Przejdź do zawartości

Wolin (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Wolin
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Panorama Wolina
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 zachodniopomorskie

Powiat

kamieński

Gmina

Wolin

Prawa miejskie

1278 (lubeckie)

Burmistrz

Ewa Grzybowska

Powierzchnia

14,47 km²

Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość


4859[1]
336 os./km²

Strefa numeracyjna

91

Kod pocztowy

72-510

Tablice rejestracyjne

ZKA

Położenie na mapie gminy Wolin
Mapa konturowa gminy Wolin, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Wolin”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko lewej krawiędzi u góry znajduje się punkt z opisem „Wolin”
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa konturowa województwa zachodniopomorskiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Wolin”
Położenie na mapie powiatu kamieńskiego
Mapa konturowa powiatu kamieńskiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Wolin”
Ziemia53°50′31″N 14°36′42″E/53,841944 14,611667[2]
TERC (TERYT)

3207064

SIMC

0980079

Urząd miejski
ul. Zamkowa 23
72-510 Wolin
Multimedia w Wikimedia Commons
Informacje w Wikipodróżach
Hasło w Wikisłowniku
Strona internetowa

Wolin (dawniej Julin[3], Wołyń[4][5][6], niem. Wollin) – miasto w Polsce położone w północno-zachodniej części województwa zachodniopomorskiego, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wolin.

Według danych z 31 grudnia 2011 roku miasto miało 5023 mieszkańców[7][8]. W Wolinie co roku odbywa się Festiwal Słowian i Wikingów.

Położenie

[edytuj | edytuj kod]
Mapa wyspy Wolin

Wolin znajduje się w północno-zachodniej części woj. zachodniopomorskiego, w południowej części powiatu kamieńskiego. Miasto położone jest na Pobrzeżu Szczecińskim, na południowym cyplu wyspy Wolin, nad cieśniną Dziwną. Granice administracyjne miasta obejmują półwysep Rów oraz wyspę Wolińska Kępa.

Według danych z 1 stycznia 2009 r. powierzchnia miasta wynosi 14,47 km²[9].

Przez miasto przebiega droga ekspresowa S3 (Świnoujście – Szczecin) i linia kolejowa nr 401 Szczecin Dąbie – Świnoujście Port z przystankiem Wolin Pomorski.

Historia

[edytuj | edytuj kod]
Widok Wolina w X wieku. Wizerunek umieszczony jest na jednym z bloków mieszkalnych w centrum miasta.
Panorama miasta z Wielkiej Mapy Księstwa Pomorskiego Lubinusa (1618 r.)
Wolin z lotu ptaka (XX w.)
Wolin z lotu ptaka (widok z północy w 2021)
 Osobny artykuł: Historia miasta Wolin.

Początkiem wczesnośredniowiecznego Wolina była osada nad Dziwną. Dzięki dogodnemu położeniu i handlowi osada szybko się rozwijała. W średniowieczu stała się ośrodkiem kultu Świętowita[10]. W sąsiedztwie miasta powstały cmentarzyska: Młynówka oraz Wzgórze Wisielców. Początkowo państwo-miasto prowadziło samodzielną politykę i walczyło z wojskami Mieszka I. Po zwycięstwie Mieszka I Wolin wraz z całym Pomorzem Zachodnim podlegał władcom Polski[11]. Od początku XI do połowy XVII wieku należał do księstwa pomorskiego, w którym panował ród Gryfitów. W latach 1140–1175 był siedzibą biskupstwa pomorskiego. Po roku 1630 Wolin znalazł się pod panowaniem szwedzkim, pod którym pozostał do roku 1720[11], gdy przeszedł pod panowanie Prus.

Od zakończenia II wojny światowej w 1945 leży w Polsce. Początkowo – od roku 1946 – w pierwszym województwie szczecińskim. Następnie po reformie administracyjnej kraju w latach 1975–1998, także należał do województwa szczecińskiego.

Kalendarium

[edytuj | edytuj kod]

IX–XI wiek

[edytuj | edytuj kod]
  • 796 – domniemane pierwsze zniszczenie Vinety (Julin)[12]
  • 830 – domniemane zniszczenie Vinety przez króla Halbunga ze Szwecji[12]
  • 983 – spotkanie morskie między królem Haraldem z Danii a jego synem Svenem[12]
  • 991 – książę Sven w Julinie[12]
  • 1042 – wyprawa karna króla Magnusa z Danii do Julin. Zniszczenie miasta[12]

XII wiek

[edytuj | edytuj kod]
  • 1100 – zniszczenie Julina przez króla Erika Ejegoda z Danii[12]
  • 1120 – zdobycie Wolina przez Polaków i Duńczyków[12]
  • 1121 – pierwsza próba chrystianizacji Wolina przez biskupa Bernharda[12]
  • 1124 – niepowodzenie biskupa Ottona w Wolinie. Powrót biskupa i chrystianizacja mieszkańców[12]
  • 1125 – ponowne przejście mieszkańców Wolina na pogaństwo[12]
  • 1128 – druga podróż Ottona do Wolina[12]
  • 1135 – zabójstwo Warcisława I, księcia pomorskiego[13]
  • 1135–1151 – Racibor I, książę Pomorza[13]
  • 1138 – książę Bolesław IV Kędzierzawy z Polski, zwierzchnik Pomorza, potwierdził biskupstwo w Wolinie przez papieża Innocentego II[13]
  • 1140 – Adalbert został biskupem w Wolinie[13]
  • 1151 – śmierć księcia Racibora; Bogusław I i Kazimierz I zostali książętami pomorskimi (1151–1181)[13]
  • 1158 – biskup Adalbert w Wolinie[13]
  • 1170 – pierwsza wyprawa wojskowa króla Waldemara na Wolin i Kamień[13]
  • 1171 – druga wyprawa Waldemara na Wolin, oblężenie miasta, zniszczenie Lubina[13]
  • 1174 – trzecia wyprawa Waldemara na Wolin, spalenie miasta[13]
  • 1175 – fundacja kapituły katedralnej w Cammin[13]
  • 1176:
  • spalenie Wolina przez Duńczyków pod wodzą króla Waldemara[13]
  • przeniesienie biskupstwa z Wolina do Kamienia[13]
  • 1178 – kasztelanem w Wolinie został Wacław[13]
  • 1181:

