przez rząd George’a W. Busha po zamachach na World Trade Center i Pentagon z 11 września 2001. Przez niektórych określana mianem nowej wojny światowej[1][2][3].

Termin ten używany jest na określenie prowadzonych przez USA oraz inne państwa działań mających na celu unieszkodliwienie międzynarodowych grup terrorystycznych (głównie grup radykalnie islamistycznych, z których najważniejszą jest Al-Ka’ida) oraz uniemożliwienie tzw. państwom zbójeckim wspierania ich.

Jak dotąd, najważniejsze akcje przeprowadzone w ramach wojny z terroryzmem to obalenie reżimu talibów w Afganistanie oraz inwazja na Irak. Do wojny z terroryzmem zaliczana jest też rozpoczęta w 2014 międzynarodowa interwencja przeciwko Państwu Islamskiemu[4][5].

Przebieg wojny[edytuj]

Zamach z 11 września 2001 roku[edytuj]

11 września 2001 roku doszło do serii ataków terrorystycznych na terytorium USA. 19 zamachowców przejęło kontrolę nad czterema samolotami pasażerskimi i skierowało je przeciwko znanym amerykańskim budynkom. Dwa spośród porwanych samolotów rozbiły się o bliźniacze wieże World Trade Center w Nowym Jorku. W wyniku kolizji oba wieżowce zawaliły się. Trzeci samolot zniszczył część Pentagonu. Spośród porwanych maszyn tylko United Airlines 93 nie dotarł do celu – rozbił się na polach Pensylwanii ok. 15 min. lotu od Waszyngtonu. Przypuszcza się, że miał uderzyć w Biały Dom lub Kapitol. Maszyna nie doleciała do celu, ponieważ pasażerowie, którzy dowiedzieli się o losie innych samolotów, zaatakowali porywaczy i doprowadzili do katastrofy na bezludnym terenie. W zamachach śmierć poniosły 2973 osoby oraz wszyscy porywacze[6].

Operacja „Enduring Freedom”[edytuj]

Inwazja na Afganistan[edytuj]

 Osobny artykuł: Wojna w Afganistanie (od 2001).

Rząd amerykański oskarżył o zamachy z 11 września Al-Kaidę – organizację terrorystyczną kierowaną przez Osamę bin Ladena. Według USA Al-Kaida miała swoją siedzibę i bazy szkoleniowe w Afganistanie. Prezydent Bush postawił Talibanowi ultimatum, w którym żądał m.in. wydania Stanom Zjednoczonym Osamy bin Ladena i zamknięcia wszystkich obozów terrorystów na terytorium Afganistanu[7]. Ultimatum zostało odrzucone, więc 7 października 2001 roku amerykańskie oraz brytyjskie siły powietrzne rozpoczęły bombardowanie wyznaczonych celów w Afganistanie. W operację zaangażowały się siły NATO, ponieważ zgodnie z art. 5 Traktatu o NATO uznano, że zamach z 11 września był atakiem na jednego z członków Paktu. W skład koalicji ISAF weszło ponad 40 państw oraz opozycyjny do talibów Sojusz Północny[8].

Inwazja doprowadziła do obalenia reżimu talibów, ale jednocześnie stała się początkiem długiej wojny partyzanckiej. Wielu złapanych bojowników Al-Kaidy zostało przetransportowanych do więzienia Guantanamo na Kubie, gdzie według organizacji humanitarnych byli poddawani torturom i poniżającemu traktowaniu[9].

Inne misje operacji „Enduring Freedom”[edytuj]

W ramach operacji „Enduring Freedom” Stany Zjednoczone przeprowadzały akcje bojowe i szkoleniowe w wielu innych częściach świata. W 2002 USA zaczęły wspierać rząd Filipin w walce przeciwko grupom terrorystycznym i komunistycznym partyzantom[10]. Również w 2002 USA rozpoczęły operacje na Półwyspie Somalijskim, której celem było zwalczanie terrorystów i piratów[11].

