Wulgaryzm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wulgaryzmwyraz, wyrażenie lub zwrot uznawany przez użytkowników danego języka jako nieprzyzwoity, ordynarny.

Charakterystyka[edytuj]

Ze względu na sytuacje, w jakich się ich używa, podzielić je można na grupy:

  • przekleństwa, czyli grupa słów używanych, aby rozładować napięcie występujące z powodu uniesienia emocjonalnego lub negatywnych bodźców docierających do jednostki,
  • używane w celu świadomego obrażenia drugiej osoby albo grupy ludzi,
  • używane w celu wyrażenia lekceważenia czegoś lub kogoś,
  • używane jako słowa zastępcze, wieloznaczne, jako zmiennik słowa o innym znaczeniu, uwypuklający np. krytykę,
  • funkcja dehumanizująca poprzez poluzowywanie norm obyczajowych, by przyzwyczaić do ich łamania, czyli wysoce kontrowersyjna, gdy jest stosowana np. w stosunku do żołnierza szeregowego w wojsku,
  • humorystyczne osobliwości słowne, nawyki, natręctwa słowne, „słowa-przecinki”,
  • funkcja estetyczna, artystyczna, abstrakcyjny humor, artyzm słowny, np. turpizm, wywoływanie szoku estetycznego (por. katharsis), osobliwe, kontrastowe, oksymoroniczne lub abstrakcyjne, paradoksalne, absurdalne zestawienia (por. np. Witkacy, kabarety, itp.).

Wulgaryzmy mają różną konstrukcję. Pewne języki mają własną specyfikę tworzenia właściwych sobie wulgaryzmów. Najczęściej spotykane wulgaryzmy odnoszą się do:

Zakres wulgaryzmu jest zmienny i silnie powiązany z wyrażeniem obraźliwym.

Rola społeczna[edytuj]

Wulgaryzmy mogą wzmacniać poczucie przynależności do grupy[1]. Odbiór społeczny wulgaryzmów jest różny w różnych sytuacjach społecznych[1], między innymi dlatego też równolegle z nimi funkcjonują ich zamienniki – słowa uznawane za neutralne, pełniące w danej wypowiedzi podobną funkcję jak wulgaryzmy. W 2011 roku na liście przebojów Billboard w trzech utworach na dziesięć pojawił się wulgaryzm[1].

Neurofizjologia[edytuj]

W momencie wypowiadania wulgaryzmów aktywna jest prawa półkula (w obszarze odpowiadającym za emocje i nagłe sytuacje) oraz układ limbiczny[1]. Czytając wulgaryzmy, ludzie rzadziej się mylą i dłużej analizują słowo w porównaniu do wyrazów neutralnych[1].

Sytuacja prawna[edytuj]

Umieszczanie nieprzyzwoitych ogłoszeń, napisów lub rysunku albo używanie słów nieprzyzwoitych w miejscu publicznym
k.w. z 1971
Ciężar gatunkowy wykroczenie
Przepis art. 141 k.w.
Kara ograniczenia wolności, grzywny do 1500 złotych albo nagany
Strona podmiotowa umyślna
Odpowiedzialność od 15. roku życia nie
Typ kwalifikowany

nie

Typ uprzywilejowany

nie

Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych

Używanie wulgaryzmów regulowane jest często przez normy społeczne, w tym prawne. Przykładowo w Polsce art. 141 Kodeksu wykroczeń stanowi: Kto w miejscach publicznych umieszcza nieprzyzwoite napisy, rysunki albo używa słów nieprzyzwoitych, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny do 1500 złotych albo karze nagany. Zwykle nie dotyczy to działań artystycznych[potrzebny przypis]; przepis dotyczy także Internetu. Kara za to wykroczenie może być wymierzona w postępowaniu mandatowym. Regulacje zakazujące używania wulgaryzmów wprowadzają też niektóre uczelnie wyższe[2].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e Joan Raymond. Witaj w p…… klubie. „Świat Nauki”. nr. 7 (239), s. 17, lipiec 2011. Prószyński Media. ISSN 0867-6380. 
  2. Zakaz przeklinania na Wydziale Zarządzania i Administracji Akademii Świętokrzyskiej

Bibliografia[edytuj]