Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych, CPI (od ang. consumer price index) – indeks wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych. Najpopularniejsza na świecie miara inflacji.

Jest średnią ważoną cen towarów i usług nabywanych przez przeciętne gospodarstwo domowe. Przy obliczaniu indeksu bierze się pod uwagę tak zwany statystyczny koszyk zakupów. W Polsce Główny Urząd Statystyczny tworzy koszyk na podstawie badań budżetów gospodarstw domowych: co roku ustala, ile i co kupuje „uśrednione” gospodarstwo domowe, a także jaki jest udział poszczególnych produktów i usług w łącznych wydatkach. Na podstawie obserwacji zmian cen tak dobranych towarów i usług (ich lista liczy ok. 2000 pozycji, a ceny sprawdza się raz lub dwa razy w miesiącu) GUS oblicza wskaźnik inflacji.

Wielu ekspertów uważa, że wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych jest nie tyle miarą inflacji, co wskaźnikiem zmian kosztów utrzymania. W praktyce występują jednak różnice między koszykiem „codziennym” a „statystycznym”. Ceny niektórych towarów i usług rosną szybciej niż innych, konsumenci reagują też na zmiany cen: gdy rośnie na cena na przykład wołowiny, to mogą kupować tańszy drób (tzw. efekt substytucji). Mogą się też pojawiać nowe dobra i usługi, które z opóźnieniem znajdą się w koszyku statystycznym. Wszystko to sugeruje, że CPI przeszacowuje odczuwaną faktycznie inflację.

Inną trudność w posługiwaniu się wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych stanowią porównania w dłuższej perspektywie czasowej. Wynika ona z tego, że wiele towarów i usług obecnych w bieżącym koszyku nie istniało w przeszłości (np. kuchenki mikrofalowe). Część dóbr i usług (np. komputery) figuruje na liście, ale statystyka nie uwzględnia tego, że obecnie są inne niż kiedyś, co może wpływać na ich ceny. Wskazuje się też na tak zwane nierówności inflacyjne: różnicę w udziale poszczególnych towarów i usług w strukturze wydatków różnych grup społecznych.

Europejski Bank Centralny, prowadząc politykę pieniężną, kieruje się zharmonizowanym wskaźnikiem cen konsumpcyjnych (HICP), który w porównaniu do CPI charakteryzuje się niewielkimi różnicami metodologicznymi.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Aleksandra Hałka, Agnieszka Leszczyńska. Wady i zalety wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych – szacunki obciążenia dla Polski. „Gospodarka Narodowa”, s. 51–75, wrzesień 2011. SGH. ISSN 2300-5238. 
  • Kamilla Marchewka-Bartkowiak. Inflacja w Polsce. „Analizy BAS”. 15 (59), sierpień 2011. Biuro Analiz Sejmowych. ISSN 1899‑1114. 
  • Główny Urząd Statystyczny: Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych (pot. inflacja). stat.gov.pl. [dostęp 2014-07-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]