Przejdź do zawartości

Wybory parlamentarne w Kosowie w lutym 2025 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Wybory parlamentarne w Kosowie w lutym 2025 roku
Państwo

 Kosowo
/  Serbia

Rodzaj

wybory parlamentarne

Data przeprowadzenia

9 lutego 2025

Data zarządzenia

16 sierpnia 2024
przez: prezydent Kosowa Vjosę Osmani

Głosowanie
poprzednie:
2021 		następne:
XII 2025

Wybory parlamentarne w Kosowie w lutym 2025 roku – wybory do Zgromadzenia Kosowa, które odbyły się 9 lutego 2025 roku. Najwięcej głosów zdobyło Samostanowienie (alb. Vetëvendosje) przewodzone przez Albina Kurtiego, jednak wynik 42,3% poparcia, przekładający się na 48 mandatów, okazał się niewystarczający do utworzenia samodzielnego rządu. Proces formowania władz parlamentarnych, w tym wybór przewodniczącego, wielokrotnie się przedłużał i wymagał interwencji Trybunału Konstytucyjnego, który wyznaczał kolejne terminy na domknięcie prac legislacyjnych.

Brak porozumienia między głównymi ugrupowaniami uniemożliwił stworzenie stabilnej koalicji rządowej, a przedłużający się paraliż prac parlamentu skutkował kolejnymi nieudanymi głosowaniami. Ostatecznie na przewodniczącego parlamentu wybrano Dimala Bashę dopiero w sierpniu 2025 roku. Po nieudzieleniu wotum zaufania rządowi, któremu miał przewodzić Glauk Konjufca, wyznaczono przedterminowe wybory parlamentarne na grudzień 2025 roku.

Tło wydarzeń i opis kampanii wyborczej

[edytuj | edytuj kod]
Największe poparcie partyjne w kraju i wśród diaspory.

Wybory parlamentarne przeprowadzone w lutym 2025 roku były dziewiątymi wyborami do Zgromadzenia Kosowa od zakończenia wojny w Kosowie[1]. Jednocześnie były one pierwszymi wyborami od czasu uzyskania niepodległości, w których parlament odbył pełną kadencję[2] wynoszącą 4 lata[3]. Głosowanie miało miejsce w warunkach pogarszającej się sytuacji gospodarczej oraz utrzymujących się napięć między społecznością albańską a serbską[1].

31 lipca 2024 roku prezydent Kosowa Vjosa Osmani przeprowadziła konsultacje z liderami partii politycznych na temat terminu najbliższych wyborów[4]. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele 13 ugrupowań[5], w tym Demokratycznej Ligi Kosowa, Demokratycznej Partii Kosowa oraz Sojuszu dla Przyszłości Kosowa[6]. Nieobecni byli natomiast liderzy Listy Serbskiej[4] oraz Samostanowienia[7]. Wybory mogły zostać przeprowadzone między 26 stycznia a 16 lutego 2025 roku[8], przy czym stanowiska partii były zróżnicowane; część opowiadała się za najwcześniejszym terminem, inne preferowały późniejsze daty, a niektóre partie nie zajęły jednoznacznego stanowiska[7]. Ostatecznie 16 sierpnia 2024 roku prezydent Osmani wyznaczyła datę wyborów na 9 lutego 2025 roku[9].

Termin składania kandydatur upłynął 11 grudnia 2024 roku o godzinie 23:59. Zgłosiło się 1279 kandydatów z 27 list wyborczych oraz jeden kandydat niezależny[10]. Obsadzono 120 miejsc w parlamencie[11], w tym 20 zarezerwowanych dla mniejszości narodowych, z czego 10 przypadło przedstawicielom społeczności serbskiej[3]. Centralna Komisja Wyborcza odmówiła rejestracji Listy Serbskiej[12], wskazując m.in. na powiązania partii z władzami serbskimi oraz wypowiedzi przewodniczącego Zlatana Eleka dotyczących statusu Kosowa. Decyzja ta spotkała się z krytyką serbskich władz[13], jednak po procedurze odwoławczej partia została dopuszczona do udziału w wyborach[14].

