Wybory parlamentarne na Węgrzech w 2026 roku
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Rodzaj | |||
| Data przeprowadzenia |
12 kwietnia 2026 | ||
| Ordynacja wyborcza |
mieszana | ||
| Głosowanie | |||
| |||
| |||
| |||
| |||
Wybory parlamentarne na Węgrzech w 2026 roku – wybory mające wyłonić 199 deputowanych do Zgromadzenia Narodowego, przeprowadzone 12 kwietnia 2026[2]. Opozycyjna partia TISZA, pod przywództwem Pétera Magyara, pokonała dotychczas rządzącą partię Fidesz przewodzoną przez premiera Viktora Orbana, uzyskując 141 miejsc w parlamencie co oznacza większość potrzebną do zmiany konstytucji[1][3] .
Tło
[edytuj | edytuj kod]Rządy Fideszu
[edytuj | edytuj kod]Przez 16 lat swoich rządów Fidesz, dzięki zdobywaniu w kolejnych wyborach większości konstytucyjnej, dokonał wielu reform w systemie polityczno-gospodarczym Węgier. Po 2010 roku wielokrotnie zmieniano ordynację wyborczą, dokonano wielu zmian w systemie sądownictwa oraz wprowadzono nowy system podatkowy z jednolitym 16% liniowym podatkiem dochodowym, w 2011 roku uchwalono nową konstytucję[4]. Po pogorszeniu relacji z Unią Europejską, związanym m.in. z oceną praworządności i częściowym zablokowaniu unijnych środków, otwarto kraj na inwestycje z Rosji i Chin[5][6]. Zmiany na Węgrzech nazywane były przez zwolenników władzy odejściem od demokracji liberalnej na rzecz budowy demokracji nieliberalnej. Przez część organizacji międzynarodowych oraz publicystów uznane były jednak za stopniowe ograniczanie demokracji i swobód obywatelskich. Nowy system cechować miały korupcyjne układy i tworzenie oligarchów powiązanych z rządzącą ekipą. Jak wskazują eksperci blisko 80% rynku mediów pozostaje pod kontrolą podmiotów powiązanych z Fideszem[2][7], a niezależność wymiaru sprawiedliwości została znacznie ograniczona[8][9].
Wzrost znaczenia TISZY
[edytuj | edytuj kod]
W 2024 roku ujawniono ułaskawienie skazanego za tuszowanie przestępstw pedofilskich wicedyrektora domu dziecka. Upublicznienie sprawy skutkowało dymisją prezydent Katalin Novák i wycofaniem się z aktywności politycznej Judit Vargi, ówczesnej minister sprawiedliwości[10]. Niedługo później jej były mąż Péter Magyar, podówczas nieznany szerzej prawnik związany z Fideszem, zaczął organizować ruch społeczny i antyrządowe demonstracje[11][12]. W kwietniu porozumiał się z niszową dotychczas partią TISZA, zostając jej wiceprzewodniczącym. W czerwcowych wyborach do Parlamentu Europejskiego uzyskał mandat europarlamentarzysty, a jego partia zajęła drugie miejsce, zdobywając 29% głosów i wyprzedzając pozostałe ugrupowania opozycyjne[13]. Od tego czasu TISZA przejęła większość elektoratu opozycyjnego wobec Fideszu, w październiku 2024 roku stając się pierwszym od 18 lat ugrupowaniem, które wyprzedziło w sondażach koalicję Fidesz–KDNP[2].
Mając na uwadze niewielkie szanse przekroczenia progu wyborczego oraz obawy przed rozproszeniem głosów opozycji partie Momentum, Węgierska Partia Zielonych, Dialog – Partia Zielonych oraz Węgierska Partia Socjalistyczna zrezygnowały ze startu w wyborach 2026 r.[14]
Ordynacja wyborcza
[edytuj | edytuj kod]W latach 2010–2014 rząd Fideszu znacząco zmienił ordynację wyborczą. W trakcie wyborów:
- 106 deputowanych wybieranych jest w jednomandatowych okręgach wyborczych;
- 93 deputowanych wybieranych jest z krajowych list partyjnych. Wyborcy oddają głos nie na kandydata, a na jedną z list. Mandaty dzielone są proporcjonalnie za pomocą metody D’Hondta. Obowiązuje próg wyborczy na poziomie: 5% dla partii startującej samodzielnie, 10% dla koalicji dwóch partii i 15% dla koalicji trzech lub więcej ugrupowań.
