Wybory parlamentarne w Polsce w 2001 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska

Wybory parlamentarne w Polsce w 2001 odbyły się 23 września. Zastosowano nowo uchwaloną ordynację wyborczą do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Walka o wszystkie mandaty poselskie (460) i senatorskie (100) miała charakter otwarty i demokratyczny. O mandaty ubiegało się 15 komitetów wyborczych. Wybory te zakończyły się zwycięstwem koalicji SLD-UP. W wyniku wyborów do Sejmu weszło 6 komitetów, które przekroczyły odpowiedni próg oraz posłowie Mniejszości Niemieckiej. Po wyborach koalicja SLD-UP zawarła koalicję z Polskim Stronnictwem Ludowym. Premierem został przewodniczący SLD Leszek Miller. Stanowisko wicepremiera (i ministra infrastruktury) przypadło Markowi Polowi (Unia Pracy), a wiceprezesem Rady Ministrów (oraz ministrem rolnictwa i rozwoju wsi) został prezes Jarosław Kalinowski.

System wyborczy[edytuj | edytuj kod]

12 kwietnia 2001 Sejm głosami posłów AWS, Unii Wolności oraz PSL uchwalił nową ordynację wyborczą. Zmianie uległa metoda liczenia głosów w wyborach do Sejmu – metody D’Hdonta na zmodyfikowaną metodę Sainte-Laguë. Nowa ordynacja znosiła listę ogólnopolską. Najmniejszy okręg wyborczy miał 7 mandatów (Chrzanów), a najwięcej 19 (Warszawa). Wszystkich 460 posłów wybierano w okręgach wyborczych. W wyborach do Senatu wybierano od 2 do 4 senatorów. Wprowadzono znaczące ograniczenia w systemie pozyskiwania i wydatkowania środków na kampanię wyborczą. Zakazane zostały cegiełki i zbiórki. W ich miejsce wprowadzono subwencję z budżetu państwa wypłacaną w kwartalnych ratach dla partii – które uzyskały powyżej 3% ważnie oddanych głosów, oraz powyżej 6% dla koalicji. Przeciwko systemowi subwencji nieskutecznie protestowała Platforma Obywatelska[1], która nie wyrażała woli zarejestrowania się jako partia polityczna, co oznaczało rezygnację z subwencji. Prezydent Aleksander Kwaśniewski krytycznie odniósł się do propozycji przeliczania głosów na mandaty oraz do faktu, że ordynacja została uchwalona pół roku przed wyborami[2]. Uchwalenie nowej ordynacji przy poparciu rzędu 43% powodowało stratę nawet do 35 mandatów[3].

Po uchwaleniu nowej ordynacji mandaty dzielono w okręgach wyborczych w systemie proporcjonalnym, zmodyfikowaną metodą Sainte-Laguë pomiędzy listy tych komitetów wyborczych, które uzyskały co najmniej 5% głosów w skali kraju, a w przypadku koalicyjnych komitetów wyborczych (KKW) – 8% głosów. Z progu tego zwolnione były listy komitetów mniejszości narodowych.

Wybory do Senatu odbyły się według systemu większościowego. W okręgach wybierano 2–4 senatorów, którzy uzyskali największą liczbę głosów. W wyborach do senatu koalicja SLD-UP zdobyła 75 mandatów. Drugie miejsce i 15 mandatów zdobył Blok Senat 2001 (skupiający przedstawicieli AWSP, PiS, PO i UW)[4]. Do Senatu zostało się również 4 przedstawicieli PSL oraz po 2 Samoobrony RP i Ligi Polskich Rodzin. natomiast 2 mandaty przypadły senatorom niezależnym[4].

Główne komitety wyborcze[edytuj | edytuj kod]

Partia Lider Hasła wyborcze
Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy Leszek Miller Sejm 2013.JPG Leszek Miller Przywróćmy normalność, wygrajmy przyszłość
Akcja Wyborcza Solidarność Prawicy Buzek 3200.jpg Jerzy Buzek
(premier)
Prawość, porządek, praca;
Prawa Polska
Unia Wolności 2004.05.01. Bronislaw Geremek 01.jpg Bronisław Geremek Silna klasa średnia to silna Polska
Platforma Obywatelska Maciej Płażyński Kancelaria Senatu 2005.jpg Maciej Płażyński Szansa dla Polski;
Żeby mieć, trzeba chcieć;
Normalni ludzie, normalna Polska
Polskie Stronnictwo Ludowe Kalinowski, Jaroslaw-2504.jpg Jarosław Kalinowski Blisko ludzkich spraw
Prawo i Sprawiedliwość Lech Kaczyński.jpg Lech Kaczyński Prawo i Sprawiedliwość
Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej A. Lepper.jpg Andrzej Lepper Wybierz Samoobronę, zamiast samozagłady;
Oni już byli;
Czas odblokować Polskę
Liga Polskich Rodzin Brak zdjęcia.svg Marek Kotlinowski Aby Polska Polską była

