Wojszyce (Wrocław)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Wrocławia Wojszyce
Osiedle Wrocławia
Ilustracja
Szkoła Podstawowa nr 23
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Miasto Wrocław
W granicach Wrocławia 1951
Wysokość 121 m n.p.m.
Populacja (2009)
• liczba ludności

4,0 tys.[1]
Położenie na mapie Wrocławia
Położenie na mapie
51°03′45,83″N 17°02′15,85″E/51,062731 17,037736
Portal Portal Polska

Wojszyce – osiedle w południowej części Wrocławia, na obszarze byłej dzielnicy Krzyki. Znajduje się na południe od Towarowej Obwodnicy Wrocławia, przechodzi tędy także nieczynna dziś linia kolejowa przez Dzierżoniów do Świdnicy, uruchomiona w 1884[2].

Kościół Najśw. Zbawiciela
Stara (1906) zabudowa Wojszyc
Nowa zabudowa szeregowa
daleko po prawej dawny klasztor/PGR
Budynek mieszkalny przy ul. Przystankowej

Nazwa[edytuj]

Nazwa należy do grupy nazw patronomicznych i pochodzi prawdopodobnie od staropolskiego imienia założyciela miejscowości Wojsława[3]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Woysici podając jej znaczenie "Dorf des Woiski" czyli po polsku "Wieś Wojskiego"[3].

Wieś wzmiankowana po raz pierwszy w łacińskim dokumencie z 1249 roku gdzie zanotowana została w zlatynizowanej, staropolskiej formie „Woysici”[4]. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany w latach 1880-1902 notuje nazwę miasta pod polską nazwą Wojszyce oraz zgermanizowaną Woischwitz. Podaje on również wcześniejsze nazwy zanotowane w łacińskich dokumentach jak: Woysici 1249, Wischowicz 1283 oraz Woyschisz 1338.[5]

Przed II wojną światową wieś nosiła niem. nazwę Woischwitz, która w 1936 w okresie reżimu nazistowskiego została zamieniona na całkowicie niemiecką nazwę Hoinstein[6]. Od 1945 nazwa została zmieniona na krótko na Uścimów, a od ok. 1947 – pod obecną nazwą Wojszyce.

Historia[edytuj]

Wieś założona najprawdopodobniej przez księcia Henryka Brodatego na początku XIII wieku, wzmiankowana po raz pierwszy w 1249. Zapisy z 1327 i 1338 wspominają wieś jako własność komandorii joannitów Bożego Ciała we Wrocławiu. Czeski król Jan Luksemburski nadał w 1340 tutejszemu dworowi przywilej dla swego dworzanina, H. von Essina, a od 1347 wieś była własnością wrocławskich mieszczan (M. von Sittina i W. Haunolda), a następnie nabył ją w 1527 klasztor dominikanek. Po kasacie klasztorów w 1810 wieś przeszła w ręce prywatne, pod koniec XIX wieku była własnością P. von Nähricha wchodząc w skład majątku Puschkau (Pastuchów).

Na przełomie XIX i XX wieku Emil Rost wybudował w Wojszycach koło stacji kolejowej kompleks rozrywkowo-wypoczynkowy Etablissement Zur Erholung (dosł. "założenie wypoczynkowe")[7], z salą balową, sceną, restauracją itp. atrakcjami dla zamożniejszych Wrocławian udających się na podmiejskie wycieczki. Wieś przyłączono do miasta Wrocławia z początkiem roku 1951, razem z sąsiadującym Ołtaszynem, Jagodnem i Lamowicami Starymi. Osiedle ponadto graniczy ze znajdującymi się poza Wrocławiem Radomierzycami (na południu) i z osiedlem Gaj (na północy, za torami kolejowymi).

Wojszyce leżą w pasie pomiędzy dwoma południkowo wytyczonymi ulicami wylotowymi z Wrocławia: Grota-Roweckiego i Buforową. Znaczna część powierzchni osiedla nie jest jeszcze zabudowana, znajdują się tu m.in. ogródki działkowe. Przy ulicy Smardzowskiej (boczna Klasztornej, dawniej Höfer Gasse, czyli "Zaułka Dworskiego"), w okolicy odległej o kilkaset metrów od innych zabudowań, znajdują się popadające w ruinę zabudowania mieszkalne i gospodarcze byłego klasztornego folwarku, potem (w latach 50. XX wieku) przekształconego w Państwowe Gospodarstwo Rolne lub rolniczą spółdzielnię produkcyjną, obecnie nieistniejącą.

Najstarsza część Wojszyc na północy osiedla charakteryzuje się zabudową odzwierciedlającą średniowieczny układ wsi-ulicówki wzdłuż niegdyś głównej drogi, dzisiejszej ulicy Pawiej (dawniej Dorfstraße, tj. "Wiejskiej"). Na północnym skraju osiedla, pomiędzy nasypem kolejowej obwodnicy towarowej a linią kolejową do Świdnicy znajdują się podmiejskie domy jednorodzinne i dwurodzinne typowe dla architektury z początków XX wieku i okresu tuż po I wojnie światowej. W latach 30. rozbudowywano wieś w kierunku zachodnim, w kierunku dzisiejszej ulicy Grota Roweckiego. Po wojnie i po przyłączeniu wsi do Wrocławia rozwój osiedla był przez pierwsze dziesięciolecia niezbyt szybki, dopiero od lat 80. zaczęło tu przybywać coraz więcej domów jednorodzinnych, w tym także i w dalszej jego części, na południe od ulicy Parafialnej. Znaczna część tej zabudowy ma układ szeregowy z jednorodzinnymi segmentami, przy czym ten typ zabudowy realizowany jest także obecnie (2006). Na potrzeby wzrastającej szybko liczby mieszkańców osiedla już w 1985 rozpoczęto budowę na Wojszycach kościoła pod wezwaniem Najświętszego Zbawiciela przy ul. Pawła Jasienicy (proj. arch. Andrzej Poniewierka). Konsekracji kościoła dokonał ks. kard. Henryk Gulbinowicz 29 czerwca 1991[8].

Komunikacja miejska[edytuj]

Do osiedla można dojechać autobusami linii:

112 (Krzyki – Dw. Główny PKP przez Wysoką)

113 (Krzyki – Dw. Główny PKP)

612 (Krzyki – Dw. Główny PKP przez Wysoką, Ślęzę, Bielany Wrocławskie)

249 (Krzyki – Jarnołtów/przez Port Lotniczy, linia nocna)

Przypisy

  1. Granice osiedla w rozumieniu ewidencyjno-wyborczym s.20
  2. Do nieczynnej obecnie stacji kolejowej Wrocław-Wojszyce nawiązuje nazwa przebiegającej obok ulicy Przystankowej, do 1945 Bahnhofstraße.
  3. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 22.
  4. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 269.
  5. Wojszyce w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom XIII, str.737
  6. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  7. Dziś w obiekcie tym, mieszczącym się przy ul. Przystankowej róg Pawiej, mieści się szkoła podstawowa, przeniesiona tu ok. r. 2000 z poprzedniej lokalizacji przy ul. Pawiej.
  8. Historia kościoła

Bibliografia[edytuj]

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Breslau: Josef Max & COMP., 1866.
  • Encyklopedia Wrocławia, 2000

Linki zewnętrzne[edytuj]