XIII wiek

[edytuj | edytuj kod]
  • 1209 – kasztelanem w Wolinie został Sulisław[13]
  • 1219 – śmierć księcia Kazimierza II podczas wyprawy krzyżowej do Ziemi Świętej[13]
  • 1220 – kasztelanem w Wolinie został Dobiesław[13]
  • 1222:
  • 1224:
  • zmarł książę Bogusław III[13]
  • Barnim I i Warcisław III zostali książętami Pomorza (do 1264)[14]
  • 1226 – kasztelanem w Wolinie został Wizlaus[14]
  • 1234 – kasztelan w Wolinie był Zlauko[14]
  • 1243 – książęta Barnim I i Warcisław III potwierdzili kapitułę katedralną w Kamieniu oraz podarowali Lubin[14]
  • 1261 – książę Przemysław otrzymuje Wolin[14]
  • 1264:
  • zmarł książę Warcisław III[14]
  • Barnim I został samodzielnym władcą Pomorza (do 1278)[14]
  • 1277 – zwolnienie przez księcia Barnima I statków wpływających do Wolina z ceł[14]
  • 1278:
  • zmarł książę Barnim I[14]
  • Bogusław IV, Barnim II i Otto I zostali książętami pomorskimi (do 1294)[14]
  • 1279 – książę Bogusław IV potwierdził prawa Wolina[14]
  • 1280 – książę Bogusław IV wziął miasto Wolin pod swoją szczególną ochronę[14]
  • 1283 – pojednanie księcia Bogusława IV z mieszkańcami Wolina[14]
  • 1284 – zniszczenie Wolina przez Duńczyków[14]
  • 1286 – nadanie praw miastu Wolin do budowy młynów[14]
  • 1288:
  • 1291 – książę Bogusław IV nakazał mieszkańcom Recławia i Mechowa podporządkowanie się miastu Wolin[14]
  • 1294 – zamordowanie księcia Barnima II[14]
  • 1295:
  • 1297 – potwierdzenie praw klasztoru panien przez biskupa kamieńskiego[14]
  • 1299:
  • rada Wolina potwierdziła klasztorowi sześć łanów w Recławie[15]
  • książę Bogusław IV nadał klasztorowi „małą lub wendzką Wieck”[15]

XIV wiek

[edytuj | edytuj kod]
  • 1304 – klasztor panien kupił pozostałą część wsi Płocin[15]
  • 1305 – książę Bogusław IV potwierdził miastu prawo do sądownictwa cywilnego i przyznał mu wolny połów ryb w określonych granicach[15]
  • 1306 – klasztor panien został przeniesiony na inną działkę[15]
  • 1309:
  • zmarł książę Bogusław IV[15]
  • Warcisław IV został księciem Pomorza-Wolgast (do 1326)[15]
  • 1315 – książę Warcisław IV przyznał miastu przywilej, że przez dziesięć lat będzie płacić mu tylko jeden podatek roczny w wysokości 200 marek[15]
  • 1317 – klasztor panien otrzymał kustodię i szkołę w mieście z prawem obsadzania stanowisk[15]
  • 1318 – klasztor otrzymał wieś Kopice[15]
  • 1319 – książę Warcisław IV potwierdził klasztorowi posiadanie wsi Gogolice[15]
  • 1324 – rozstrzygnięto spór rybacki na korzyść miasta Wolin[15]
  • 1326:
  • zmarł książę Warcisław IV
  • Bogusław V, Barnim IV i Warcisław V zostali książętami Pomorza-Wolgast (do 1365)[15]
  • 1330 – książę Otto zawarł w Wolinie sojusz z biskupem kamieńskim[15]
  • 1331 – papież Jan XXII nadał książętom Pomorza Pomorze w lenno[15]
  • 1339 – odbyły się negocjacje przedstawicieli miast nadodrzańskich w sprawie ceł w Wolinie[15]
  • 1343 – zawarto ugodę między miastem a klasztorem dotyczącą mszy porannych i patronatu[15]
  • 1356 – książęta Bogusław V, Barnim IV i Warcisław V potwierdzili prawa Wolina[16]
  • 1361 – klasztor panien nabył Gąsierzyno i Stepnice[16]
  • 1365:
  • zmarł książę Barnim IV
  • Warcisław VI i Bogusław VI objęli wspólnie władzę — Wolin został wyłączony z Związku Hanzeatyckiego[16]
  • 1368 – Wolin uczestniczył w walce Hanzą przeciwko duńskim piratom morskimi[16]
  • 1372 – dokonano podziału księstwa Pomorza-Wolgast — książę Bogusław V otrzymał ziemie na wschód od Świny (łącznie z wyspą Wolin)[16]
  • 1374:
  • zmarł książę Bogusław V[16]
  • Kazimierz IV objął władzę w imieniu trzech nieletnich braci; potwierdził miastu Wolin jego dotychczasowe prawa[16]
  • 1377:
  • zmarł książę Kazimierz IV
  • Bogusław VIII, Barnim V i Eryk I zostali książętami pomorskimi[16]
  • 1386 – klasztor panien został zwolniony z opłat za rybołówstwo w Zalewie[16]
  • 1394:
  • Wolin uczestniczył w walce Hanzą przeciwko braciom Witalijskim
  • zamordowano księcia Warcisława VII
  • Bogusław VIII rządził w imieniu brata Barnima V i siostrzeńca Eryka I
  • klasztor panien otrzymał Żarnowo i Łąka[16]
  • 1395 – rozstrzygnięto spór dotyczący rybołówstwa w Zalewie[16]

XV wiek

[edytuj | edytuj kod]
  • 1404 – miasto Wolin i klasztor panien kupiły część wsi Sibin[16]
  • 1417:
  • zmarł książę Bogusław VIII
  • Bogusław IX został księciem Pomorza-Wolgast[16]
  • Wolin uczestniczył w sojuszu rycerstwa i miast[16]
  • 1447:
  • zmarł książę Bogusław IX
  • Eryk II został księciem Pomorza[16]
  • księżna Zofia z Pomorza rezydowała w Wolinie[16]
  • 1457 – dokonano ugody księcia Eryka II z miastami Wolin i Kamień[16]
  • 1458 – szczecinianie spalili zamek w Przytorze[17]
  • 1464:
  • kraj przekazano księciu Ottonowi III, który potwierdził prawa miasta Wolin
  • zmarł książę Otton III[17]
  • władzę objął książę Eryk II[17]
  • 1474:
  • zmarł książę Eryk II
  • Bogusław X i Warcisław X zostali książętami Pomorza[17]
  • 1478:
  • 1481 – Wolin przystąpił do sojuszu miast pomorskich i kapitulnych[17]
  • 1483 – księżna Zofia zaciągnęła pożyczkę w mieście Wolin[17]
  • 1485 – w Wolinie urodził się (24 czerwca) Jan Bugenhagen, reformator Pomorza[17]
  • 1491 – sąd wójtowski został przeniesiony z Gryfic do Wolina[17]