Dodatkowo funkcjonuje mechanizm kompensacyjny, który sprawia że niewykorzystane głosy z okręgów jednomandatowych (tzn. nadwyżkowe głosy zwycięzcy oraz głosy przegranych) dodawane są do głosów oddanych na listy krajowe.
Jak wskazują komentatorzy system premiuje duże ugrupowania, a układ granic okręgów wspiera rządzący Fidesz[15].
Sondaże
[edytuj | edytuj kod]
Większość sondaży na dwa miesiące przed wyborami wskazywała zbliżony wynik rządzącego Fideszu i opozycyjnej partii TISZA, lub minimalną przewagę tej drugiej. Wyniki w okolicach progu wyborczego notowały: nacjonalistyczna partia Mi Hazánk, satyryczna Partia Psa o Dwóch Ogonach oraz centrolewicowa Koalicja Demokratyczna[16][17].
Komitety wyborcze
[edytuj | edytuj kod]Listę krajową może stworzyć partia, która ma zarejestrowanych co najmniej 71 kandydatów w jednomandatowych okręgach wyborczych, w 14 różnych komitatach i w Budapeszcie[18].
| Nazwa | Nr listy[19] | Lider/Liderzy | Kandydaci w JOW-ach |
Kandydaci na liście krajowej | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Węgierska Partia Psa o Dwóch Ogonach (węg. Magyar Kétfarkú Kutya Párt) |
1 | Gergely Kovács | 75[20] | 63[21] | |||
| Partia Szacunku i Wolności (węg. Tisztelet és Szabadság Párt) |
2 | Péter Magyar | 106[22] | 85[22] | |||
| Ruch Naszej Ojczyzny (węg. Mi Hazánk Mozgalom) |
3 | László Toroczkai | 106[23] | 240[23] | |||
| Koalicja Demokratyczna (węg. Demokratikus Koalíció) |
4 | Klára Dobrev | 100[24] | 108[24] | |||
| Fidesz–KDNP | 5 | Viktor Orbán Zsolt Semjén |
106[25] | 279[25] | |||
| Nazwa | Lider/Liderzy | Kandydaci w JOW-ach[26] | |
|---|---|---|---|
| Solidarność–Węgierska Partia Pracujących (węg. SZOLIDARITÁS–Magyar Munkáspárt) |
Sándor Székely Gyula Thürmer |
59 | |
| Jobbik | Márton Gyöngyösi | 40 | |
| Partia Normalnego Życia (węg. Normális Élet Pártja) |
György Gődény | 6 | |
| Partia Środka (węg. Középen Állók Pártja) |
Kornél Mihály Vörös | 5 | |
| Ruch Zjednoczenia Narodowego Krajów Świętej Korony (węg. Nemzetegyesítő Mozgalom a Szentkorona Országaiért) |
Alfréd Pócs | 2 | |
| LMP – Węgierska Partia Zielonych (węg. LMP – Magyarország Zöld Pártja) |
Péter Ungár Katalin Szabó-Kellner |
1 | |
| Węgierska Partia Sprawiedliwości i Życia (węg. Magyar Igazság és Élet Pártja) |
1 | ||
| IRÁNY | Dezső Farkas | 1 | |
Frekwencja[27]
[edytuj | edytuj kod]| 7:00 | 9:00 | 11:00 | 13:00 | 15:00 | 17:00 | 18:30 | Całkowita |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 3,46% | 16,89% | 37,98% | 54,14% | 66,01% | 74,23% | 77,80% | 79,56% |
| 260 556 | 1 271 768 | 2 858 892 | 4 075 272 | 4 968 713 | 5 587 935 | 5 856 515 | 5 988 778 |
Wyniki
[edytuj | edytuj kod]| Partia | Lista Ogólnokrajowa (ordynacja proporcjonalna) | Okręgi jednomandatowe mandaty |
Razem | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Głosy | % | Mandaty | Głosy | % | Mandaty | Mandaty | ± | ||
