Wolbórka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wolbórka
Ilustracja
Wolbórka w Tomaszowie Mazowieckim
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Rzeka
Długość 48,8 km
Powierzchnia zlewni 941 km²
Źródło
Miejsce w okolicy Tuszyna
Ujście
Recypient rzeka Pilica
Miejsce w okolicy miasta Tomaszów Mazowiecki
Współrzędne 51°32′04″N 20°03′15″E/51,534444 20,054167
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ujście
ujście

Wolbórkarzeka w środkowej Polsce, lewy dopływ Pilicy o długości 48,8 km[1] i powierzchni dorzecza 941 km². Płynie przez Wzniesienia Łódzkie i Równinę Piotrkowską do Doliny Białobrzeskiej, w województwie łódzkim.

W okresie średniowiecza (XIII-XV w.) rzeka nazywała się Wojborza albo Wojborzyca, w okresie staropolskim (XV-XVII w.) Wolborza albo Wolborzyca. Nazwa zbliżona do współczesnej Wolborka po raz pierwszy pojawia się w XVIII w. (1775). W niektórych źródłach błędnie podaje się, że Wolbórka nosi(ła) alternatywne miano „Czarna”. Tak (Czarna) nazywa się główny dopływ dolnej Wolbórki.

Rzeka Wolbórka, widok z mostu w Wolborzu (ul. Warszawska)

Rzeka wypływa ze źródeł w lasach, ok. 3 km na północny zachód od Tuszyna, koło trasy ŁódźTuszyn. Początkowo Wolbórka płynie przez las, a następnie szeroką doliną wśród łąk. Na 15. kilometrze od źródeł przyjmuje płynącą od północy Miazgę. Od tego miejsca rzeka jest całkowicie uregulowana, a jej dolina – w pełni zmeliorowana. Wolbórka aż do ujścia płynie wśród prawie bezdrzewnego krajobrazu. Urozmaicają go jedynie stare parki w Remiszewicach, Rzeczkowie i Lubiatowie. Rzeka tworzy szeroką, bagnistą dolinę w Wolborzu, przyjmując tutaj Moszczankę i kilka innych, mniejszych dopływów. Dalej Wolbórka płynie nadal szeroką, zmeliorowaną doliną, która zwęża się dopiero pod Tomaszowem Mazowieckim. Tutaj zachowała swoje naturalne koryto i nadbrzeżne zadrzewienia.

Wolbórka wpływa do Pilicy nieco poniżej Tomaszowa Mazowieckiego. W przeszłości wody Wolbórki i Miazgi poruszały młyny. Około 1830 roku było ich tutaj dziewięć. W XIX wieku podjęto próbę wykorzystania Wolbórki do spławiania zboża z dóbr będkowskich.

Ważniejsze dopływy:

  • Pobocznica (P), długość 6 km
  • Trzebinka (L), długość 3,5 km, dorzecze 16,4 km²
  • Miazga (L), długość 29 km, dorzecze 139,4 km²
  • Moszczanka (P), długość 17,9 km, dorzecze 169,1 km²
  • Czarna (L), długość 20,2 km, dorzecze 316 km²

Ważniejsze miejscowości nad Wolbórką: Będków, Wolbórz, Tomaszów Mazowiecki.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Duma, Gewässernamen im rechten Zuflussgebiet der Weichsel zwischen Pilica und Brda (Nazwy wodne w zlewisku lewych dopływów Wisły od Pilicy po ujście Brdy), Lieferung 14, Stuttgart 1999: Franz Steiner Verlag, s. 94-95.
  • Jerzy Duma, Nazwy rzek lewobrzeżnego Mazowsza z całym dorzeczem Pilicy, Warszawa 1999: Towarzystwo Naukowe Warszawskie, s. 76, 85, 102.
  • Jadwiga Moszczyńska, Hydrologia dorzecza Wolbórki, Acta Geographica Lodziensia 46, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, Łódź 1986: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wydawnictwo PAN.