XVI wiek

[edytuj | edytuj kod]
  • 1510 – w Wolinie powstał cech krawców[17]
  • 1520 – miasto Wolin nabyło część wsi Troszyn[17]
  • 1523
  • 1526
  • miasto Wolin złożyło hołd lenny książętom Jerzemu i Barnimowi, którzy potwierdzili prawa miasta[17]
  • odbył się sejm krajowy w Wolinie[17]
  • 1531:
  • 1532 – dokonano podziału Pomorza, a Wolin przypadł księstwu pomorsko-szczecińskiemu[17]
  • 1535 – Bugenhagen poprawił sytuację nauczycieli wolińskich[17]
  • 1538 – ustalono prawo miejskie (Bursprake) w Wolinie[17]
  • 1540:
  • dokonano podziału Pomorza[17]
  • książę Filip I potwierdził prawa i wolności Wolina[17]
  • 1541 – miasto Wolin zaciągnęło dług w wysokości 200 guldenów u Clausa Kunthe z Wiejkówka[17]
  • 1546:
  • w Wolinie odbył się sejm krajowy[18]
  • książę Barnim IX nadał miastu prawo do organizowania jarmarków końskich[18]
  • 1551 – Jochim Voßberg, uwięziony za podpalenie, złożył miastu Wolin przysięgę Urfehde(inne języki)[18]
  • 1554 – książę Filip I rozstrzygnął w Wolinie spór między klasztorem a wsią Recławn[18]
  • 1556 – w Wolinie odbyły się narady szczecinian i wolińskich mieszczan dotyczące rybołówstwa na Zalewie[18]
  • 1560:
  • zmarł książę Filip I[18]
  • książę Barnim IX objął rządy w imieniu pięciu bratanków[18]
  • książę polecił prowadzić na wyspie Wolin poszukiwania rud[18]
  • 1566 – w Wolinie odbył się sejm krajowy[18]
  • 1568 – miasto Wolin zaciągnęło nowy dług w wysokości 100 guldenów u Jochima Plötze ze Świńca[18]
  • 1569:
  • 1575 – w Wolinie odbył się sejm krajowy w celu zaradzenia trudnościom finansowym księcia[18]
  • 1579 – wieś Lubin przeszła na własność księcia[18]
  • 1581:
  • ogłoszono nowe prawo o porządku nadbrzeżnym i rybołówstwie w Wolinie[18]
  • w Wolinie odbył się sejm krajowy[18]
  • 1583 – książę udzielił zezwolenia na wydobycie saletry w urzędzie wolińskim[18]
  • 1589 – zarządca urzędu Zülow został zabity przez starostę von Jatzkowa[18]
  • 1590 – wprowadzono zakaz połowu ryb siecią typu Tucker na Zalewie[18]
  • 1593 – w Wolinie założono zjednoczony cech siodlarzy, garbarzy i kuśnierzy[18]
  • 1594:
  • książę rozstrzygnął spory rybackie w Wolinie[18]
  • odbyła się wizytacja kościelna na wyspie Wolin[18]
  • 1598 – w Wolinie odbył się sejm krajowy zwołany z powodu długów komory książęcej[18]
  • 1600:
  • rada miasta zaprotestowała przeciwko zobowiązywaniu mieszczan do udziału w nagonkach podczas polowań na wilki[19]
  • zmarł Jan Fryderyk[19]
  • Wolin przeszedł pod panowanie Barnima X (1600–1603)[19]

XVII wiek

[edytuj | edytuj kod]
  • 1603:
  • 1605 – książę Bogusław XIII potwierdził prawa miasta Wolina[19]
  • 1606 – Wolin przeszedł pod panowanie Filipa II (1606–1618)[19]
  • 1608 – książę Filip II potwierdził prawa miasta Wolina[19]
  • 1618:
  • 1619 – odbyło się posiedzenie książęcych i krajowych rad pomorskich w celu ustalenia systemu podatkowego kraju[19]
  • 1620:
  • Wolin przeszedł pod panowanie Bogusława XIV (1620–1637)[19]
  • księżna Zofia, z domu księżniczka saska, rezydowała w Wolinie[19]
  • Szwedzi zajęli wyspy na Odrze[19]
  • 1621 – książę Bogusław XIV potwierdził dawne przywileje Wolina[19]
  • 1622 – w Wolinie zbudowano nowy zamek książęcy[19]
  • 1625:
  • 1627
  • w Wolinie odbył się sejm krajowy[19]
  • miasto zostało zajęte przez wojska cesarskie[19]
  • Nicolaus von Brockhusen został mianowany komisarzem okręgu wolińskiego[19]
  • 1628 – pożar zniszczył większą część miasta[19]
  • 1630:
  • 1635 – pod Wolinem doszło do bitwy pomiędzy wojskami cesarskimi i szwedzkimi[19]
  • 1636 – księżna Zofia pomorska zmarła w Wolinie[20]
  • 1637:
  • 1642 – w Wolinie założono cech strażaków[20]
  • 1648:
  • 1654 – urząd Wolina przypadł królowej Krystynie, która sprzedała go hrabiemu Clasowi Tottowi[20]
  • 1657 – urząd Wolina przeszedł w ręce hrabiego Schlippenbacha[20]
  • 1659:
  • Wolin został oblężony i zdobyty szturmem przez wojska cesarskie[20]
  • ufundowano ambonę w kościele św. Jerzego[20]
  • 1663 – król Karol XI potwierdził prawa miasta Wolina[20]
  • 1668 – ufundowano ołtarz w kościele św. Mikołaja w Wolinie[20]
  • 1670 – ufundowano w Wolinie stypendium w wysokości 3000 guldenów dla ubogich studentów[20]
  • 1675:
  • wojska wielkiego elektora zdobyły Wolin szturmem[20]
  • urząd Wolina nadano w lenno duńskiemu kanclerzowi hrabiemu Greiffenfeldowi, lecz został mu on odebrany i w 1676 przekazany elektorowej Dorocie[20]
  • 1679:
  • 1680 – rozebrano umocnienia Wolina[20]
  • 1681:
  • sporządzono pomiar gruntów w Wolinie[20]
  • w mieście panowała wielka bieda[20]
  • 1682 – Wolin został poważnie zniszczony przez pożar[20]
  • 1686 – szwedzki feldmarszałek hrabia Königsmarck odebrał Schlippenbachom urząd Wolina, który później został im zwrócony[20]
  • 1688 – w Wolinie założono cech piekarzy[20]
  • 1696 – cech tkaczy św. Jana w Wolinie uzyskał przywilej[20]

XVIII wiek

[edytuj | edytuj kod]
  • 1704 – kościół św. Mikołaja w Wolinie został rozbudowany[21]
  • 1710 – miasto zostało ponownie ufortyfikowane[21]
  • 1715 – Wolin został zajęty przez wojska pruskie[21]
  • 1720:
  • 1740 – Wolin liczył 1621 mieszkańców[21]
  • 1746 – w mieście został utworzony cech rzeźników[21]
  • 1750 – powstał cech kołodziejów i bednarzy[21]
  • 1759 – na Zalewie Szczecińskim doszło do starcia morskiego między flotą pruską a szwedzką; Szwedzi zdobyli Wolin szturmem[21]
  • 1760 – Szwedzi wycofali swoją załogę z Wolina[21]
  • 1761 – Szwedzi ponownie zajęli miasto; w tym samym roku flota szwedzka została zaatakowana przez okręty pruskie w rejonie Trzebieży[21]
  • 1762 – w Hamburgu został zawarty pokój kończący wojnę prusko-szwedzką; wyspy na Odrze pozostały w granicach Prus[21]
  • 1766 – król Fryderyk II nadał przywilej generalny i złoty dokument (Gülde-Brief) cechom wolińskim[21]
  • 1768 – w mieście został utworzony cech budowlany[21]
  • 1777 – Wolin liczył 1908 mieszkańców[21]
  • 1784 – liczba mieszkańców wzrosła do 1979[21]
  • 1786 – Wolin liczył 2021 mieszkańców[21]
  • 1789 – liczba mieszkańców wynosiła 2207[21]
  • 1794 – Wolin liczył 2217 mieszkańców[21]

