Wybory do Sejmu Ustawodawczego w 1848 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wybory do Sejmu Ustawodawczego w 1848 roku – wybory do Sejmu Ustawodawczego przeprowadzone w czerwcu 1848 w Cesarstwie Austriackim, w następstwie wydarzeń Wiosny Ludów.

Były to pierwsze wybory w historii Austrii, zarazem pierwsze bezpośrednie. Sejm Ustawodawczy rozpoczął prace 22 lipca 1848.

Wybory w Galicji[edytuj | edytuj kod]

W Galicji kampania wyborcza była krótka (jak w całej Austrii), ale bardzo intensywna. Do zdobycia w Galicji było 100 mandatów poselskich (bez Bukowiny, w której było ich 8). Administracja austriacka zajmowała chwiejne stanowisko - w niektórych popierała kandydatów polskich, w innych ukraińskich.

Ustawa wyborcza została dostarczona do okręgów 26 maja 1848, a prawybory zaplanowano na 4-6 czerwca.

 Z tym tematem związana jest kategoria: Posłowie do Sejmu Ustawodawczego w Wiedniu w 1848 roku.

Ukraińscy posłowie z Galicji[edytuj | edytuj kod]

Główna Rada Ruska wystawiała własnych kandydatów, jednak w wielu przypadkach przegrywali on z chłopami (czy to ruskimi, czy polskimi - „Mazurami”), którzy wybierali solidarność stanową nad narodową[1].

Ostatecznie ze 100 galicyjskich mandatów Ukraińcy zdobyli 25 mandatów, w tym 15 zdobyli posłowie chłopscy. Byli to: Hryhorij Andrusiak (rolnik z Skolego), Josyf Dyneć (Sokal), Andrij Dziwakowśkyj (włościanin z Żydaczowa), Wasyl Harmatij (rolnik z Mikuliniec), Stepan Hoj (Zaleszczyki), Josyf Hryhoruk (rolnik z Delatyna), Iwan Kapuszczak (włościanin ze Sołotwiny), Pantelejmon Kozar (Żółkiew), Iwan Kruchowśkyj (włościanin z Horodenki), Stepan Łesiuk (włościanin z Kołomyi), Hryhorij Nyczyporuk (włościanin ze Śniatynia), Hryhorij Petryszyn (włościanin z Tyśmienicy), Kostiantyn Posacki (diak z Rożniatowa), Iwan Ryszko (włościanin z Kut), Josyf Sawka (włościanin z Gródka). Oprócz nich wybrano 8 duchownych greckokatolickich: Kyryła Błońskiego (Jabłonów), Adolfa Dobrianskiego (Sanok), Mychajła Hankewycza (Radziechów), Mychajła Hnidkowskiego (Wojniłów), Hryhorija Jachymowycza (Przemyśl), Hryhorija Łewyckiego (Złoczów), Iwana Łomnyckiego (Turka), Hryhorija Szaszkewycza (Monasterzyska); oraz dwóch inteligentów świeckich: Jewstachija Prokopczyca (Mariampol) i Kyryła Winkowskiego (Jaworów).

Polscy posłowie z Galicji[edytuj | edytuj kod]