Kampania wyborcza i sondaże[edytuj | edytuj kod]

SLD-UP. Sondaże przeprowadzone na miesiąc przed wyborami dawały lewicowej koalicji SLD-UP (w której skład poza dwiema głównymi partiami wchodziły także PLD, KPEiR i SD) poparcie rzędu 45–50%[5]. Kampania lewicowej koalicji przebiegała pod hasłem „Przywróćmy normalność, wygrajmy przyszłość”[3]. Na trzy dni przed głosowaniem na konferencji prasowej kandydat na ministra finansów Marek Belka swoimi wypowiedziami na temat programu radykalnych oszczędności odebrał koalicji część głosów[5].

Unia Wolności. Hasłem wyborczym Unii Wolności była „Silna klasa średnia to silna Polska”, jednak żaden z sierpniowych sondaży nie dawał partii szans na przekroczenie 5%-owego progu wyborczego[3].

AWSP. Kampania wyborcza Akcji Wyborczej Solidarność Prawicy miała bardzo pasywny charakter. Dodatkowo z powodu uporu ZChN AWSP została zarejestrowana jako koalicja wyborcza (poza ZChN w jej skład wchodziły także RS AWS, PPChD i KPN). W sondażach koalicja cieszyła się poparciem poniżej 8%-owego progu wyborczego dla koalicji.

Platforma Obywatelska. Niepartyjne ugrupowanie prowadziło kampanię pod hasłem „Szansa dla Polski”. Przedwyborcze sondaże dawały PO poparcie w okolicach 14% i wskazywały na zdobycie przez nią drugiego miejsca[3]. Z list PO startowali m.in. działacze SKL i UPR.

Liga Polskich Rodzin. Kampania wyborcza Ligi Polskich Rodzin skierowana była do wyborców nastawionych eurosceptycznie. Partia wzywała do walki z ekspansją kapitału zagranicznego[5]. W ostatniej fazie kampanii po zamachach na Nowy Jork i Waszyngton nastąpił wzrost poparcia dla partii jako głoszącej konieczność dystansowania się od państw zachodu[5]. Z list LPR startował szereg ugrupowań o charakterze narodowym.

Samoobrona RP. Kampania wyborcza Samoobrony przebiegała pod hasłami „SLD, PSL, UW, PO, AWS – oni już byli” oraz „Wybierz Samoobronę zamiast samozagłady”. Hasła były wsparte odnowionym eleganckim wizerunkiem przewodniczącego partii[5]. Na wzrost poparcia partii w ostatniej fazie kampanii wpłynęły po zamachy na Nowy Jork i Waszyngton, ponieważ partia głosiła program dystansowania się od państw Zachodu[5]. Na skutek błędu SLD, Samoobrona przejęła również część roszczeniowo nastawionych wyborców tego ugrupowania.

Polskie Stronnictwo Ludowe. Kampania wyborcza PSL przebiegała w tonie pikniku, w przeciwieństwie do utrzymywanej w smutnym tonie agresywnej kampanii Samoobrony. Hasło wyborcze brzmiało „Blisko ludzkich spraw”[5].

Wyniki[edytuj | edytuj kod]

Wyniki wyborów potwierdziły wcześniejsze prognozy sondaży. Zwycięzcą wyborów została koalicja SLD-UP, zdobywając 5,3 mln głosów (41,04%) i zwyciężając w każdym z nowo utworzonych 41 okręgów wyborczych. Jednak na skutek nowej ordynacji wyborczej wynik przełożył się na 216 mandatów poselskich i był zbyt mały, by samodzielnie rządzić[6]. Największym zaskoczeniem wyborów był trzeci wynik Samoobrony, która zdobyła 1,3 mln głosów, co przełożyło się na 53 mandaty poselskie[6]. Pozostałymi komitetami mającymi reprezentację w Sejmie zostały Prawo i Sprawiedliwość (9,5% – 44 mandaty poselskie), Polskie Stronnictwo Ludowe (8,98% – 42 mandaty) i Liga Polskich Rodzin (7,87% – 38 mandatów poselskich)[6]. Ponadto 2 mandaty przypadły Mniejszości Niemieckiej. Poza Sejmem znalazły się oba komitety ugrupowań, które w minionej kadencji zasiadały w rządzie – AWSP (5,6% głosów) oraz Unia Wolności (3,1%)[4]. Zwycięska koalicja uzyskała największe poparcie w Polsce zachodniej i centralnej, natomiast najmniejsze w południowo-wschodniej[4], w którym największym poparciem cieszyły się LPR i PSL[4].