XIX wiek

[edytuj | edytuj kod]
  • 1802 – urząd woliński został zlikwidowany; jego ziemie zostały włączone do domeny Kodrąb, a budynki urzędowe sprzedane[21]
  • 1807:
  • Wolin został zajęty przez wojska francuskie[22]
  • w mieście doszło do nieudanego starcia oddziału pruskiego z Francuzami[22]
  • następnie miasto zostało zajęte przez wojska włoskie[22]
  • nie powiodła się próba zdobycia Wolina przez majora Schilla[22]
  • 1812 – Wolin liczył 2614 mieszkańców[22]
  • 1816 – Wolin liczył 2524 mieszkańców[22]
  • 1817 – król Fryderyk Wilhelm III nadał wolińskiemu cechowi strzeleckiemu sztandar[22]
  • 1831 – Wolin liczył 3472 mieszkańców[22]
  • 1835 – w Wolinie został założony Związek Wojaków (Kriegerverein) przez 103 weteranów wojen wyzwoleńczych[22]
  • 1838 – Związek Wojaków otrzymał w darze dwie angielskie armaty[22]
  • 1843 – według wyników spisu powszechnego Wolin liczył 4034 mieszkańców[22]
  • 1848:
  • 1852 – według spisu powszechnego Wolin liczył 4591 mieszkańców[22]
  • 1860 – kościół św. Mikołaja w Wolinie został rozbudowany[22]
  • 1861:
  • w Wolinie powstała gazeta Wolliner Dampfboot (później Usedom-Wolliner Dampfboot)
  • rozbudowano kościół św. Jerzego[22]
  • spis powszechny wykazał 5039 mieszkańców[22]
  • 1867:
  • przez Wolin przejechała w karecie rodzina następcy tronu w drodze do Międzyzdrojów[22]
  • spis powszechny wykazał 5121 mieszkańców[22]
  • 1868 – w Wolinie została założona Realschule oraz szkoła żeńska[22]
  • 1871 – Wolin liczył 5167 mieszkańców[22]
  • 1872 – w mieście został wzniesiony nowy budynek szkolny dla wyższych szkół[22]
  • 1875 – według spisu powszechnego Wolin liczył 5336 mieszkańców[22]
  • 1880 – według spisu powszechnego Wolin liczył 5652 mieszkańców[23]
  • 1881 – w Wolinie wzniesiono nowy ratusz i budynek poczty[23]
  • 1885:
  • obchodzono pięćdziesięciolecie Związku Wojaków w Wolinie; cesarz Wilhelm I nadał sztandar[23]
  • spis powszechny wykazał 5245 mieszkańców[23]
  • otwarto linie kolejowe Goleniów—Wysoka Kamieńska—Wolin oraz Wysoka Kamieńska—Kamień Pomorski[23]
  • Wolin odwiedził książę Albrecht Hohenzollern[23]
  • 1895 – według spisu powszechnego Wolin liczył 4899 mieszkańców[23]
  • 1897 – otwarto linię kolejową Wolin—Międzyzdroje[23]
  • 1898:
  • odsłonięto pomnik cesarza Wilhelma w Wolinie[23]
  • rozbudowano kościół św. Mikołaja[23]

XX wiek

[edytuj | edytuj kod]
 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
  • 1900 – według spisu powszechnego Wolin liczył 4697 mieszkańców[23]
  • 1901 – kontynuowano budowę kolei z Międzyzdrojów do Warszowa[23]
  • 1904 – w Wolinie wprowadzono oświetlenie gazowe[23]

XXI wiek

[edytuj | edytuj kod]
 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Toponimia

[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miasta jest taka sama jak nazwa wyspy Wolin, na której jest położone. Pierwotne brzmienie nazwy jest trudne obecnie do odtworzenia. Na ogół nazwę wywodzi się z prasłowiańskiego rdzenia „vel”, „vol” („mokry”, „wilgotny”, „wodny”), mogła więc brzmieć Wołyń (identycznie jak na zabużańskim pograniczu polsko-ruskim). W źródłach występuje pod nazwami: Julin[24], Volin[24], Willin[24], Wolin[24], Wollyn[24], Wolyn[24], Wulin[24], w sagach nordyckich: Jomsborg[24], Wynnieborg[24]; u Adama z Bremy: Jumine[24] oraz Jumne[24]. Spotykane są też nazwy Jumneta i Wineta[24]. Wszystkie te nazwy powstały na bazie nazwy pierwotnej, ulegając różnym przekształceniom w pisowni[5][25].

Przez krótki okres tuż po II wojnie światowej[26][27][28] w języku polskim używano nazwy Wołyń, mającej jeszcze tradycję przedwojenną[5]. W 1946 r. ustalono urzędowo obecną nazwę miasta Wolin[29].

Zapisy źródłowe[24] od wczesnego średniowiecza wymieniają:

  • 967 – Yuloin
  • 1124 – Yulin
  • 1140 – Wulinensis civitas, Willin
  • 1185 – Wolin
  • 1216 – Yolin
  • 1217 – Wolin i zniemczone Wollin

Architektura

[edytuj | edytuj kod]
Ta sekcja od 2025-06 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.
Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.
Kolegiata św. Mikołaja
Dom przy ul. Zamkowej 16. Instytut Archeologii i Etnologii PAN
Budynek poczty
Mury miejskie

Układ miejski tworzy 42 ulice[a] oraz osiedle Robotnicze.

Zabytki

[edytuj | edytuj kod]

Zabytki chronione prawnie w Wolinie:

  • teren Starego Miasta[30],
  • kolegiata św. Mikołaja z XV w.,
  • wiatrak holenderski z 1850 r. (ul. Jaracza), znajdujący się na zachodnim krańcu Wolina, za cmentarzem. Ma 3 kondygnacje, zbudowany został na rzucie koła,
  • ratusz w stylu neogotyckim z lat 1880–1881[31] na miejscu zamku książęcego i późniejszego klasztoru cysterek. Usytuowany jest przy ulicy Zamkowej na północ od Rynku. Obecnie mieści się tu Urząd Miejski.
  • ruiny kościoła św. Jerzego[b]
  • fragmenty murów obronnych z XIV–XV wieku, które zachowały się na długości ok. 50 metrów. Stoją za ratuszem, w północno-wschodniej części miasta. Mają wysokość 3 metrów i niejednolitą konstrukcję. Zbudowane są z kamienia.
  • zabytkowe domy – znajdują się przy ul. Wojska Polskiego (nr 2, 4, 6, 8 i 10) oraz przy ul. Zamkowej (nr 4, 5, 16, 18, 19, 20), i pochodzą z XIX wieku. Te pierwsze, w zachodniej pierzei rynku, stoją jednak na miejscu znacznie starszej zabudowy. Widać to choćby po wąskich, szczytowych kamieniczkach, przykrytych naczółkowymi dachami,
  • dom z początku XX wieku, obecnie budynek poczty (ul. Zamkowa 22),
  • dwór z przełomu XVIII/XIX w. (ul. Zamkowa 23a),
  • Muzeum Regionalne im. Andrzeja Kaubego w Wolinie
  • elewator zbożowy
  • przykłady dobrze zachowanej zabudowy znaleźć można również na terenie dawnego przedmieścia rybackiego przy ulicach Konopnickiej, Niedamira, Mostowej i Rybackiej. Odmienny typ zabudowy, pochodzącej z przełomu wieków XIX i XX znajduje się w okolicy dworca kolejowego i przy ulicy Gryfitów.
  • w południowej części starego miasta znajduje się grodzisko z X–XII w., przebudowane w XVII w. na bastion fortyfikacyjny (prawdopodobnie była tu pogańska świątynia poświęcona Trzygłowowi[potrzebny przypis]).
  • bastion na dawnym Wzgórzu Chyrowym, między ulicami Mostową i Konopnickiej. Bastion ma formę platformy górującej nad terenem. Pochodzi z wieku XVII, a zbudowany został przez Szwedów jako fortyfikacje. Zostały z niego jedynie ceglane resztki.
  • bastion przy ulicy Ogrodowej. Jest on znacznie mniejszy. Zbudowany przez Szwedów w XVII wieku.
  • Stanowiska archeologiczne wokół miasta:
    • na pagórku Młynówka, na zachód od grodziska, cmentarzysko szkieletowe i ciałopalne z IX–XII w.
    • na Gołogórze znane jako stanowisko Wzgórze Wisielców, nad Zalewem Szczecińskim, w skrajnie południowej części miasta, na tzw. osada i cmentarzysko kurhanowe ciałopalne z IX–X wieku. Nieopodal wieża widokowa z 2022 o wysokości 32 m[32].
    • Srebrne Wzgórze – na wzniesieniu nad Dziwną, pół km na północ od miasta znajdują się ślady grodziska (prawdopodobnie gród strażniczy) z IX–XII wieku, którego mieszkańcy kontrolowali ruch na Dziwnie. Zachowane wały ziemne do 3 m wysokości i fosa[33].