Nikodem Bętkowski, Adam Bielecki (pleban z Radymna), Seweryn Bieliński, Tomasz Bogdaś (włościanin z Tarnowa), Michał Buszek (mieszczanin ze Starego Sącza), Sebastian Czepiel (włościanin z Mielca), Aleksander Dobrzański, Ludwik Dolański, Mikołaj Drauss (właściciel dóbr z Głogowa w Galicji), Edward Duniewicz(właściciel dóbr z Narajowa), Aleksander Dunin-Borkowski, Jan Durbasiewicz (prawnik z Gorlic), Marian Dylewski, Aleksander Stanisław Dzieduszycki, Tytus Dzieduszycki, Fasuga/Faszuga, Jan Fedorowicz, Furek, Bartłomiej Gabrys (rolnik z Nowego Sącza), Antoni Zygmunt Helcel, Karol Hubicki, Wojciech Hyciek (lekarz z Żywca), Józef Jakubowski (lekarz z Krakowa), Henryk Janko, Jan Jaruntowski, Mikołaj Kański(mieszczanin z Gdowa), Czesław Kobuzowski (posiadacz dóbr ze Żmigrodu), Józef Konopka, Szymon Kossakiewicz (wikary z Myślenic), Stanisław Koszowski (właściciel dóbr z Sambora), Edmund Kraiński (właściciel dóbr z Dobromila), Jan Krauze/Krause (nauczyciel prywatny z Jarosławia), Józef Krzyżanowski(dr praw z Krakowa), Karol Langie, Marcin Lejczak (włościanin z Trembowli), Julian Leszczyński (wikary z Krosna), Bogusław Longchamps (lekarz z Liska), Jerzy Henryk Lubomirski, Franciszek Macieszkiewicz (kameralny justiciariusz z Drohobycza), Maksymilian Machalski (dr. praw z Brzeska), Jerzy Maier/Meyer/Mayer, Jan Makuch (wikary z Jordanowa), Włodzimierz Mandl/Mendel, Jan Marin, Jan Martini, Mateusz Mazurkiewicz (rolnik ze Zbaraża), Jan Micewski, Józef Młynarzyk/Młynarczyk(włościanin z Kent), Karol Noskowski (pleban z Wadowic) Stanisław Pawlikowski (rolnik z Nowego Targu), Meliton Pienczykowski, Bartłomiej Pietrowski/Piotrowski (włościanin z Winnik), Walerian Podlewski (właścicciel dóbr z Kossowy), Michał Popiel (mieszczanin ze Starosoli), Adam Józef Potocki, Jakub Rab (włościanin z Rzeszowa), Antoni Sanocki, Józef Ścibała (rolnik z Bobowej), Władysław Sierakowski (właściciel dóbr z Sokołówki), Ignacy Skrzyński, Seweryn Smarzewski, Franciszek Jan Smolka, Franz Stadion, Jan Stasiowski,(włościanin z Brzostka) Jan Stawarski, Feliks Stobnicki, Jan Storc (włościanin z Pilzna), Bonawentura Szeleszczyński (dziedzic z Leżayska), Jan Józef Tarnowski, Franciszek Trzecieski, Stanisław Waguza, Kazimierz Walczyk (gospodarz z Dębicy), Franciszek Ksawery Wierzchleyski, Wojciech Wojtowicz (gospodarz z Dombrowy) Józef Zajączkowski, Zdzislaw Zamojski[2], Celestyn Zbyszewski, Jan Zeiser, Florian Ziemiałkowski [3]

Żydowscy posłowie z Galicji[edytuj | edytuj kod]

Abraham Halpern, Isaak Noah Mannheimer, Dow Ber Meisels

Posłowie z Galicji i Bukowiny na Sejm Konstytucyjny w Wiedniu-Kromieryżu (1848 - 1849) według okręgów wyborczych[4]
nr okręg obwód imię i nazwisko zawód przynależność