Oficjalne wyniki wyborów do Sejmu RP[edytuj | edytuj kod]

Frekwencja w wyborach do Sejmu wyniosła 46,29%. Głosów nieważnych oddano 3,99%.

Komitet wyborczy Głosy  % głosów* Punkty proc. (zmiana) Mandaty (zmiana)  % mandatów
Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy 5 342 519 18,19% 41,04% +13,91%[7] / +8,17[8] 216 +52[9] 47,00%
Platforma Obywatelska 1 651 099 5,62% 12,68% 65 14,13%
Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej 1 327 624 4,52% 10,20% +10,12% 53 +53 11,52%
Prawo i Sprawiedliwość 1 236 787 4,21% 9,50% 44 9,57%
Polskie Stronnictwo Ludowe 1 168 659 3,98% 8,98% +1,67% 42 +15 9,13%
Liga Polskich Rodzin 1 025 148 3,49% 7,87% 38 8,26%
Akcja Wyborcza Solidarność Prawicy 729 207 2,48% 5,60%[10] –28,23%[11] 0 –201[12]
Unia Wolności 404 074 1,38% 3,10% –10,27% 0 –60
Alternatywa Ruch Społeczny 54 266 0,18% 0,42% –1,21%[13]
Mniejszość Niemiecka 47 230 0,16% 0,36% –0,03% 2 0 0,43%
Polska Partia Socjalistyczna 13 459 0,05% 0,10%
Niemiecka Mniejszość Górnego Śląska 8024 0,03% 0,06% –0,07%[14]
Polska Unia Gospodarcza 7189 0,02% 0,06%
Polska Wspólnota Narodowa 2644 0,01% 0,02% –0,05%
Frekwencja 49,29%

(*) Procent poparcia od uprawnionych do głosowania, tj. procent oddanych ważnych głosów na daną partię z wyborców uprawnionych do oddania głosu (w tych wyborach uprawnionych, zgodnie z danymi PKW 29 364 455 wyborców).

Podział mandatów i rozkład procentowy poparcia w wyniku wyborów z uwzględnieniem podziału na późniejszą koalicję rządzącą w kolejności: ugrupowania rządowe, opozycja parlamentarna i pozaparlamentarna (komitety, które nie przekroczyły 1% poparcia w skali kraju potraktowano zbiorczo):

216 42 65 53 44 38
SLD–UP PSL PO SRP PiS LPR
SLD–UP PSL PO SRP PiS LPR AWSP UW

Oficjalne wyniki wyborów do Senatu RP[edytuj | edytuj kod]

Frekwencja w wyborach do Senatu wyniosła 46,28%; głosów nieważnych oddano 3,54%.
Komitety, których kandydaci dostali się do Senatu:

Komitet wyborczy Mandaty (zmiana)
Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy 75 +34[15]
Blok Senat 2001 15 –49[16]
Polskie Stronnictwo Ludowe 4 +1
Liga Polskich Rodzin 2
Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej 2
KWW Henryka Tadeusza Stokłosy 1 0
KW Wyborców i Sympatyków Lecha Kaczyńskiego 1
Razem 100
Frekwencja 46,28%
Podział mandatów w wyborach do Senatu RP 23 września 2001
Wyniki wyborów do Senatu RP w okręgach na tle zwycięskich komitetów do Sejmu RP

Numery list wyborczych[edytuj | edytuj kod]

Skład partyjny komitetów wyborczych[edytuj | edytuj kod]