Kościoły

[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu misji chrystianizacyjnej w Wolinie w 1124 roku Otton z Bambergu ufundował dwie świątynie. Przed dalszą podróżą ograniczył się do poświęcenia ich ołtarzy i prezbiteriów, natomiast konsekracji ukończonych budowli dokonał później biskup Wojciech[34]. Jedna z tych świątyń była dedykowana św. Wojciechowi, druga św. Wacławowi. W kościele św. Wojciecha, podpalonym podczas pogańskich obchodów julowych, po śmierci Adalberta złożono ciało pierwszego pomorskiego biskupa[34]. Obie świątynie uległy poważnym zniszczeniom w kolejnych pożarach miasta i ostatecznie nie przetrwały do czasów nowożytnych. Również trzeci kościół, pod wezwaniem św. Michała, zbudowany poza dawnym obszarem miejskim, nie zachował się. Czas jego wzniesienia nie jest znany, wiadomo jednak, że istniał jeszcze w okresie budowy kościołów św. Mikołaja i św. Jerzego w Wolinie[34].

Kościoły św. Mikołaja i św. Jerzego w Wolinie po raz pierwszy wzmiankowano w dokumencie z 1288 roku, w którym nowo założonemu klasztorowi norbertanek przekazano prawo patronatu nad obiema świątyniami[35]. Kościół św. Michała pojawia się jeszcze w źródłach z 1490 roku, a według panoramy Lubinusa z 1617 Wolin posiadał cztery wieże kościelne, co pozwala przypuszczać, że świątynia ta istniała co najmniej do początków XVII wieku[35]. Kościół św. Mikołaja szczególnie ucierpiał podczas pożaru miasta w 1628 roku. W trakcie odbudowy, na którą znaczne fundusze przekazali naczelny dowódca wojsk cesarskich Johann Tilly i jego oficerowie (według księgi kolekt), wieża kościelna otrzymała obecną formę zwieńczenia. Późniejsze prace restauracyjne przeprowadzano w 1704, 1860 oraz 1898 roku[35]. We wnętrzu świątyni zachowały się liczne płyty nagrobne z lat 1637, 1682, 1687 i 1697. Ambona została ufundowana w 1637 przez żony burmistrza Wolina Jakoba Schultzego i skarbnika miejskiego Szczecina Sachtlebena. Okazały ołtarz główny ufundowali testamentem z 1668 mieszczanin Joachim Wolter i jego żona; inskrypcja na jego odwrociu potwierdza tę fundację[35].

Przynajmniej na początku XX wieku w kościele przechowywano skrzynię dębową z metalowymi okuciami, polichromowaną, pochodzącą z końca XVIII wieku, kolekcję obrazów olejnych i portretów dawnych duchownych parafii, a także dobrze zachowaną klepsydrę z początków XVIII stulecia[35].

Gospodarka

[edytuj | edytuj kod]
Sprzątanie Wikipedii
Tę sekcję należy dopracować:
co się produkuje w Wolinie, czy jest targowisko miejskie, gdzie skupiony jest handel, ile banków, placówek pocztowych..
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.

W mieście istniały Spółdzielnia Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Cepelianka”, Wolińska Spółdzielnia Mleczarska (zatrudniała blisko 100 osób), Spółdzielnia Inwalidów „Pokój”, masarnia i elewator zbożowy, przetwórnia „Centrali Rybnej”[36].

W mieście znajduje się piekarnia, mały młyn, tartak w ZGKiM w Wolinie, stolarnia, Zakłady Spożywcze Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”[36]. W mieście są trzy sklepy wielkopowierzchniowe: Biedronka, Dino i Netto.

Według danych z 2007 r. w mieście działało 654 prywatnych podmiotów gospodarczych, z czego 564 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Działalność prowadziło 5 spółdzielni oraz 8 spółek handlowych z udziałem kapitału zagranicznego[37]. W kwietniu 2008 r. 356 mieszkańców miasta było bezrobotnych.

Demografia

[edytuj | edytuj kod]
Dane historyczne
Data Ludność Zm., %
X/XI w. 9000 –
1540 350 −96,1%
1740 1621 363,1%
1794 2217 36,8%
1816 2524 13,8%
1857 4034 59,8%
1880 5652 40,1%
1900 4679 −17,2%
1925 4723 0,9%
1939 4807 1,8%
1946 2369 −50,7%
1955 1800 −24%
1970 3026 68,1%
1978 3453 14,1%
1988 4404 27,5%
1992 5034 14,3%
1995 5132 1,9%
2000 4950 −3,5%
2002 5180 4,6%
2004 5076 −2%
2007 4196 −17,3%
2012 4998 19,1%
Dane z 1540:

Dane z 1970, 78, 88, 92, 2002 i 2004 z PLAN ROZWOJU LOKALNEGO GMINY WOLIN: Demografia i zatrudnienie oraz[38]
Dane z 1995, 2000, 2007 BDR GUSu
Dane z roku 2012: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym, Warszawa: GUS, 2012, s. 45, ISSN 1734-6118 [dostęp 2013-04-30] (pol. • ang.).

Inne dane[potrzebny przypis]

Według danych z 30 czerwca 2012 roku miasto Wolin zamieszkiwało 4998 osób, z czego 2430 mężczyzn i 2568 kobiet[39]

Struktura demograficzna mieszkańców miasta Wolin według danych z 31 grudnia 2007 r.[37]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 4916 100 2524 51,34 2392 48,66
Wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 888 18,06 451 9,17 437 8,89
Wiek produkcyjny (18–65 lat) 3456 70,3 1664 33,85 1792 36,45
Wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 572 11,64 409 8,32 163 3,32
Ludność miasta Wolin od XVI wieku po lata dzisiejsze
Źródło:
Piramida wieku mieszkańców Wolina w 2014 roku[1]

Oświata

[edytuj | edytuj kod]
Ta sekcja od 2025-06 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.
Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.

