Współczynnik wypłacalności

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Współczynnik wypłacalności (zwany również: współczynnikiem adekwatności kapitałowej lub współczynnikiem Cooka) – współczynnik wyrażający stosunek kapitałów własnych netto banku do wartości aktywów i pozycji pozabilansowych ważonych ryzykiem. Współczynnik wypłacalności banku stanowi rodzaj normy ostrożnościowej wykorzystywany przy działaniach nadzorczych w stosunku do instytucji kredytowych (np. banków).

Przy obliczaniu wartości współczynnika wypłacalności poszczególnym pozycjom aktywów i pozycjom pozabilansowym przydziela się stopnie ryzyka kredytowego, wyrażone jako wagi procentowe. Wartość bilansową każdej pozycji aktywów mnoży się następnie przez stosowną wagę ryzyka w celu wyliczenia wartości ważonej ryzykiem.

Współczynnik wypłacalności jest jednym z podstawowych elementów, które pozwalają określić kondycję finansową banku. Wskazuje on, jaka jest strefa bezpieczeństwa dla wierzycieli i depozytariuszy na wypadek nieoczekiwanych strat, które mogą zostać poniesione przez bank.

Współczynnik wypłacalności określany jest procentowo. Wskazuje on na możliwość ochrony za pomocą kapitałów własnych.

Zgodnie z ustawą Prawo bankowe banki w Polsce są zobowiązane utrzymywać współczynnik wypłacalności na poziomie co najmniej 8%, a bank rozpoczynający działalność operacyjną na poziomie co najmniej 15% przez pierwsze 12 miesięcy działalności, a przez następne 12 miesięcy działalności – co najmniej 12%.

Wagi ryzyka[edytuj]

Poszczególnym kategoriom aktywów nadane są w Unii Europejskiej następujące wagi ryzyka, jednakże właściwe władze mogą ustalić wyższe wagi, jeśli uznają to za stosowne[1]:

  • Waga zerowa:
  1. gotówka w kasie lub pozycje równoważne;
  2. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności wobec rządów centralnych i banków centralnych strefy A[a];
  3. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności wobec Wspólnot Europejskich;
  4. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności zabezpieczone bezpośrednimi gwarancjami rządów centralnych i banków centralnych strefy A lub Wspólnot Europejskich;
  5. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności wobec rządów centralnych i banków centralnych strefy B[b], wyrażone i wypłacone w walucie krajowej kredytobiorcy;
  6. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności zabezpieczone bezpośrednimi gwarancjami rządów centralnych i banków centralnych strefy B, wyrażone i wypłacone w walucie krajowej wspólnej dla gwaranta i kredytobiorcy;
  7. pozycje aktywów zabezpieczone w stopniu zadowalającym dla właściwych władz papierami wartościowymi rządów centralnych lub banków centralnych strefy A, bądź papierami wartościowymi wyemitowanymi przez Wspólnoty Europejskie, bądź też środkami na rachunku prowadzonym w instytucji udzielającej kredytu lub certyfikatami depozytowymi, bądź podobnymi instrumentami, wyemitowanymi przez tę instytucję i złożonymi w tej instytucji;
  • Waga 20%
  1. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności wobec Europejskiego Banku Inwestycyjnego;
  2. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności wobec banków rozwoju wielostronnego;
  3. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności zabezpieczone bezpośrednimi gwarancjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego;
  4. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności zabezpieczone bezpośrednimi gwarancjami banków rozwoju wielostronnego;
  5. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności wobec władz regionalnych i lokalnych państw strefy A;
  6. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności zabezpieczone bezpośrednimi gwarancjami władz regionalnych i lokalnych państw strefy A;
  7. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności wobec instytucji kredytowych strefy A, lecz niezakwalifikowane do funduszy własnych tych instytucji;
  8. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności wobec instytucji kredytowych strefy B o terminie zapadalności do jednego roku, z wyłączeniem papierów wartościowych wyemitowanych przez te instytucje i uznanych za składniki funduszy własnych tych instytucji;
  9. pozycje aktywów zabezpieczone bezpośrednimi gwarancjami instytucji kredytowych strefy A;
  10. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności o terminie zapadalności do jednego roku, zabezpieczone bezpośrednimi gwarancjami instytucji kredytowych strefy B;
  11. pozycje aktywów zabezpieczone, w stopniu zadowalającym dla właściwych władz, papierami wartościowymi wyemitowanymi przez Europejski Bank Inwestycyjny lub wielostronne banki rozwoju;
  12. pozycje środków pieniężnych w drodze;
  • Waga 50%:
  1. kredyty w pełni i całkowicie zabezpieczone w stopniu zadowalającym dla właściwych władz hipoteką ustanowioną na nieruchomości mieszkalnej, którą kredytobiorca zamieszkuje lub będzie zamieszkiwał, bądź też oddał lub odda w najem;
  2. przedpłaty i narosłe odsetki (rozliczenia międzyokresowe czynne): te pozycje aktywów podlegają wagom ryzyka odpowiadającym danemu kontrahentowi, gdy instytucja kredytowa jest w stanie ustalić tożsamość tego kontrahenta. W innych przypadkach, gdy tożsamości kontrahenta nie można ustalić, stosuje się jednolitą wagę 50%;
  • Waga 100%:
  1. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności wobec rządów centralnych i banków centralnych strefy B, z wyjątkiem wierzytelności wyrażonych i wypłaconych w walucie krajowej kredytobiorcy;
  2. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności wobec władz regionalnych i lokalnych państw strefy B;
  3. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności wobec instytucji kredytowych strefy B o terminie zapadalności powyżej jednego roku;
  4. pozycje aktywów stanowiące wierzytelności wobec sektora pozabankowego strefy A lub strefy B;
  5. „aktywa” rzeczowe;
  6. pakiety akcji, udziały kapitałowe i inne składniki funduszy własnych innych instytucji kredytowych, których nie odejmuje się od funduszy własnych udzielającej kredytu instytucji;
  7. wszystkie pozostałe pozycje aktywów, z wyłączeniem pozycji odejmowanych od funduszy własnych.

Uwagi

  1. Strefa A – obejmuje wszystkie państwa członkowskie UE, państwa będące pełnoprawnymi członkami Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) oraz te państwa, które zawarły specjalne porozumienia w sprawie udzielania kredytów z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW) w związku z Ogólnym Porozumieniem o Zaciąganiu Kredytów MFW.
  2. Strefa B – obejmuje wszystkie państwa nie objęte strefą A.

Przypisy

  1. Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. odnosząca się do podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe (CELEX: 32000L0012).

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]