W 2007 USA podjęły walkę z grupami terrorystycznymi w Afryce zachodniej (ang. Trans-Saharan Counterterrorism Initiative)[12].

Napis „Jestem Charlie” niesiony przez jednego z protestujących przeciwko terroryzmowi po zamachach w Paryżu (2015)
Napis „Jestem Charlie” niesiony przez jednego z protestujących przeciwko terroryzmowi po zamachach w Paryżu (2015)

Wojna w Iraku[edytuj]

Po zamachach z 11 września administracja amerykańska zaczęła oskarżać Irak o posiadanie broni masowego rażenia i wspieranie terroryzmu. 29 stycznia 2002 roku prezydent Bush wygłosił orędzie, w którym zaliczył Irak do tzw. Osi zła[13]. Od tego momentu rozpoczęły się przygotowania do wojny. Pomimo poważnych wątpliwości prawnych i sprzeciwu Chin, Rosji i Francji, inwazja rozpoczęła się 20 marca 2003 roku. Koalicja składała się głównie z wojsk USA i Wielkiej Brytanii, ale też jednostek australijskich, hiszpańskich i polskich. Po ok. trzech tygodniach walk siły międzynarodowe objęły kontrolę nad większością terytorium Iraku, obalając rząd tworzony przez partię Baas i Saddama Husajna. Formalny koniec inwazji nastąpił 1 maja 2003 roku.

Saddam Husjan został złapany i postawiony przed irackim trybunałem za zbrodnie przeciwko ludzkości. Sąd skazał byłego prezydenta Iraku na śmierć przez powieszenie. Wyrok wykonano 26 grudnia 2006 roku[14].

W latach 2003–2010 siły międzynarodowe prowadziły operacje zbrojne przeciwko partyzantom i terrorystom. 19 sierpnia 2010 roku amerykańskie wojska bojowe ostatecznie opuściły Irak. Wycofanie wszystkich sił zbrojnych nastąpiło w grudniu 2011 roku. W walkach i zamachach zginęło ponad 4800 żołnierzy koalicyjnych (w większości Amerykanów)[15], od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy cywilów[16] i trudna do oszacowania liczba partyzantów.

Wojna w Pakistanie[edytuj]

Granica afgańsko-pakistańska była od początku inwazji na Afganistan miejscem walk pomiędzy radykalnymi islamskimi ugrupowaniami (często powiązanymi z Al-Kaida), a rządem Pakistanu. Po roku 2001 do walk przyłączyli się talibowie, mający w Pakistanie swoje kryjówki. Do zwalczania bojowników przystąpiły będące w sojuszu z Pakistanem wojska amerykańskie. Formalnie za moment rozpoczęcia wojny uznaje się marzec 2004 roku. Najcięższe walki toczone są o Waziristan.

2 maja 2011 roku amerykańscy komandosi zabili Osamę bin Ladena po 40-minutowej wymianie ognia w jego rezydencji w miejscowości Abbottabad (ok. 60 km na północny wschód od Islamabadu).

Wojna z Państwem Islamskim[edytuj]

W 2011 rozpoczęła się wojna domowa w Syrii pomiędzy siłami rządowymi a syryjską opozycją. Po stronie opozycji walczyło wiele ugrupowań radykalnych i terrorystycznych, wśród nich przedstawiciele tzw. Państwa Islamskiego. W 2013 doszło do rozłamu w szeregach opozycji i wewnętrznych walk. W 2014 bojówki Państwa Islamskiego rozpoczęły ofensywę w Iraku i Syrii, zajmując znacznie obszary na terytorium obu państw.

7 sierpnia 2014 USA rozpoczęły naloty na pozycje Państwa Islamskiego w Iraku[17]. We wrześniu 2014 powstała koalicja, w skład której weszły Stany Zjednoczone, Arabia Saudyjska, Katar, Jordania, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Bahrajn. 23 września 2014 wojska koalicji rozpoczęły kampanię lotniczą przeciwko PI na terytorium Syrii[18].