W Wolinie jest jedna szkoła podstawowa oraz dwie szkoły ponadpodstawowe[36]. Do 1 września 2019 roku działało tu także publiczne gimnazjum.

Szkoła podstawowa

[edytuj | edytuj kod]

Publiczna Szkoła Podstawowa w Wolinie rozpoczęła swoją działalność 1 kwietnia 1946 r. Naukę w przywróconym do stanu użytkowania budynku przez napływających do miasta mieszkańców rozpoczęło 15 uczniów.

Pierwszym kierownikiem szkoły był Antoni Liczmański, a zakończenie pierwszego powojennego roku szkolnego odbyło się 1 lipca 1947 r. Wraz z nowym rokiem szkolnym zwiększyła się liczba uczniów i nauczycieli. Staraniem rodziców, nauczycieli i władz lokalnych 27 marca 1959 r. wbudowano kamień węgielny pod budowę sali gimnastycznej, którą oddano do użytku w 1964 r.

Podczas obchodów 1000-lecia przyłączenia Wolina do Polski 21 września 1967 r. szkoła otrzymała od społeczności wolińskiej sztandar. W tym też toku szkoła otrzymała imię Bolesława Krzywoustego. W roku 1971 – w 25-lecie istnienia – szkoła otrzymała Honorową Odznakę „Gryfa”, a w maju 1974 r. Medal Komisji Edukacji Narodowej za zasługi dla nauczycieli i uczniów. Od początku istnienia szkoły, funkcjonowała też podstawowa szkoła wieczorowa dla dorosłych oraz kursy eksternistyczne dla pracujących, a także filia liceum ogólnokształcącego.

14 maja 1996 r., w 50. rocznicę istnienia wolińskiej podstawówki, wmurowany został kamień węgielny pod rozbudowę szkoły. Nowe skrzydło – pierwotnie przeznaczone dla klas I-III – oddane zostało 11 marca 1998 roku. Nowe skrzydło po reformie edukacyjnej zostało w całości przeznaczone na szkołę podstawową, a pozostała część została przeznaczona na gimnazjum.

W roku szkolnym 2003/2004 szkoła otrzymała certyfikat Szkoły z Klasą.

W roku 2008 oddano do użytku nową salę gimnastyczną[40].

Gimnazjum

[edytuj | edytuj kod]

Publiczne gimnazjum w Wolinie rozpoczęło działalność 1 września 1999 r. w wyniku reformy oświaty. W dniu 31 sierpnia 2019 roku zostało zlikwidowane w związku z kolejną reformą oświaty. Budynek został przekazany Publicznej Szkole Podstawowej im. Bolesława Krzywoustego w Wolinie. Gimnazjum miało swoją siedzibę przy ulicy Spokojnej 1 w przedwojennym budynku pełniącym wcześniej rolę szpitala. Znajdowało się w nim 15 sal lekcyjnych, pracownia informatyczna, sala gimnastyczna, aula, biblioteka, świetlica oraz gabinet pedagoga, pielęgniarki i stołówka. Ostatnim dyrektorem była mgr Joanna Wojtczak, a wicedyrektorem mgr Edyta Racka[41].

Do szkoły uczęszczali uczniowie – absolwenci szkół podstawowych gminy Wolin: Publicznej Szkoły Podstawowej w Wolinie, Dargobądzu, Troszynie, Koniewie oraz Społecznej Szkoły Podstawowej w Ładzinie.

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych

[edytuj | edytuj kod]

W Wolinie są dwie szkoły ponadgimnazjalne. Jedną z nich jest Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych, w skład którego wchodzi:

  • Liceum Ogólnokształcące (Nachylenie wojskowe)
  • Technikum Hotelarskie
  • Technikum Architektury Krajobrazu
  • Technik organizacji reklamy
  • Technikum Budowlane
Skansen w Wolinie w czasie XV Festiwalu Słowian i Wikingów
Skansen w Wolinie w czasie XV Festiwalu Słowian i Wikingów

Uczniowie wolińskich szkół prowadzą współpracę z ich niemieckimi rówieśnikami z Torgelow (Niemcy). Wspólną platformę zainteresowań znaleziono w tradycji wikingów. W Torgelow działa Towarzystwo Ukranenland, a Ukranen, to niemiecka nazwa plemienia Wkrzan zamieszkującego tamte ziemie[36].

Kultura

[edytuj | edytuj kod]
Amfiteatr
Percival Schuttenbach w połączonym składzie z wolińskim zespołem Gędźba jako „Perciba”

Biblioteka Publiczna organizuje wydarzenia literackie, kulturalne i historyczne[42].

Ośrodek Kultury Gminy Wolin[43], który organizuje m.in. Festiwal Słowian i Wikingów i Dni Morza.

Muzeum Regionalne im. Andrzeja Kaubego w Wolinie posiada zbiory archeologiczne, etnograficzne, artystyczno-historyczne i numizmatyczne, a także obszerne archiwum fotograficzne, fonotekę i bibliotekę. Od 2024 roku w placówce eksponowana jest wystawa stała „Wolin – więcej niż legenda” (w językach polskim i angielskim).

Kolegiata św. Mikołaja, w której odbywają się koncerty chórów zarówno polskich, jak i zagranicznych.

Sport

[edytuj | edytuj kod]
Zawodnicy Vinety podczas meczu
Sprzątanie Wikipedii
Tę sekcję należy dopracować:
dodać ścieżki rowerowe i szlaki rowerowe (jeśli są).
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.

Na terenie miasta działa Taneczny Klub Sportowy „Jantar”[potrzebny przypis], Uczniowski Klub Sportowy „Albatros” mający sekcję żeglarską i zapaśniczą[44] oraz klub piłkarski Vineta Wolin[45].

W miejscowości istnieje stadion[46] ze 150 miejscami siedzącymi[45] oraz zespół boisk wielofunkcyjnych – Orlik 2012 otwarty pod koniec września 2009[47].

Infrastruktura

[edytuj | edytuj kod]
Ta sekcja od 2025-06 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.
Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.
Statki cumujące nad Dziwną
Most drogowy nad cieśniną Dziwną w obwodnicy miasta Wolina na drodze ekspresowej S3
Most obrotowy

Transport

[edytuj | edytuj kod]

Przez Wolin przebiega droga ekspresowa S3. Stanowi ona część międzynarodowej trasy europejskiej E65 z Malmö w Szwecji na południe Europy. Najbliższe lotnisko to port lotniczy Szczecin-Goleniów, znajdujący się 44 km od miasta.

Przez przystanek kolejowy Wolin przebiega zelektryfikowana linia kolejowa nr 401 (Szczecin – Świnoujście). Na przystanku zatrzymują się jedynie regionalne pociągi osobowe relacji Szczecin Główny – Świnoujście łącznie z sezonowym pociągiem przyśpieszonym „Uznam”.