klubowa

1. Bochnia Bochnia brak danych brak danych
2. Wieliczka Nikodem Bętkowski lekarz „Stowarzyszenie”
3. Gdów Mikołaj Kański administrator majątku „Stowarzyszenie”
4. Brzesko Maksymilian Machalski adwokat „Stowarzyszenie”
5. Brzeżany Brzeżany Józef Zajączkowski komornik „Stowarzyszenie”
6. Narajów Edward Duniewicz ziemianin „Stowarzyszenie”
7. Podhajce Jan Martini wójt
8. Bóbrka Ludwik Dolański adwokat „Stowarzyszenie”
9. Rohatyn Seweryn Smarzewski ziemianin „Stowarzyszenie”
10. Wyżnica Bukowina Łukian Kobyłycia chłop
11. Radowice Michał Bodnar chłop
12. Zaleszczyki Czortków Stepan Hoj – Ukrainiec chłop
13. Kopyczyńce Tytus Dzieduszycki ziemianin
14. Kossów Walerian Podlewski ziemianin „Stowarzyszenie”
15. Krzywcze Meliton Pieńczykowski ziemianin „Stowarzyszenie”
16. Jasło Jasło Franciszek Trzecieski ziemianin „Stowarzyszenie”
17. Brzostek Jan Stasiowski chłop
18. Gorlice Jan Durbasiewicz, wybór unieważniono, wybrany powtórnie mieszczanin „Stowarzyszenie”
19. Żmigród Czesław Kobuzowski ziemianin „Stowarzyszenie”
20. Strzyżów Ignacy Skrzyński ziemianin „Stowarzyszenie”
21. Krosno Julian Leszczyński rz.-kat. ksiądz „Stowarzyszenie”
22. Horodenka Kołomyja Iwan Kruchowski – Ukrainiec chłop
23. Jabłonów Kyryło Błonśkyj – Ukrainiec gr.-kat. ksiądz
24. Kołomyja Stepan Łesiuk – Ukrainiec chłop
25. Kuty Iwan Ryszko – Ukrainiec chłop
26. Śniatyn Hryćko Niczyporuk – Ukrainiec chłop
27. Kraków 1 Kraków Karol Lange mieszczanin „Stowarzyszenie”
28. Kraków 2 Józef Jakubowski, zrezygnował 30 listopada 1848, nowo wybrany od 21 grudnia Ber Meisels rabin
29. Kraków 3 Józef Krzyżanowski, zrezygnował w listopadzie 1848, nowo wybrany od 17 listopada 1848 Antoni Zygmunt Helcel prawnik „Stowarzyszenie”
30. Kraków 4 Adam Józef Potocki, złożył mandat 16 listopada 1848, nowo wybrany od 21 grudnia 1848 Antoni Sanocki lekarz
31. Lwów 1 Lwów - miasto Florian Ziemiałkowski adwokat „Stowarzyszenie”
32. Lwów 2 Marian Dylewski adwokat „Stowarzyszenie”
33. Lwów 3 Aleksander Dunin-Borkowski ziemianin „Stowarzyszenie”
34. Winniki Lwów Bartłomiej Piotrowski, złożył mandat, nowo wybrany od 22 listopada 1848 Iwan Stawiarski – Ukrainiec chłop
35. Gródek Jagielloński Józef Sawka – Ukrainiec, wybór unieważniony, w jego miejsce Jerzy Meyer mieszczanin
36. Rzeszów Rzeszów Jakub Rąb chłop
37. Leżajsk Bonawentura Szeleszczyński ziemianin „Stowarzyszenie”
38. Łańcut Jerzy Henryk Lubomirski, złożył mandat 30 listopada 1848 ziemianin
39. Głogów Mikołaj Drauss chłop
40. Rozwadów Jan Tarnowski ziemianin „Stowarzyszenie”
41. Majdan Królewski Jan Zeiser chłop - kolonista
42. Nowy Sącz Nowy Sącz Bartłomiej Gabryś chłop
43. Stary Sącz Michał Buszek mieszczanin „Stowarzyszenie”
44. Bobowa Józef Ścibała chłop
45. Nowy Targ Stanisław Pawlikowski chłop
46. Tymbark Feliks Stobnicki ziemianin „Stowarzyszenie”
47. Przemyśl Przemyśl Franciszek Wierzchejski zrezygnował w jego miejsce Grzegorz Jachimowicz - Ukrainiec gr.-kat. ksiądz
48. Jarosław Jan Krauze nauczyciel „Stowarzyszenie”
49. Laszki Zdzisław Zamoyski, złożył mandat 19 listopada 1848 ziemianin
50. Sądowa Wisznia Jan Jaruntowski ziemianin
51. Jaworów Kyryło Winkowski – Ukrainiec - „Stowarzyszenie”
52. Sanok Sanok Aleksander Dobrzański – Ukrainiec gr.-kat. ksiądz
53. Lesko Bogusław Longchamps lekarz „Stowarzyszenie”
54. Rymanów Adam Bielecki rz.-kat. ksiądz „Stowarzyszenie”
55. Dobromil Edmund Kraiński ziemianin „Stowarzyszenie”
56. Dynów Jan Martin prawnik „Stowarzyszenie”
57. Lutowiska Celestyn Zbyszewski major inżynierii
58. Sambor Sambor Stanisław Koszowski ziemianin „Stowarzyszenie”
59. Drohobycz 1 Franciszek Macieszkiewicz urzędnik
60. Drohobycz 2 Jan Micewski prawnik „Stowarzyszenie”
61. Stara Sól Michał Popiel ziemianin „Stowarzyszenie”
62. Komarno Henryk Janko ziemianin „Stowarzyszenie”
63. Turka Iwan Łomnicki – Ukrainiec gr.-kat. ksiądz
64. Stryj Stryj Aleksander Stanisław Dzieduszycki ziemianin „Stowarzyszenie”
65. Wojniłów Michał Gnidkowski – Ukrainiec gr.-kat. ksiądz
66. Żydaczów Andrij Dziwakowski – Ukrainiec chłop
Rożniatów Konstanty Posacki – Ukrainiec gr.-kat. ksiądz
67. Skole Hryń Andrusiak – Ukrainiec chłop
68. Stanisławów Stanisławów Abraham Halpern kupiec
69. Tyśmienica Hryń Petryszyn – Ukrainiec chłop
70. Monasterzyska Hryhorij Szaszkewycz - Ukrainiec gr.-kat. ksiądz
Sołotwina Iwan Kapuszczak – Ukrainiec chłop
71. Delatyn Józef Hryhoruk – Ukrainiec chłop
72. Mariampol Eustachy Prokopczyc – Ukrainiec nauczyciel
73. Tarnów 1 Tarnów Józef Wagner, wybór unieważniony na jego miejsce wybrany Tomasz Boguś chłop
74. Tarnów 2[5] Stanisław Waguza, wybrany 19 grudnia 1848, wybór został unieważniony
75. Dębica Kazimierz Walczyk chłop
76. Mielec Sebastian Czepiel (Cepiel) chłop
77. Dąbrowa Tarnowska Wojciech Wojtowicz chłop
78. Pilzno Jan Sztorc (Storc) chłop
79. Tarnopol 1 Tarnopol Jan Fedorowicz prawnik „Stowarzyszenie”
80. Tarnopol 2 Maurycy Karmin (lekarz), w jego miejsce wszedł Włodzimierz Mandel poczmistrz
81. Trembowla Maciej Lejczak chłop
82. Mikulińce Wasyl Harmatij- Ukrainiec chłop
83. Skałat Teodor Furek chłop
84. Zbaraż Mateusz Mazurkiewicz chłop
85. Skawina Wadowice Józef Konopka, po unieważnieniu wyboru został powtórnie wybrany ziemianin „Stowarzyszenie”
86. Myślenice Szymon Kossakiewicz ksiądz rz.-kat.
87. Wadowice Karol Noszkowski ksiądz rz.-kat.
88. Jordanów Jan Makuch ksiądz rz.-kat.
89. Kęty Józef Młynarczyk chłop
90, Żywiec Wojciech Hyciek lekarz „Stowarzyszenie”
91. Biała Antoni Wacholz – wybory unieważniono nauczyciel
92. Olejów Złoczów Karol Hubicki ziemianin „Stowarzyszenie”
93. Sokołówka Władysław Sierakowski ziemianin „Stowarzyszenie”
94. Gliniany Seweryn Bieliński ziemianin „Stowarzyszenie”
95. Złoczów Grzegorz Lewicki – Ukrainiec ksiądz gr.-kat.
96. Brody Issak Noc Manheimer rabin
97. Radziechów Michał Hankiewicz – Ukrainiec ksiądz gr.-kat.
98. Żółkiew Żółkiew Pańko Kozar – Ukrainiec chłop
99. Rawa Franz Stadion – Niemiec urzędnik
100. Sokal wybrany w tym okręgu F. Stadion wybrał mandat w okręgu Rawa, w ponownych wyborach Josyf Dyneć – Ukrainiec chłop
101. Lubaczów Franciszek Smolka adwokat „Stowarzyszenie”