Skład komitetów wyborczych:
Numer listy Komitet wyborczy Partie startujące z list komitetu
1 Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy Sojusz Lewicy Demokratycznej, Unia Pracy, Partia Ludowo-Demokratyczna, Stronnictwo Demokratyczne, Krajowa Partia Emerytów i Rencistów
2 Akcja Wyborcza Solidarność Prawicy Ruch Społeczny Akcja Wyborcza Solidarność, Porozumienie Polskich Chrześcijańskich Demokratów, Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe, Konfederacja Polski Niepodległej, po 2 członków: Chrześcijańska Demokracja III Rzeczypospolitej Polskiej, Ruch Odbudowy Polski, po 1 członku: Mikołajczykowskie PSL „Niepodległość”, Stronnictwo Pracy
3 Unia Wolności Unia Wolności
4 Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej, Forum Emerytów i Rencistów, Związek Weteranów Wojny, po 1 członku: Polskie Stronnictwo Ludowe, Sojusz Lewicy Demokratycznej
5 Prawo i Sprawiedliwość Przymierze Prawicy, Prawo i Sprawiedliwość, Stronnictwo Pracy, Porozumienie Centrum, Ruch Odbudowy Polski (częściowo), Ruch Społeczny Akcja Wyborcza Solidarność (w niewielkiej części), Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe (2 członków), po 1 członku: Unia Polityki Realnej, Porozumienie Polskich Chrześcijańskich Demokratów, Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe
6 Polskie Stronnictwo Ludowe Polskie Stronnictwo Ludowe, Blok dla Polski, Stronnictwo Polska Racja Stanu, Zieloni Rzeczypospolitej Polskiej, Stronnictwo Narodowe (w niewielkiej części), Polska Partia Inżynierów i Techników, po 1 członku: Chrześcijańska Demokracja III Rzeczypospolitej Polskiej, Polskie Stronnictwo Kresowe
7 Platforma Obywatelska Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe, Unia Polityki Realnej, Unia Wolności (w niewielkiej części), Chrześcijańska Demokracja III Rzeczypospolitej Polskiej (połowa), Porozumienie Polskich Chrześcijańskich Demokratów (2 członków), po 1 członku: Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe, Ruch Społeczny Akcja Wyborcza Solidarność, Republikanie Rzeczypospolitej Polskiej, Forum Samorządowe
8 Alternatywa Ruch Społeczny Alternatywa Ruch Społeczny, Konfederacja Polski Niepodległej – Ojczyzna, Polska Partia Ekologiczna – Zielonych, Biedota Polska, Krajowe Porozumienie Emerytów i Rencistów Rzeczypospolitej Polskiej, Narodowe Odrodzenie Polski, Polskie Stronnictwo Ludowe Mikołajczykowskie, Front Polski, Stronnictwo Narodowe (w niewielkiej części), po 2 członków: Chrześcijańska Demokracja III Rzeczypospolitej Polskiej, Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe, Liga Polska – Organizacja Narodu Polskiego, po 1 członku: Stronnictwo Polska Racja Stanu, Liga Polskich Rodzin
9 Polska Wspólnota Narodowa Polska Wspólnota Narodowa, Polska Partia Robotniczo-Chłopska
10 Liga Polskich Rodzin Stronnictwo Narodowe, Ruch Odbudowy Polski, Ruch Katolicko-Narodowy, Porozumienie Polskie, Przymierze Ludowo-Narodowe, Liga Polskich Rodzin, Przymierze dla Polski, Liga Polska – Organizacja Narodu Polskiego, Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe (w niewielkiej części), po 2 członków: Porozumienie Polskich Chrześcijańskich Demokratów, Ruch Społeczny Akcja Wyborcza Solidarność, po 1 członku: Konfederacja Polski Niepodległej, Stronnictwo Pracy, Partia Kupiecka
11 Mniejszość Niemiecka
13 Polska Unia Gospodarcza Polska Unia Gospodarcza
14 Polska Partia Socjalistyczna Polska Partia Socjalistyczna, Krajowe Forum Lewicy
15 Mniejszość Niemiecka Górnego Śląska Ruch Społeczny Akcja Wyborcza Solidarność (1 członek)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dudek 2013 ↓, s. 437.
  2. Dudek 2013 ↓, s. 438.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Dudek 2013 ↓, s. 439.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Dudek 2013 ↓, s. 442.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Dudek 2013 ↓, s. 440.
  6. 6,0 6,1 6,2 Dudek 2013 ↓, s. 441.
  7. W porównaniu do wyniku SLD z wyborów z 1997.
  8. W porównaniu do sumarycznego wyniku SLD, UP i KPEiR z wyborów z 1997.
  9. W porównaniu do wyniku SLD z wyborów z 1997 (ponadto w 1997 SD uzyskało 2 mandaty z list UW).
  10. Komitet wyborczy koalicji nie przekroczył 8% progu wyborczego.
  11. W porównaniu do wyniku AWS z wyborów z 1997.
  12. W porównaniu do wyniku AWS z wyborów z 1997.
  13. W porównaniu do wyniku KPEiR RP z wyborów z 1997.
  14. W porównaniu do wyniku Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców – DFK z wyborów z 1997.
  15. W porównaniu do wyniku SLD z wyborów z 1997. UP nie uzyskała mandatu.
  16. W porównaniu do wyniku AWS, UW i ROP z wyborów z 1997.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]