| Tisza | 3 385 890 | 53,18 | 45 | 3 333 415 | 55,26 | 96 | 141 | Nowa | |
| Fidesz – KDNP | 2 458 337 | 38,61 | 42 | 2 215 225 | 36,72 | 10 | 52 | ||
| Ruch Naszej Ojczyzny | 358 372 | 5,63 | 6 | 345 252 | 5,72 | 0 | 6 | ||
| Koalicja Demokratyczna | 70 298 | 1,10 | 0 | 65 302 | 1,08 | 0 | 0 | ||
| Węgierska Partia Psa o Dwóch Ogonach | 51 965 | 0,82 | 0 | 38 924 | 0,65 | 0 | 0 | ||
| Komitety mniejszości narodowych | |||||||||
| Samorząd Krajowy Romów na Węgrzech | 19 203 | 0,30 | 0 | 0 | |||||
| Samorząd Krajowy Niemców na Węgrzech | 18 419 | 0,29 | 0 | 0 | |||||
| Samorząd Krajowy Chorwatów na Węgrzech | 1307 | 0,02 | 0 | 0 | |||||
| Samorząd Krajowy Słowaków na Węgrzech | 902 | 0,01 | 0 | 0 | |||||
| Samorząd Krajowy Rumunów na Węgrzech | 512 | 0,01 | 0 | 0 | |||||
| Samorząd Krajowy Rusinów na Węgrzech | 440 | 0,01 | 0 | 0 | |||||
| Samorząd Krajowy Ukraińców na Węgrzech | 379 | 0,01 | 0 | 0 | |||||
| Samorząd Krajowy Słoweńców na Węgrzech | 179 | 0,00 | 0 | 0 | |||||
| Samorząd Krajowy Greków na Węgrzech | 159 | 0,00 | 0 | 0 | |||||
| Samorząd Krajowy Polaków na Węgrzech | 147 | 0,00 | 0 | 0 | |||||
| Samorząd Krajowy Ormian na Węgrzech | 116 | 0,00 | 0 | 0 | |||||
| Samorząd Krajowy Bułgarów na Węgrzech | 108 | 0,00 | 0 | 0 | |||||
| Partie bez listy krajowej | |||||||||
| Jobbik | 7832 | 0,13 | 0 | 0 | |||||
| Solidarność–Węgierska Partia Pracujących | 4187 | 0,07 | 0 | 0 | |||||
| Partia Normalnego Życia | 328 | 0,01 | 0 | 0 | |||||
| Ruch Zjednoczenia Narodowego Krajów Świętej Korony | 249 | >0,01 | 0 | 0 | |||||
| Partia Środka | 247 | >0,01 | 0 | 0 | |||||
| Węgierska Partia Sprawiedliwości i Życia | 196 | >0,01 | 0 | 0 | |||||
| LMP – Węgierska Partia Zielonych | 163 | >0,01 | 0 | 0 | |||||
| IRÁNY | 109 | >0,01 | 0 | 0 | |||||
| Niezależni kandydaci | 20 967 | 0,35 | 0 | 0 | |||||
| Ważne głosy | 6 366 733 | 99,41 | 6 032 396 | 99,43 | |||||
| Puste/nieważne głosy | 37 670 | 0,59 | 34 327 | 0,57 | |||||
| Razem | 6 404 403 | 100,00 | 6 066 723 | 100,00 | |||||
| Zarejestrowani wyborcy / Frekwencja | 8 112 646 | 78,94 | 7 618 472 | 79.63 | |||||
| Źródło: Narodowe Biuro Wyborcze | |||||||||
Reakcje
[edytuj | edytuj kod]Różni eksperci przewidywali, że porażka Fideszu będzie początkiem upadku wielu globalnych prawicowych ruchów populistycznych i skrajnie prawicowych, zwłaszcza trumpizmu, który ściśle sprzymierzył się z Fideszem i Orbánem. Wyniki zostały określone jako pozytywne dla Unii Europejskiej, ponieważ Orbán od dawna był eurosceptykiem[28]. Magyar otrzymał gratulacje od prezydenta Francji Emmanuela Macrona, kanclerza Niemiec Friedricha Merza, prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego i premiera Polski Donalda Tuska[29].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Parliamentary Elections. April 12, 2026. Nemzeti Választási Iroda, 18 kwietnia 2026. [dostęp 2026-04-18]. (ang.).