Kampania wyborcza rozpoczęła się 11 stycznia 2025 roku[15]. Faworytem pozostawało Samostanowienie kierowane przez premiera Albina Kurtiego, jednak sondaże wskazywały, że ugrupowanie może nie uzyskać większości pozwalającej na samodzielne utworzenie rządu. Głównymi konkurentami były Demokratyczna Liga Kosowa oraz Demokratyczna Partia Kosowa. Kampania koncentrowała się głównie na kwestiach ekonomicznych i społecznych[1]. Samostanowienie wystartowało wspólnie z ugrupowaniami Alternatywa oraz Guxo[16]. Przewodniczący Samostanowienia Albin Kurti deklarował brak gotowości do współpracy z głównymi ugrupowaniami opozycyjnymi[17].

Na potrzeby wyborów powołano misję obserwacyjną w postaci stuosobowej delegacji Unii Europejskiej pod przewodnictwem Nathalie Loiseau[11]. Według obserwatorów głosowanie przebiegło spokojnie[3].

Wyniki

[edytuj | edytuj kod]

Najwięcej głosów uzyskało kierowane przez Albina Kurtiego Samostanowienie (alb. Vetëvendosje), które zdobyło 42,3% poparcia, co dało 48 mandatów; wynik ten nie zapewnił jednak samodzielnej większości niezbędnej do utworzenia rządu, do której wymagane jest 61 miejsc. Drugie miejsce zajęła Demokratyczna Partia Kosowa (alb. Partia Demokratike e Kosovës, PDK) z wynikiem 20,95% (24 mandaty), natomiast Demokratyczna Liga Kosowa (alb. Lidhja Demokratike e Kosovës, LDK) uzyskała 18,27% głosów (20 mandatów)[18]. Koalicja Sojuszu dla Przyszłości Kosowa (alb. Aleanca për Ardhmërinë e Kosovë, AAK) i Inicjatywy Socjaldemokratycznej (alb. Nisma Socialdemokrate, NISMA)[19] zdobyła 7,06% poparcia, co przełożyło się na 8 mandatów[17]. Spośród 10 miejsc zagwarantowanych Serbom, 9 objęli kandydaci Listy Serbskiej (alb. Lista Serbe, serb. Srpska lista), a 1 mandat przypadł reprezentantowi partii Za Wolność, Sprawiedliwość i Przetrwanie (alb. Për liri, drejtësi dhe mbijetesë, serb. Za slobodu, pravdu i opstanak)[20]. Pozostałe miejsca przypadły przedstawicielom innych mniejszości[21].

W głosowaniu udział wzięło 966 283 wyborców, co przełożyło się na frekwencję wynoszącą 46,55%[22].

Nowa kadencja

[edytuj | edytuj kod]

Sesja inauguracyjna Zgromadzenia Kosowa rozpoczęła się 15 kwietnia 2025 roku[23]. Demokratyczna Partia Kosowa oraz Sojusz dla Przyszłości Kosowa poinformowały, że nie zamierzają tworzyć koalicji rządowej ze Samostanowieniem[19]. Ambasadorowie Francji, Niemiec, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Włoch wezwali Albina Kurtiego do jak najszybszego powołania rządu, wskazując, że przeciągający się impas może utrudnić odblokowanie środków międzynarodowych oraz realizację kluczowych reform, w tym związanych z integracją euroatlantycką[24]. Rozpoczęcie pełnych prac parlamentu wymaga wyboru przewodniczącego, przy czym przepisy nie określają sztywnego terminu między ogłoszeniem wyników a jego wyborem. Kandydatką Samostanowienia była minister sprawiedliwości Albulena Haxhiu, jednak nie uzyskała ona wymaganej większości głosów[25]; w czerwcu 2025 roku zapowiedziała wycofanie swojej kandydatury w przypadku kolejnej porażki[26]. Wobec utrzymującej się trudnej sytuacji politycznej przewodniczący Demokratycznej Ligi Kosowa Lumir Abdixhiku zaproponował utworzenie tymczasowego, ponadpartyjnego rządu do czasu nowych wyborów przewidywanych na 2026 rok; propozycja ta została jednak odrzucona przez Samostanowienie[25].