Posłowie z Bukowiny[edytuj | edytuj kod]

Mychajło Bodnar, Myron Czuperkowicz, Iwan Dołynczuk, Wasyl Kirsti/Carste, Łukian Kobyłycia, Anton Kral, Wasyl Morgotz/Morgocz/Morgoci, Hryc Times/Timis/Tymisz,

Posłowie ze Śląska Cieszyńskiego[edytuj | edytuj kod]

4 mandaty: Karl Samuel Schneider (okręg bielski), Karl Chodurek /Hodurek(okręg cieszyński - mieszczanin i posiadacz domu z Cieszyna), Józef Motyka/Molyka (okręg frydecki-pensjonowany kapitan, auditor z Friedek ), Wincenty Stieber (okręg polskoostrawski - wójt dziedziczny z Ostrawy)[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jan Kozik - „Między reakcją a rewolucją”, s. 84-85
  2. złożył mandat w listopadzie 1848 roku Czas 1848 nr 18 z 23 listopada s. 4
  3. Spis deputowanych sejmu wiedeńskiego Rozprawy Sejmu Wiedeńskiego 1848 nr 3 s.1-2
  4. Dane w tabeli wg zestawienia w: Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848–1918, Warszawa 1996, s. 347-353
  5. okręg wyborczy utworzony w trakcie kadencji
  6. Dzieje polityczne. W: Janusz Gruchała, Krzysztof Nowak: Śląsk Cieszyński od Wiosny Ludów do I wojny światowej (1848-1914). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2013, s. 37. ISBN 978-83-935147-3-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Kozik – „Między reakcją a rewolucją. Studia z dziejów ukraińskiego ruchu narodowego w Galicji w latach 1848-1849”, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego (Prace historyczne, zeszyt 52), PWN, Kraków-Warszawa 1975