Woodrow Wilson

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Thomas Woodrow Wilson
Woodrow Wilson
Thomas Woodrow Wilson, Harris & Ewing bw photo portrait, 1919.jpg
Data i miejsce urodzenia 28 grudnia 1856
Staunton
Staunton
Data śmierci 3 lutego 1924
Waszyngton
28. prezydent Stanów Zjednoczonych
Okres od 4 marca 1913
do 4 marca 1921
Przynależność polityczna Partia Demokratyczna
Pierwsza dama Ellen Wilson
Margaret Woodrow Wilson (córka)
Edith Wilson
Poprzednik William Taft
Następca Warren Harding
34. gubernator stanu New Jersey
Okres od 17 stycznia 1911
do 1 marca 1913
Poprzednik Horace Baker
Następca James F. Fielder
Rektor Uniwersytetu Princeton
Okres od 1902
do 1910
Poprzednik Francis L. Patton
Następca John G. Hibben
Woodrow wilson signature.svg
Odznaczenia
Order Orła Białego

Thomas Woodrow Wilson (ur. 28 grudnia 1856 w Staunton w stanie Wirginia, zm. 3 lutego 1924 w Waszyngtonie) – dwudziesty ósmy prezydent USA (1913–1921).

Życiorys[edytuj]

Wilson, urodzony w rodzinie prezbiteriańskiego pastora i wykładowcy teologii pastoralnej w prezbiteriańskim seminarium, szkockiego pochodzenia Josepha Rugglesa Wilsona i Jessie Janet Woodrow, ukończył Uniwersytet Princeton oraz studiował na Wydziale Prawa na uniwersytecie w Wirginii. Doktoryzował się na Johns Hopkins University i rozpoczął karierę naukową. W 1902 roku został rektorem Uniwersytetu Princeton.

Wilson stawał się coraz bardziej znany, co skłoniło progresywne kręgi wewnątrz Partii Demokratycznej do rozważenia jego kandydatury na prezydenta kraju. Najpierw jednak wystartował w 1910 roku w wyborach na gubernatora New Jersey zdobywając 54% poparcia. W 1912 roku został kandydatem Partii Demokratycznej na prezydenta USA. W kampanii do Białego Domu wystartowali były prezydent T. Roosevelt jako kandydat Partii Postępowej, aktualny prezydent W. H. Taft z GOP oraz Wilson z Partii Demokratycznej. Mimo iż zdobył jedynie 42% głosów obywateli, o wygranej zadecydowała przewaga głosów elektorskich.

Już na początku swej prezydentury Wilson doprowadził do uchwalenia przez Kongres trzech ważnych ustaw. Jedna z nich – Underwood Act – przewidywała obniżenie stawek celnych, druga – Federal Reserve Act – pozwalała na bardziej elastyczne gospodarowanie skarbem państwa, trzecia z kolei powoływała do życia Federalną Komisję Handlu (Federal Trade Commission), której zadaniem było zwalczanie nieuczciwych praktyk w biznesie. Jego program, znany jako New Freedom, dawał obywatelom prawo do swobodnego zrzeszania się oraz do strajku.

W 1913 roku Wilson wziął udział w pierwszej oficjalnej prezydenckiej konferencji prasowej w historii Stanów Zjednoczonych. Kontakty z prasą traktował jako środek do zdobycia poparcia dla swego programu[1].

4 sierpnia 1914 prezydent ogłosił neutralność USA w I wojnie światowej.

18 grudnia 1915 r. wdowiec Wilson poślubił drugą żonę – Edith, którą poznał w marcu tego samego roku. Jeszcze przed ślubem Wilson korzystał z jej rad w sprawach rządzenia[2].

W toczącej się w 1916 r. kampanii wyborczej obiecywał utrzymanie neutralności kraju w I wojnie światowej[2]. W 1916 roku administracja Wilsona zakazała zatrudniania dzieci oraz ograniczyła czas pracy robotników kolejowych do ośmiu godzin dziennie. Złożone obietnice pozwoliły Wilsonowi wygrać kolejne wybory, w których uzyskał 51,67% głosów.

Już w początkach 1917 r. prezydent stwierdził, że Ameryka nie może pozostać neutralna w obliczu wojny światowej[2]. 2 kwietnia 1917 Wilson poprosił Kongres o wypowiedzenie wojny Niemcom.

Pomnik Woodrowa Wilsona postawiony w 1931 roku w Poznaniu.

Przyłączenie się USA z wolna przeważało losy wojny na korzyść ententy. W styczniu 1918 prezydent przedstawił przed Kongresem cele, które USA chcą osiągnąć w tej wojnie. Są one znane jako 14 punktów Wilsona i stały się podstawą traktatu wersalskiego. Przyczynił się do założenia Ligi Narodów, za co otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.

Po podpisaniu przez Niemcy kapitulacji Wilson wyjechał na sześć miesięcy do Paryża, gdzie pracował na rzecz zapewnienia światu stałego pokoju. Następnie prezentował traktat wersalski przed Kongresem. Jednak po wyborach w 1918 demokraci utracili większość i Kongres, przewagą siedmiu głosów, traktat odrzucił.

Wilson, wbrew ostrzeżeniom lekarzy, zaczął podróżować po kraju i przekonywać współobywateli do traktatu. Jeszcze przed tymi wydarzeniami miał kilka niewielkich wylewów krwi do mózgu, a trudy podróży sprawiły, że 2 października 1919 r. doznał rozległego wylewu krwi do mózu, po który miał sparaliżowaną lewą stronę ciała. Żona zataiła fakt choroby Wilsona, utrzymując iż jest on tylko przemęczony. W czasie jego choroby i związanej z nią siedmiomiesięcznej nieobecności Wilsona uczestniczyła w posiedzeniach rządu i przejmowała dokumenty adresowane do prezydenta. Nieobecność prezydenta zrodziła liczne plotki o jego rzekomej śmierci[2].

Po wyzdrowieniu rządził do końca kadencji i po jej zakończeniu wycofał się z polityki. Dopiero w latach 1990. synowie prezydenckiego lekarza ujawnili informację o chorobie z przełomu 1919/1920 roku. Prezydent zmarł w 1924 roku[2]. Był żonaty dwukrotnie: najpierw z Ellen Wilson, a po jej śmierci z Edith Wilson.

Wilson był reformatorem. Jego prezydentura przypadała na okres tzw. ery postępowej w historii Stanów Zjednoczonych.

Po jego śmierci w Polsce ogłoszono żałobę narodową.

Upamiętnienie[edytuj]

Honorowe obywatelstwa[edytuj]

Przypisy

Zobacz też[edytuj]


Poprzednik
Francis L. Patton
Rektor Uniwersytetu Princeton
1902-1910
Następca
John G. Hibben
Poprzednik
John Franklin Fort
Gubernator stanu New Jersey
1911-1913
Następca
James F. Fielder
tymczasowo
Poprzednik
William Bryan
Kandydat demokratów na urząd prezydenta
1912 (zwycięstwo)
Następca
James M. Cox