W Wolinie znajduje się port morski. W Porcie Wolin dokonywane są przeładunki głównie zboża oraz okresowo elementów budowlanych i innych. Pełni także funkcję portu rybackiego. Cieśniną Dziwną przechodzi morski tor wodny, łączący Zalew Kamieński z Zalewem Szczecińskim. Maksymalna długość statków mogących zawijać do portu wynosi 90 m, a maksymalna szerokość 10 m. Ruch statków w mieście przez cieśninę Dziwnę związany jest z czterema mostami łączącymi jej brzegi.

Gospodarka komunalna

[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa oczyszczalnia ścieków. W Wolinie znajduje się ujęcie wody o wydajności 219 000 m³/rok[48], z którego oprócz miasta korzysta Mokrzyca Mała i Mokrzyca Wielka.

Wolin korzysta z sieci napowietrznej 15 kV zasilającej lokalne stacje transformatorowe 15/0,4 kV. W mieście funkcjonuje sieć kablowa (centrum miasta) i na obrzeżach sieć napowietrzna. Większość stacji transformatorowych zasilanych z sieci kablowej pracuje w układzie pierścieniowym, mając możliwość dwustronnego zasilania[49]. Operatorem elektroenergetycznym jest Enea.

Administracja

[edytuj | edytuj kod]
Wikipedia:Weryfikowalność
Ta sekcja od 2015-09 wymaga zweryfikowania podanych informacji: brak źródeł przy latach urzędowania burmistrzów.
Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych.
Część lub nawet wszystkie informacje w sekcji mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.
Ratusz

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej oraz rady miejskiej składającej się z 15 radnych, dziewięciu z nich wybierają mieszkańcy terenów wiejskich gminy Wolin. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest ratusz przy ul. Zamkowej.

Książęta Pomorza

[edytuj | edytuj kod]

Książęta Pomorza-Wolgost

[edytuj | edytuj kod]

Książęta Pomorza-Stettin

[edytuj | edytuj kod]

Książęta Pomorza-Wolgast-Stettin

[edytuj | edytuj kod]

Królowe i królowie

[edytuj | edytuj kod]

Królowie i cesarze

[edytuj | edytuj kod]

Wójtowie i burmistrzowie

[edytuj | edytuj kod]

Burmistrzowie Wolina (po 1990 r.)

[edytuj | edytuj kod]
  • Jacek Bońkowski (1990–1994)
  • Mirosław Mielniczuk (1994–1998)
  • Bogdan Wilkowski (1998–2002, 2002–2006[53])
  • Eugeniusz Jasiewicz (PSL) (2006–2010[54], 2010–2014[55], 2014–2018[56])
  • Ewa Grzybowska (od 2018 r.[57])

Mieszkańcy Wolina wybierają parlamentarzystów z okręgu z komisją wyborczą w Szczecinie, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Wspólnoty wyznaniowe

[edytuj | edytuj kod]
Kościół św. Stanisława

Osoby związane z Wolinem

[edytuj | edytuj kod]
Ta sekcja od 2025-11 wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru.
Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać pustosłowia. Zapoznaj się również z zasadami tworzenia list.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.

Honorowi obywatele miasta

[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie

[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Liczb ulic według TERYT.
  2. ↑ pozostałości kościoła zniszczonego wiosną 1945 r. rozebrano na pocz. l. 60. XX w.; ruiny niezachowane

