Wojwodina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Аутономна Покрајина Војводина
Autonomna Pokrajina Vojvodina
Vajdaság Autonóm Tartomány
Autonómna Pokrajina Vojvodina
Provincia Autonomă Voivodina
Автономна Покраїна Войводина

Prowincja Autonomiczna Wojwodiny
Flaga Wojwodiny
Herb Wojwodiny
Flaga Wojwodiny Herb Wojwodiny
Położenie Wojwodiny
Państwo  Serbia
Język urzędowy serbski, węgierski, słowacki, rumuński, rusiński, chorwacki
Stolica Nowy Sad
Głowa państwa Prezydent István Pásztor
Szef rządu Premier Bojan Pajtić
Powierzchnia
 • całkowita

21 506 km²
Liczba ludności (2011)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne

1 931 809
90 osób/km²
Serbowie: 66,76%
Węgrzy: 13%
Słowacy: 2,6%
Chorwaci: 2,43%
Romowie: 2,19%
inne narodowości: 13,02%
Jednostka monetarna Dinar serbski (RSD)
Data powstania 1944
Strefa czasowa UTC +1
Domena internetowa .rs

Wojwodina, Prowincja Autonomiczna Wojwodiny (Vojvodina, węg. Vajdaság) – autonomiczny okręg w północnej Serbii, zamieszkany przez 1,93 mln mieszkańców (2011), przede wszystkim Serbów (66% liczby ludności) i Węgrów (13%). Stolicą Wojwodiny jest Nowy Sad, inne większe miasta to Pančevo, Subotica, Zrenjanin. Obejmuje serbskie części historycznych regionów Baczki, Banatu i Sremu.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Teren Wojwodiny stanowi część Wielkiej Niziny Węgierskiej, pozostałości po Morzu Panońskim. Pierwotnie równina była zalesionym stepem, a jedynym tego dowodem są dwa obszary, niegdysiejsze wyspy na Morzu Panońskim: Fruška gora i pustynia Deliblatska peščara[1]. W przeciwieństwie do wyżynnych i górzystych obszarów Serbii Centralnej, w Wojwodinie teren jest płaski, z wyjątkiem dwóch pasm górskich: Fruška gora i Vršačke planine w jego naddunajskiej części. Głównymi rzekami są tu Dunaj i Cisa; dzielą one Wojwodinę na trzy krainy: Bačkę (Baczka), Banat i Srem (Syrmia)[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Granice administracyjne Autonomicznej Prowincji Wojwodiny

W IXXI w. weszła w skład Węgier. Od XV w. osadnictwo serbskie, zwłaszcza po 1690 i 1739 r. Ośrodek religijny (prawosławna metropolia, następnie patriarchat w Karłowicach), narodowy i kulturalny Serbów. W czasie węglowej rewolucji 1848-1849 Serbowie proklamowali autonomię Wojwodiny. Po upadku rewolucji Habsburgowie utworzyli z ziem Wojwodiny odrębną jednostkę administracyjną – tak zwane Województwo Serbskie, zlikwidowaną na żądanie Węgier w 1860. Od 1918 w Królestwie SHS (od 1929Jugosławii). W 1941 okupowaną Wojwodinę podzieliły między siebie Niemcy (Banat), Węgry (Baczka) i Niezależne Państwo Chorwackie (serbska część Sremu). W latach 1944-1945 wyzwolona przez Armię Czerwoną i jugosłowiańską partyzantkę.

W 1945 r. utworzono Socjalistyczną Prowincję Wojwodiny w składzie Socjalistycznej Republiki Serbii. W 1974 r. konstytucja Jugosławii rozszerzyła znacząco autonomię Wojwodiny, przyznając jej m.in. prawo do własnego rządu. W sierpniu 1990 roku rząd serbski ograniczył autonomię do stanu sprzed 1974 r.

Władze[edytuj | edytuj kod]

Mimo ograniczenia autonomii Wojwodiny w 1990 roku, region ten formalnie nadal posiada własnego prezydenta i premiera.

Prezydenci Wojwodiny[edytuj | edytuj kod]

Premierzy Wojwodiny[edytuj | edytuj kod]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Wojwodina podzielona jest na 7 okręgów:

Narodowości[edytuj | edytuj kod]

Mapa etniczna Wojwodiny według spisu z 2011 r.
Mapa języków Wojwodiny według spisu z 2011 r.
Mapa religii Wojwodiny według spisu z 2011 r.

Narodowości wg spisu ludności z 2011 roku:

  1. Serbowie – 1 289 635 (66,76%)
  2. Węgrzy – 251 136 (13%)
  3. Słowacy – 50 321 (2,6%)
  4. Chorwaci – 47 033 (2,43%)
  5. Romowie – 42 391 (2,19%)
  6. Rumuni – 25 410 (1,32%)
  7. Czarnogórcy – 22 141 (1,15%)
  8. Buniewcy – 16 469 (0,85%)
  9. Rusini – 13 928 (0,72%)
  10. Jugosłowianie – 12 176 (0,63%)
  11. Macedończycy - 10 392 (0,54%)
  12. Ukraińcy - 4 202 (0,22%)
  13. Muzułmanie z narodowości - 3 360 (0,17%)
  14. Niemcy - 3 272 (0,17%)
  15. Albańczycy - 2 251 (0,12%)
  16. Słoweńcy - 1 815 (0,09%)
  17. Bułgarzy - 1 489 (0,08%)
  18. Gorani - 1 179 (0,06%)
  19. Rosjanie - 1 173 (0,06%)

Ogółem – 1 931 809 mieszkańców.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Udział poszczególnych wyznań w populacji Wojwodina (według Spisu Powszechnego w 2011 r.)[3]:

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Najważniejszy region rolniczy Serbii. Około 3/4 powierzchni zajmują grunty orne. Uprawa pszenicy, kukurydzy, buraków cukrowych, słonecznika, ziemniaków, tytoniu, konopi, chmielu, winorośli, warzyw, drzew owocowych. Hodowla bydła, trzody chlewnej, owiec i jedwabników. Rozwinięte pszczelarstwo.

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Wśród gałęzi przemysłu przetwórczego do najważniejszych należą: przemysł spożywczy, elektromaszynowy (m.in. maszyny rolnicze, środki transportu, kable), chemiczny (farmy), włókienniczy (dywany, firanki), skórzano-obuwnicze, drzewny. Niewielkie wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Serbia. W: Bałkany - Bośnia i Hercegowina, Serbia, Kosowo, Macedonia, Albania. Wyd. IV. Kraków: Wydawnictwo Bezdroża, 2011, s. 139, seria: Przewodniki Bezdroży. ISBN 978-83-7661-151-8.
  2. Wojwodina. W: Sławomir Adamczak, Katarzyna Firlej-Adamczak, Krzysztof Bzowski: Czarnogóra, Serbia, Macedonia i Kosowo. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2015, s. 226, seria: Praktyczny przewodnik. ISBN 978-83-7642-491-0.
  3. Становништво према вероисповести. Република Србија Републички завод за статистику. [dostęp 2014-02-22].