Do 19 lipca 2025 roku przeprowadzono 49 nieudanych prób wyboru władz parlamentu[27], w związku z czym Trybunał Konstytucyjny wyznaczył ostateczny termin na 26 lipca[28]. Tego dnia odbyły się 53. i 54. głosowanie nad wyborem przewodniczącego Zgromadzenia Kosowa, które także nie przyniosły rozstrzygnięcia[29]. W odpowiedzi Trybunał Konstytucyjny wprowadził tymczasowy zakaz podejmowania działań parlamentarnych obowiązujący do 8 sierpnia[30], a następnie przyznał dodatkowe 30 dni na wybór przewodniczącego i ukonstytuowanie Zgromadzenia[31]. Trybunał wydał także wytyczne, zgodnie z którymi ten sam kandydat mógł być zgłaszany maksymalnie trzykrotnie, głosowanie powinno było odbywać się w trybie jawnym, a posłowie zobowiązani byli do uczestnictwa w obradach[32]. 26 sierpnia 2025 roku na przewodniczącego Zgromadzenia Kosowa wybrano Dimala Bashę[33], którego poparło 73 deputowanych[34] przy 30 głosach przeciwnych[35].

30 sierpnia 2025 roku zakończono sesję inauguracyjną, jednak pojawiły się spory interpretacyjne dotyczące formalnego ukonstytuowania Zgromadzenia; nie wybrano jednego z pięciu wiceprzewodniczących będącego przedstawicielem społeczności serbskiej. Kandydat Listy Serbskiej Slavko Simić nie uzyskał wymaganej większości głosów, w związku z czym przewodniczący Dimal Basha zastosował procedurę losowania spośród deputowanych reprezentujących tę społeczność. Decyzja ta została zakwestionowana przez Listę Serbską[36], która złożyła skargę do Trybunału Konstytucyjnego[37]. Trybunał orzekł, że sesja inauguracyjna nie została formalnie zakończona[21] i musi zostać domknięta w ciągu 12 dni[38]. Posłowie nie wyrazili gotowości do poparcia kandydatów Listy Serbskiej, oczekując na pełne uzasadnienie wyroku[39]. Ostatecznie wiceprzewodniczącym Zgromadzenia został Nenad Rašić z partii Za Wolność, Sprawiedliwość i Przetrwanie, którego poparło 71 deputowanych[40].

5 listopada 2025 roku prezydent Vjosa Osmani powierzyła Glaukowi Konjufcy misję utworzenia rządu[41]. 14 dni później Zgromadzenie Kosowa nie udzieliło wotum zaufania proponowanemu rządowi; 56 deputowanych zagłosowało za, 53 przeciw, a 4 wstrzymało się od głosu[42]. W konsekwencji prezydent wyznaczyła termin przedterminowych wyborów parlamentarnych na 28 grudnia 2025 roku[43].

Protesty

[edytuj | edytuj kod]

W połowie 2025 roku przed budynkiem Zgromadzenia Kosowa odbywały się protesty, w których uczestniczyli m.in. przedstawiciele organizacji pozarządowych[44]. W ramach jednej z akcji demonstracyjnych ustawiono 120 pustych krzeseł, które miały symbolizować nieobsadzone mandaty. Krzesła opatrzono transparentami z hasłami krytycznymi wobec klasy politycznej, odnoszącymi się do paraliżu decyzyjnego oraz braku postępów w ukonstytuowaniu parlamentu. Podczas protestu wykorzystano także zegary wskazujące czas, jaki upłynął od wyborów, co miało podkreślić długotrwałość impasu oraz jego skutki dla funkcjonowania państwa[45].

