Wrota Chałubińskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wrota Chałubińskiego
Wrota Chałubinskiego znad Stawu Staszica
Wrota Chałubinskiego znad Stawu Staszica
Państwo  Polska
 Słowacja
Wysokość 2022 m n.p.m.
Pasmo Tatry
Sąsiednie szczyty Kopa nad Wrotami, Szpiglasowa Grań
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Wrota Chałubińskiego
Wrota Chałubińskiego
Ziemia49°11′30,40″N 20°02′41,89″E/49,191778 20,044969

Wrota Chałubińskiego, dawniej Zawracik (słow. Vráta Chałubińského, Chałubińského brána, niem. Chałubiński-Tor, węg. Chałubiński-kapu) – wąska przełęcz (2022 m n.p.m.) w głównej grani Tatr pomiędzy Kopą nad Wrotami (2075 m n.p.m.) a Szpiglasowym Wierchem. W kierunku południowo-wschodnim, za Kopą nad Wrotami umiejscowiona jest Ciemnosmreczyńska Turnia (2142 m n.p.m.) oddzielona od Kopy Przełęczą nad Wrotami. Pomiędzy Wrotami Chałubińskiego a Szpiglasowym Wierchem znajdują się Głaźna Czuba, Głaźne Wrótka, Dziurawa Czuba, Szpiglasowa Czuba i Wyżnie Szpiglasowe Wrótka.

Widok z Wrót Chałubińskiego na stronę słowacką (Wyżni Ciemnosmreczyński Staw)
Wrota Chałubińskiego i Szpiglasowa Przełęcz wyrastające nad Doliną za Mnichem, widziane z wierzchołka Mnicha

Przez Wrota Chałubińskiego prowadził szlak z Doliny Rybiego Potoku do Doliny Piarżystej – górnego piętra Doliny Ciemnosmreczyńskiej (Temnosmrečinská dolina). Ścieżka została przebudowana w latach 1889–1890 w łatwo dostępny szlak. Na wniosek Walerego Eljasza-Radzikowskiego zmieniono nazwę przełęczy, dla uczczenia zmarłego w 1889 r. Tytusa Chałubińskiego.

Po II wojnie światowej zlikwidowano szlak po słowackiej stronie (Dolina Piarżysta jest rezerwatem przyrody, szlak prowadzi tylko do Ciemnosmreczyńskiego Stawu). Po stronie polskiej Wrota Chałubińskiego dostępne są znakowanym szlakiem znad Morskiego Oka przez Dolinę za Mnichem. Szlak po wielu latach zamknięcia został otwarty w 1972 r., w 1996 r. został wyremontowany.

Pierwsze turystyczne wejścia letnie nie zostały odnotowane. Zimą pierwsi na przełęczy byli 7 lutego 1914 r. na nartach W. Skórczewski i przewodnik Stanisław Gąsienica Byrcyn[1]. W rejonie tej przełęczy zginęła we wrześniu 1994 roku Maria Chałubińska (z domu Berger) – żona wnuka Tytusa Chałubińskiego – Stefana[2].

We Wrotach Chałubińskiego rozpoczyna się niedostępna dla turystów droga przez Liptowskie Mury na Gładką Przełęcz.

Poza tym Wrota Chałubińskiego stanowią jeden z krańców długiego odcinka grani, która została udostępniona dla taternictwa powierzchniowego w rejonie Doliny Rybiego Potoku (odcinek Białczańska Przełęcz - Wrota Chałubińskiego)[3].

Bogata flora. Z rzadkich roślin występują: wiechlina tatrzańska, skalnica odgiętolistna, ukwap karpacki, przymiotno węgierskie i warzucha tatrzańska – gatunki w Polsce występujące tylko w Tatrach i to na nielicznych stanowiskach. Stwierdzono też występowanie bardzo rzadkiej sasanki wiosennej[4].

Szlaki turystyczne[edytuj]

szlak turystyczny żółty szlak turystyczny czerwony – najpierw żółtym szlakiem („Ceprostradą”) od schroniska PTTK nad Morskim Okiem, potem szlakiem czerwonym prowadzącym Doliną za Mnichem na Wrota Chałubińskiego. Szlak nie zawiera trudności wspinaczkowych, ale jest stromy i męczący, w najwyższej części (tuż pod Wrotami) miejscami może być konieczne użycie rąk. Zalegają tam też liczne luźne kamienie, co może stać się przyczyną poważnego wypadku (upadek wraz z lawiną skalną lub uderzenie głazem spadającym z góry). Mimo to szlak jest relatywnie bezpieczny i polecany nawet początkującym turystom. Jeden z nielicznych poważnych wypadków na tej trasie zdarzył się w sierpniu 1998 roku: kobieta została uderzona w twarz spadającym kamieniem i sama spadła kilkanaście metrów, odnosząc ciężkie obrażenia[5].
  • Czas przejścia od schroniska do rozstaju szlaków: 1:15 h, ↓ 1 h
  • Czas przejścia od rozstaju szlaków na przełęcz: 1 h, ↓ 45 min[6]

Przypisy

  1. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część IV. Walentkowa Przełęcz – Przełączka pod Zadnim Mnichem. Warszawa: Spółdzielczy Instytut Wydawniczy „Kraj”, 1951, s. 157.
  2. Chałubiński Stefan (pol.). Głos Seniora, 2001-11. [dostęp 2011-12-19].
  3. Wrota Chałubińskiego (2022 m n.p.m.). [dostęp 2013-08-22].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  5. Cubryna, [w:] Michał Jagiełło, Wołanie w górach, Warszawa 2012, s. 474, ISBN 978-83-244-0188-8.
  6. Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2005. ISBN 83-88112-35-X.

Bibliografia[edytuj]

  1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
  3. Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „Wit” S.c., 2004. ISBN 83-915-737-9-6.