Zamachy terrorystyczne po roku 2001[edytuj]

Po zamachach na World Trade Center Al-Kaida i powiązane z nią grupy przeprowadziły szereg ataków na całym świecie. Największe z nich to:

Do wielu ataków doszło też w trakcie wojen w Afganistanie, Iraku i Pakistanie.

Krytyka[edytuj]

Krytycy polityki USA twierdzą, iż w rzeczywistości termin ten jest chwytem propagandowym stosowanym w celu usankcjonowania ograniczania swobód obywatelskich przez administrację Busha oraz mającym dać zielone światło do działań militarnych w dowolnych miejscach na świecie. Zwracają oni także uwagę na liczne ofiary cywilne spowodowane działaniami wojennymi. Stosowanie podwójnych standardów moralnych zarzuca amerykańskiej polityce wojny z terroryzmem Joseph Farah, redaktor konserwatywnej witryny WorldNetDaily, autor pomysłu T-shirta ze zdjęciem grupy Indian i napisami: „Homeland Security” i „Fighting terrorism since 1492”. Twierdzi on, że zarówno w 1492, jak i obecnie doszło do tego samego zjawiska zderzenia kultur[19].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. ABC News Online: Bush likens 'war on terror’ to WWIII (ang.). 6 maja 2006. [dostęp 15 grudnia 2013].
  2. Brendan Manning, Isaac Davison: Iraqi Government asks for NZ help with 'World War III’ (ang.). nzherald.co.nz, 13 lutego 2015. [dostęp 18 lutego 2015].
  3. Norman Podhoretz, World War IV: The Long Struggle Against Islamofascism, Doubleday, New York 2008.
  4. cnn.com: President Obama’s 'War on Terror 2.0'. [dostęp 2014-09-29].
  5. dailymail.co.uk: War on Terror part 2. [dostęp 2014-09-29].
  6. National Commission on Terrorist Attacks upon the United States, Thomas H. Kean, Lee Hamilton: The 9/11 Commission Report: Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States. W. W. Norton & Company, 2004. ​ISBN 0393326713​, ​ISBN 978-0-393-32671-0​. (ang.)
  7. washingtonpost.com: President Bush Addresses the Nation. [dostęp 2014-09-24].
  8. Nato.int: NATO’s role in Afghanistan. [dostęp 2014-09-24].
  9. Magdalena Miroszewska, wiadomosci.dziennik.pl: Amerykanie oskarżają Amerykanów o tortury. [dostęp 2014-09-24].
  10. globalsecurity.org: Operation Enduring Freedom – Philippines. [dostęp 2014-09-29].
  11. globalsecurity.org: Operation Enduring Freedom – Horn of Africa (OEF-HOA). [dostęp 2014-09-29].
  12. globalsecurity.org: Trans Sahara Counterterrorism Partnership (TSCTP). [dostęp 2014-09-29].
  13. Treść orędzia prezydenta George’a W. Busha z 29 stycznia 2002 (ang.). [dostęp 2014-09-24].
  14. Comments on Death Penalty for Saddam (ang.). W: Associated Press [on-line]. washingtonpost.com, 30 grudnia 2006. [dostęp 2014-09-24].
  15. cnn.com: War Casualties. [dostęp 2014-09-24].
  16. casualty-monitor.org: Casualty Monitor. [dostęp 2014-09-24].
  17. tvn24.pl: Były szef irackiej dyplomacji: amerykańskie naloty bardzo skuteczne. [dostęp 2014-09-29].
  18. wsj.pl: U.S., Arab Allies Launch Airstrikes Against Islamic State Targets in Syria. [dostęp 2014-09-29].
  19. Farah, Joseph: Fighting terrorism since 1492 (ang.). WorldNetDaily, 30.09.2006. [dostęp 2009-03-28].