Wśród osób wyrażających niezadowolenie z sytuacji politycznej znalazł się prawnik Arianit Koci[46], który podczas jednej z demonstracji pojawił się przed budynkiem parlamentu wraz z czterema osłami[47]. Zwierzęta te miały symbolicznie nawiązywać do postrzeganej jako uparta postawy polityków[48].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b c Gavin Blackburn: Polls open across Kosovo against backdrop of faltering economy, ethnic tensions. euronews.com, 2025-02-09. (ang.).
  2. ↑ Zgjedhjet e rregullta parlamentare, më 9 shkurt. evropaelire.org, 2024-08-16. (alb.).
  3. ↑ a b c Florent Bajrami, Llazar Semini: EU observers hail Kosovo’s peaceful election but criticize the polarization of political debate. apnews.com, 2025-02-11. (ang.).
  4. ↑ a b Agim Sulaj: Zgjedhjet e ardhshme parlamentare në Kosovë do të mbahen më 9 shkurt 2025. aa.com.tr, 2024-08-16. (alb.).
  5. ↑ Opozita pajtohet që 26 janari të jetë data e zgjedhjeve. koha.net, 2024-07-31. (alb.).
  6. ↑ Ariana Berisha, Mediana Halili: Osmani përmend datat e mundshme për zgjedhjet e përgjithshme në Kosovë. kallxo.com, 2024-07-31. (alb.).
  7. ↑ a b Në Kosovë fillojnë konsultimet për datën e zgjedhjeve. evropaelire.org, 2024-07-31. (alb.).
  8. ↑ Mediana Halili: Vetëvendosje për datën e zgjedhjeve: Konsultimet do të vazhdojnë. kallxo.com, 2024-08-05. (alb.).
  9. ↑ Presidentja Osmani shpallë datën 9 shkurt 2025, datë të mbajtjes së zgjedhjeve të rregullta parlamentare për Kuvendin e Kosovës. president-ksgov.net, 2024-08-16. (alb.).
  10. ↑ Përmbyllet afati, 28 subjekte politike me 1,280 kandidatë aplikojnë për certifikim për pjesëmarrje në Zgjedhjet për Kuvendin e Kosovës. kqz-ks.org, 2024-12-12. (alb.).
  11. ↑ a b Florent Bajrami, Llazar Semini: EU sends election observers to monitor Kosovo’s parliamentary polls on Feb. 9. apnews.com, 2025-01-18. (ang.).
  12. ↑ KQZ-ja nuk e certifikon Listën Serbe për pjesëmarrje në zgjedhje. evropaelire.org, 2024-12-23. (alb.).
  13. ↑ Kosovo election authority bans main ethnic Serb party from parliamentary vote. apnews.com, 2024-12-23. (ang.).
  14. ↑ Demokracija: Usvojena žalba SL, CIK-u naloženo da overi listu. kosovo-online.com, 2024-12-25. (serb.).
  15. ↑ Tërhiqet shorti për renditjen e subjekteve politike në fletëvotimin e Zgjedhjeve për Kuvendin e Kosovës, 9 shkurt 2025. kqz-ks.org, 2025-01-06. (alb.).
  16. ↑ Nuk bënë koalicion, por Guxo dhe Alternativa do të garojnë bashkë me LVV-në. telegrafi.com, 2024-08-30. (alb.).
  17. ↑ a b Kosovo’s election committee details results of legislative election as Kurti toils to form Cabinet. apnews.com, 2025-03-16. (ang.).
  18. ↑ Andrija Igić (Андрија Игић): Коначни резултати избора на КиМ: Самоопредељење прво, Српској листи девет мандата. rts.rs, 2025-03-15. (serb.).
  19. ↑ a b Kosovar Parties Shut Out PM Kurti, Refuse Coalition After His Election Victory. rferl.org, 2025-02-11. (ang.).
  20. ↑ Приштина: ЦИК потврдио коначне резултате избора; Самоопредељење 48, Српска листа девет мандата. politika.rs, 2025-03-27. (serb.).
  21. ↑ a b After Constitutional Court Ruling, EU Urges Kosovo: “Form Institutions Immediately”. euronews.al, 2025-10-01. (ang.).
  22. ↑ Republic of Kosovo. electionsguide.org. (ang.).
  23. ↑ The 50rd failure of the deputies. koha.net, 2025-07-21. (ang.).