- ↑ a b c Monitor OSW. Wybory na Węgrzech, nr 1 [online], OSW Ośrodek Studiów Wschodnich, 5 lutego 2026 [dostęp 2026-02-26].
- ↑ Paulina Ciesielska: Policzyli wszystkie głosy. TISZA niekwestionowanym zwycięzcą. Wp.pl, 18 kwietnia 2026. [dostęp 2026-04-18].
- ↑ Stabilna stagnacja: sytuacja gospodarcza Węgier po 16 latach rządów Orbána [online], OSW Ośrodek Studiów Wschodnich, 20 marca 2026 [dostęp 2026-04-02].
- ↑ Węgry coraz bliżej nowego reaktora jądrowego. Rosjanie wykonali pierwszy krok ws. budowy [online], wnp.pl, 5 lutego 2026 [dostęp 2026-04-02].
- ↑ Michał Misiura, Chińskie inwestycje na Węgrzech rosną, tak jak dług względem Pekinu [online], Bankier.pl, 28 sierpnia 2024 [dostęp 2026-04-02].
- ↑ How Orbán systematically suffocated the Hungarian media over the past 15 years [online], EUobserver, 19 lutego 2026 [dostęp 2026-04-02] (ang.).
- ↑ Hungary: Media Curbs Harm Rule of Law | Human Rights Watch [online], 13 lutego 2024 [dostęp 2026-04-02] (ang.).
- ↑ Czy po 12 latach Orbán wreszcie straci władzę? Położył rękę na mediach, zmanipulował ordynację... [online], oko.press [dostęp 2026-04-02].
- ↑ Hungarian President Katalin Novak resigns over child-abuse pardon scandal [online], 10 lutego 2024 [dostęp 2026-04-03] (ang.).
- ↑ Wyborcza.pl [online], wyborcza.pl [dostęp 2026-04-03].
- ↑ Lili Bayer, New challenger to Viktor Orbán leads huge demonstration in Budapest, „The Guardian”, 6 kwietnia 2024, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-04-03] (ang.).
- ↑ Nemzeti Választási Iroda – Európai parlamenti képviselők választása [online], vtr.valasztas.hu [dostęp 2026-04-03] (węg.).
- ↑ Grupa Wirtualna Polska, Węgierskie partie opozycyjne wycofują się z wyborów [online], WP Wiadomości, 27 lutego 2026 [dostęp 2026-04-03].
- ↑ Monitor OSW. Wybory na Węgrzech, nr 2 [online], OSW Ośrodek Studiów Wschodnich, 25 lutego 2026 [dostęp 2026-02-26].
- ↑ Rośnie przewaga opozycji. Nowy sondaż przed wyborami na Węgrzech [online], tvn24.pl, 25 lutego 2026 [dostęp 2026-03-02].
- ↑ PAP: Sondaże na Węgrzech. Zmniejszyła się przewaga opozycyjnej TISZY nad partią Orbana [online], www.pap.pl [dostęp 2026-03-02].
- ↑ Ezeket a változásokat hozza a választási törvény módosítása. Magyar Nemzet. [dostęp 2026-04-22]. (węg.).
- ↑ Party lists. [dostęp 2026-04-21].
- ↑ Magyar Kétfarkú Kutya Párt. [dostęp 2026-04-21].
- ↑ MKKP list. [dostęp 2026-04-21].
- ↑ a b Tisztelet és Szabadság Párt. [dostęp 2026-04-21].
- ↑ a b Mi Hazánk Mozgalom. [dostęp 2026-04-21].
- ↑ a b Demokratikus Koalíció. [dostęp 2026-04-21].
- ↑ a b FIDESZ - Magyar Polgári Szövetség. [dostęp 2026-04-21].
- ↑ Nominating organizations, candidates. [dostęp 2026-04-21].
- ↑ Nemzeti Választási Iroda – Országgyűlési Választás 2026. [online], 12 kwietnia 2026 (węg.).
- ↑ Telewizja Polska S.A, European leaders congratulate Magyar on election win [online], tvpworld.com [dostęp 2026-04-12] (ang.).
- ↑ Orbán’s 16-year rule over Hungary ends in crushing election defeat [online], POLITICO, 12 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-12] (ang.).