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b Wolin w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-12], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  2. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 8 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 150543.
  3. ↑ Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400, t. 4, Poznań 1881 – Mapa Wielkopolski, autor Dr. T. Szulc.
  4. ↑ MAPSTER: Mapa Taktyczna Polski 1:100 000 /1924 - 1939/ WOLLIN_(WOLYN)_1937, igrek.amzp.pl, 1937 [dostęp 2023-08-28] (pol. • niem.).
  5. ↑ a b c ks. Stanisław Kozierowski: Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej. T. Zeszyt I. Poznań: 1934.
  6. ↑ Antoni Rehman: Niżowa Polska opisana pod względem fizycznogeograficznym. Lwów: Drukarnia Ludowa, 1904, s. 352.
  7. ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 roku, Warszawa: GUS, 2012, s. 92, ISSN 1505-6716 [dostęp 2013-10-12] (pol. • ang.).
  8. ↑ Stan w dniu 31 XII 2009 r.. „Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym”, 2010-06-11. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118. 
  9. ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 26 lipca 2013, ISSN 1505-5507.
  10. ↑ Śladami Średniowiecza, Świętowit woliński - bóstwo o czterech twarzach [online], Archeologia Żywa, 31 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-26] (pol.).
  11. ↑ a b Rys historyczny. W: Danuta Jeżowska, Krzysztof Próchniewicz: Wolin – miasto i gmina. zdjęcia Bogdan Jakuczun. Wołczkowo: Oficyna In Plus, 1996, s. 7–9. ISBN 83-906309-0-7.
  12. ↑ a b c d e f g h i j k Malkewitz 1904 ↓, s. 243.
  13. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z Malkewitz 1904 ↓, s. 244.
  14. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v Malkewitz 1904 ↓, s. 245.
  15. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q Malkewitz 1904 ↓, s. 246.
  16. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q Malkewitz 1904 ↓, s. 247.
  17. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Malkewitz 1904 ↓, s. 248.
  18. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Malkewitz 1904 ↓, s. 249.
  19. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa Malkewitz 1904 ↓, s. 250.
  20. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y Malkewitz 1904 ↓, s. 251.
  21. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t Malkewitz 1904 ↓, s. 252.
  22. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Malkewitz 1904 ↓, s. 253.
  23. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o Malkewitz 1904 ↓, s. 254.
  24. ↑ a b c d e f g h i j k l m Lemcke 1900 ↓, s. 60.
  25. ↑ Wollin (Wołyń) 1:100 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1937 [1].
  26. ↑ Ustalona granica w rejonie Swinoujście – Gryfin. „Kurier Szczeciński”. 1 (I), s. 1, 1945-10-07. 
  27. ↑ Mapa Polski 1:1000 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1945 [2].
  28. ↑ Koleje Pomorza Przyodrzańskiego 1:1000 000 Dyr. Okręg. Kolei Państw. w Szczecinie, 1946 [3].
  29. ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85, s. 2).
  30. ↑ Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków, nr rej. 68 z 29.10.1955.
  31. ↑ Turystyczne szlaki gminy Wolin. W: Danuta Jeżowska, Krzysztof Próchniewicz: Wolin – miasto i gmina. zdjęcia Gogdan Jakuczun. Wołczkowo: Oficyna In Plus na zlecenie Urzędu Miasta i Gminy Wolin, 1996, s. 43. ISBN 83-906309-0-7.
  32. ↑ Patrycja Seklecka: Niezwykła wieża widokowa na Pomorzu Zachodnim. Ze szczytu tej konstrukcji zobaczysz najpiękniejsze krajobrazy. 2025-03-31. [dostęp 2025-03-31].
  33. ↑ Czesław Piskorski, Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka Warszawa, 1980, s. 308-309, ISBN 83-217-2292-X, OCLC 8032482.
  34. ↑ a b c Malkewitz 1904 ↓, s. 177.
  35. ↑ a b c d e Malkewitz 1904 ↓, s. 178.
  36. ↑ a b c d Danuta Jeżowska, Krzysztof Próchniewicz: Wolin – miasto i gmina. Łódź: „In Plus”: na zlec. Urzędu Miasta i Gminy w Wolinie, 1996. ISBN 83-906309-0-7.
  37. ↑ a b Bank Danych Regionalnych – Strona główna. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
  38. ↑ 1.5. Warunki społeczne. W: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Wolin. Wolin: UM w Wolinie. (pol.).
  39. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym, Warszawa: GUS, 2012, s. 108, ISSN 1734-6118 [dostęp 2013-04-30] (pol. • ang.).
  40. ↑ Urszula Wołowicz. Publiczna Szkoła w Wolinie. „Informator Rady Miejskiej w Wolinie i Burmistrza Wolina”. Październik 2006. nr 5(18)/2006. s. 9–10. (pol.). 
  41. ↑ Oświadczenie Majątkowe, Gmina Wolin, 31 sierpnia 2017 [zarchiwizowane 2022-09-11].
  42. ↑ Biblioteka Publiczna Gminy Wolin
  43. ↑ BIP Ośrodka Kultury Gminy Wolin. bip.osrodek-kultury.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-08-03)]..
  44. ↑ UKŻ ALBATROS WOLIN. zozz.org. [dostęp 2023-06-10]. (pol.).
  45. ↑ a b Stowarzyszenie Ludowy Klub Sportowy Vineta Wolin w bazie 90minut.pl
  46. ↑ Stadion LKS Vineta. pomorzezachodnie.travel. [dostęp 2023-06-10]. (pol.).
  47. ↑ Radosław Drożdżewski, Otwarto 55. Orlika w województwie [online], mm.swinoujscie.pl, 27 września 2009 [dostęp 2023-06-10] (pol.).
  48. ↑ 6.1.5 Zaopatrzenie w wodę. W: Krzysztof Dąbrowski: Program Ochrony Środowiska Okres dla gminy Wolin (2005-2008). Związek Gmin Wyspy Wolin. Międzyzdroje: BIP UM w Wolinie, wrzesień 2005, s. 44. (pol.).
  49. ↑ 11.3 Pozostałe problemy analizowane w mniejszym stopniu szczegółowości. W: Krzysztof Dąbrowski: Program Ochrony Środowiska Okres dla gminy Wolin (2005-2008). Związek Gmin Wyspy Wolin. Międzyzdroje: BIP UM w Wolinie, wrzesień 2005, s. 106. (pol.).
  50. ↑ a b c d Malkewitz 1904 ↓, s. 134.
  51. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah Malkewitz 1904 ↓, s. 135.
  52. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab Malkewitz 1904 ↓, s. 136.
  53. ↑ Wybory wójta, burmistrza i prezydenta miasta 2002: wyniki głosowania i wyniki wyborów w II turze – gmina Wolin. pkw.gov.pl. [dostęp 2015-09-21]. (pol.).
  54. ↑ Wybory samorządowe 2006 – głosowanie ponowne w dn. 26.11.2006, gm. Wolin. pkw.gov.pl. [dostęp 2015-09-21]. (pol.).
  55. ↑ Wybory Samorządowe 2010 – Geografia wyborcza – Województwo zachodniopomorskie – Powiat kamieński – gm. Wolin. wybory2010.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-09-14].
  56. ↑ þÿ Z a B c z n i k n r 2 [online], pkw.gov.pl [dostęp 2024-04-26] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-05].
  57. ↑ Ewa Grzybowska nowym Burmistrzem Wolina! | Kamienskie.info [online], kamienskie.info [dostęp 2020-05-11].
  58. ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-25].
  59. ↑ UCHWAŁA NR XXXVII/370/12 RADY MIEJSKIEJ W WOLINIE z dnia 21 grudnia 2012 r. w sprawie nadania Honorowego Obywatelstwa Gminy Wolin, pośmiertnie, Panu Andrzejowi Kaube [online].
  60. ↑ l, Współpraca Wolina z miastami partnerskimi [online], www.ikamien.pl [dostęp 2025-06-30].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Cnotliwy E., Umocnienia obronne wczesnośredniowiecznego Wolina, [w:] (red.) B. Stanisławski, W. Filipowiak, Wolin wczesnośredniowieczny, cz. 2, Warszawa 2014
  • Danuta Jeżowska, Krzysztof Próchniewicz, Wolin – miasto i gmina, Wyd. Oficyna In Plus, Łódź, 1996, ISBN 83-906309-0-7.
  • Władysław Filipowiak: Wolin – największe miasto Słowiańszczyzny Zachodniej. W: pod redakcją Gerarda Labudy: Szkice z dziejów Pomorza. redaktorzy: L. Baumgarten i M. Cywińska, redaktor techniczny: Stanisław Szczerek, korektor: M. Filipowska. Warszawa: Książka i Wiedza, grudzień 1958.
  • Ważniejsze ośrodki wczesnośredniowiecznej Polski. W: Aleksander Gardawski, Jerzy Gąssowski: Polska starożytna i średniowieczna. redaktor naczelny Lech Leciejewicz. Cz. Aneks. Warszawa: Państwowe Wydanie Wydawnictw Szkolnych, 1961.
  • Kiersnowski R., Kamień i Wolin, Przegląd Zachodni, R. 7, 1951, z. 9–10, s. 178–225
  • Hugo Lemcke: Die Bau- und Künstdenkmäler des Regierungsbezirks Stettin. Stettin: Kommisionsverlag von Leon Saunier, 1900. (niem.).
  • Gustaw Malkewitz: Geschichte der Stadt Wollin in Pommern. Stettin: Pommerichen Reichspost, 1904.
  • Wolinianie – plemię pomorskie czy wieleckie?, [w:] (red.) G. Labuda, S. Tabaczyński, Studia nad etnogenezą Słowian i kultury Europy wczesnośredniowiecznej, t. II, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1988, s. 65–76

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Miasta w województwie zachodniopomorskim
Miasta na prawach powiatu
Miasta powiatowe
Miasta gminne

Herb województwa zachodniopomorskiego

Gmina Wolin
Wsie
Kolonia
Osady
Integralne
części wsi

Herb gminy Wolin

Powiat kamieński
Miasta
Gminy miejsko-wiejskie
Gminy wiejskie

Związek Hanzeatycki
Region nadreński
(Ren – Moza)
Region IJssel i Zuiderzee
Wybrzeże Morza Północnego
Między Renem i Wezerą
(Westfalia)
Między Wezerą i Łabą
(Dolna Saksonia)
Niemcy środkowe
(na południe do Harzu
między górną Wezerą i Soławą)
Brandenburgia
Południowe wybrzeże Bałtyku
w granicach cesarstwa
Prusy, Polska
Inflanty
Szwecja

Proporzec hanzeatycki

Główny szlak Ligi Hanzeatyckiej

Lubeka – Stolica Ligi Hanzeatyckiej

  1. ↑ a b c d e f miasto-przywódca rejonu lub okręgu
  2. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t miasto odegrało poważną rolę w Hanzie
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wolin_(miasto)&oldid=78897081”