  24. ↑ Kosovo Faces Deepening Political Crisis After 21 Failed Attempts To Elect Speaker. rferl.org, 2025-05-26. (ang.).
  25. ↑ a b Vjosa Cerkini: Politischer Egoismus führt zu Stillstand in Kosovo. dw.com, 2025-05-09. (niem.).
  26. ↑ Haxhiu: If I do not receive at least 61 votes, I will withdraw from my candidacy for Speaker of the Kosovo Assembly. gazetaexpress.com, 2025-06-27. (ang.).
  27. ↑ Reçica does not declare for Limaj, says Albin Kurti will not give him the post of Speaker of Parliament. gazetaexpress.com, 2025-07-19. (ang.).
  28. ↑ One week from the Constitutional deadline for the constitution of the Assembly. koha.net, 2025-07-20. (ang.).
  29. ↑ Valentin Evstatiev, Petar Kadrev: Kosovo Government Remains in Limbo as Parliament Hits Stalemate. bta.bg, 2025-07-27. (ang.).
  30. ↑ The latest farce in the Assembly also fails, Kurti does not have 61 votes, the Court's ban on MPs will come into effect tomorrow. gazetaexpress.com, 2025-07-26. (ang.).
  31. ↑ Xhorxhina Bami: Kosovo Court Gives MPs 30 More Days to Inaugurate Parliament. balkaninsight.com, 2025-08-08. (ang.).
  32. ↑ Constitutional Court: Voting for president should be open, the same candidate can only be voted for 3 times. koha.net, 2025-08-08. (ang.).
  33. ↑ Kosovo Assembly elects Speaker, clears way for government formation. europeanwesternbalkans.com, 2025-08-26. (ang.).
  34. ↑ Kosovo elects parliament speaker, ending months of political stalemate. reuters.com, 2025-08-26. (ang.).
  35. ↑ Dimal Basha elected Speaker of Parliament. koha.net, 2025-08-26. (ang.).
  36. ↑ Is there an Assembly or not? Everyone says "No", the LVV says "Yes". gazetaexpress.com, 2025-09-01. (ang.).
  37. ↑ Kosovo’s Constitutional Court Confirms Receipt of Serb List Request. euronews.al, 2025-09-01. (ang.).
  38. ↑ Kosovo’s Constitutional Court: Parliament Has Not Been Constituted. euronews.al, 2025-09-30. (ang.).
  39. ↑ Everyone is waiting for the Constitutional Court. gazetaexpress.com, 2025-10-07. (ang.).
  40. ↑ Ненад Рашић изабран за потпредседника скупштине у Приштини. rts.rs, 2025-10-10. (serb.).
  41. ↑ Kosovo president proposes new prime minister to try to end impasse. reuters.com, 2025-11-05. (ang.).
  42. ↑ S’ka as qeveri Konjufca, Kosova drejt zgjedhjeve të reja. koha.net, 2025-11-19. (alb.).
  43. ↑ Kosovo president sets December 28 as date for snap vote. reuters.com, 2025-11-20. (ang.).
  44. ↑ Ngërçi politik në Kosovë, dështon seanca e 37-të për konstituimin e Kuvendit! Shoqëria civile protestë: Cirku i Republikës sonë. shqiptarja.com, 2025-06-25. (alb.).
  45. ↑ 120 Empty Chairs Outside Kosovo’s Parliament: Protest Against Political Deadlock. euronews.al, 2025-05-27. (ang.).
  46. ↑ Avokati Arianit Koci proteston para Kuvendit: “Nuk mund të na shndërrojnë në turmë të heshtur”. teve1.info, 2025. (alb.).
  47. ↑ FOTO/ Arianit Koci proteston në mënyrë të pazakontë, çon katër gomerë para Kuvendit të Kosovës: I kemi marrë për të treguar se kush po na udhëheq!. dosja.al, 2025-07-03. (alb.).
  48. ↑ Kosovë/ Avokati sjell në Kuvend 4 gomerë: Simbolizojnë kryeneçësinë e politikanëve (VIDEO). shqiptarja.com, 2025-07-03. (alb.).
Wybory w Kosowie
Wybory parlamentarne
Wybory prezydenckie
Wybory samorządowe
Referenda

Godło Kosowa

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wybory_parlamentarne_w_Kosowie_w_lutym_2025_roku&oldid=79911318”