Wojny burskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Oddział burski w czasie II wojny burskiej
Dzieci i kobiety burskie w obozie koncentracyjnym
Commons in image icon.svg
Commons in image icon.svg

Wojny burskie (afr. Anglo-Boere Oorloë) (1880-1902) – wojny w Afryce, które rozegrały się na przełomie XIX i XX wieku na południu kontynentu.

I wojna burska 1880-1881[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: I wojna burska.

16 grudnia 1880 r. Brytyjczycy próbowali zawładnąć państwami Transwal i Orania założonymi w 1852 r. na północ od Kraju Przylądkowego przez Burów, potomków osadników holenderskich z XVII i XVIII wieku. Burowie przeciwstawili się zbrojnie i pierwszą z wojen wygrali. W układzie pokojowym Wielka Brytania uznała niepodległość Transwalu, przejmując tylko politykę zagraniczną tego kraju. Pokój został podpisany przez brytyjskiego gubernatora Williama Gladstone'a 23 marca 1881 r. Na jego mocy Transwal uzyskał niepodległy rząd pod teoretycznym nadzorem Wielkiej Brytanii.

W 1886 r. w Transwalu i Oranii zostały odkryte bogate pokłady złota i diamentów. Kraje te ogarnęła wtedy gorączka złota i z Europy, głównie z Wielkiej Brytanii, przybyło tysiące osadników żądnych wzbogacenia się. W celu zawładnięcia złotodajnymi terenami w 1895 r. Brytyjska Kompania Południowoafrykańska podjęła próbę ich podbicia. Burowie rozbili jednak oddziały wojskowe Kompanii, a wtedy Wielka Brytania zaczęła przygotowania do wojny, przerzucając duże oddziały wojsk do Afryki (głównie z Kanady, Nowej Zelandii i Australii).

II wojna burska 1899-1902[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: II wojna burska.

Druga wojna burska rozpoczęła się w 1899 r. i mimo początkowych sukcesów burskich w ciągu niespełna roku Transwal i Orania zostały opanowane przez Brytyjczyków. Walki typu partyzanckiego trwały jednak jeszcze przez dwa lata, zwłaszcza że Burowie otrzymywali wsparcie w uzbrojeniu z pobliskiej Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej. Liczyli zresztą też na obiecaną interwencję niemiecką. W czasie wojny Burowie organizowali samodzielne oddziały komandosów, czym trwale weszli do historii sztuki wojennej. W celu stłumienia wojny partyzanckiej Brytyjczycy zorganizowali obozy koncentracyjne, w których internowali ludność z objętych walkami obszarów.

Po wojnie Burowie otrzymali szerokie samorządy i jako Afrykanerzy przejęli główne pozycje gospodarcze w utworzonym w 1910 r. z Kraju Przylądkowego, Transwalu i Oranii Związku Południowej Afryki, który otrzymał status dominium Wielkiej Brytanii. Tak więc faktycznymi przegranymi w wojnie była tylko tubylcza ludność murzyńska, wobec której zaczęto stosować rasistowskie zasady polityki apartheidu. Wyznaczono dla niej dwa pustynne rezerwaty Lesotho i Suazi na osiedlanie się i uprawę roli oraz bezwzględnie wykorzystywano do prac w kopalniach złota, diamentów, węgla kamiennego, cyny, ołowiu, chromu i manganu, w które Związek obfitował.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Geo R. Duxbury: David and Goliath: The First War of Independence 1880-1881, Johannesburg, SA National Museum of Military History 1981

Publikacje w języku polskim[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Fiszka-Borzyszkowski, Wojna burska 1880-1881, Wyd. Bellona, Warszawa 2012, ss. 240.
  • Damian Fierla, Wojna burska 1899-1902, Wyd. Bellona, Warszawa 2002, ss. 48.
  • Michał Leśniewski, Wojna burska 1899-1902, Wyd. Semper, Warszawa 2001, ss. 327.