Wybory prezydenckie w Polsce w 1990 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska

Wybory prezydenckie w Polsce w 1990 − pierwsze w pełni równe, wolne, powszechne, w głosowaniu tajnym wybory prezydenckie, które odbyły się 25 listopada (I tura) i 9 grudnia (II tura). Wyłoniły prezydenta III Rzeczypospolitej, następcę wybranego przez Zgromadzenie Narodowe Wojciecha Jaruzelskiego − został nim Lech Wałęsa, który w II turze pokonał Stanisława Tymińskiego.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

W latach 1918−1989 prezydentów Polski wyłaniało Zgromadzenie Narodowe oraz Sejm. W okresie 1952−1989 PRL urząd prezydenta był zlikwidowany. Na skutek porozumienia przy Okrągłym Stole odtworzono urząd prezydenta. Po wyborach prezydenckich w 1989 prezydentem został Wojciech Jaruzelski.

Pierwotny termin wyborów[edytuj | edytuj kod]

Początkowo wybory miały odbyć się w związku z upływem kadencji urzędującego prezydenta. Z powodu przyjęcia uchwały o skróceniu kadencji prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego 2 października marszałek Sejmu zarządził wybory prezydenckie na 25 listopada.

Ustąpienie Wojciecha Jaruzelskiego[edytuj | edytuj kod]

26 lipca 1990 doszło do spotkania Lecha Wałęsy i Wojciecha Jaruzelskiego. Następnego dnia parlamentarzyści Porozumienia Centrum rozpoczęli zbiórkę podpisów z apelem o dymisję generała Wojciecha Jaruzelskiego[1]. 18 września doszło do spotkania w Pałacu Prymasowskim, na skutek którego większość polityków biorących udział opowiedziało się za przyspieszeniem wyborów prezydenckich i parlamentarnych[2]. Dzień później Wojciech Jaruzelski przesłał do marszałka Sejmu Mikołaja Kozakiewicza projekt ustawy konstytucyjnej skracający jego kadencję oraz wprowadzający do porządku konstytucyjnego wybory powszechne prezydenta RP.

Wybory i ordynacja[edytuj | edytuj kod]

21 września Sejm podjął uchwałę o przeprowadzeniu wyborów prezydenckich w grudniu 1990[2]. 27 września Sejm przyjął ustawę o wyborze prezydenta. 2 października marszałek sejmu wyznaczył wybory na 25 listopada[3]. Według przyjętej ordynacji wyborczej o urząd prezydenta mógł się ubiegać każdy obywatel polski mający co najmniej 35 lat, korzystający z pełni praw wyborczych do Sejmu, który zbierze co najmniej 100 tysięcy podpisów poparcia[3]. Do wyboru potrzebna była większość ponad 50% głosów. W przypadku nieuzyskania przez żadnego z kandydatów ponad 50% głosów przeprowadzana była II tura wyborów, w której biorą udział dwaj kandydaci z największą liczbą głosów[3].

Kandydaci[edytuj | edytuj kod]

Wolę kandydowania na stanowisko prezydenta wyraziło 16 osób[4]:

Warunek zebrania 100 tysięcy podpisów potrzebnych do rejestracji spełniło 7 kandydatów[5]. O stanowisko prezydenta ubiegało się 6 kandydatów: Roman Bartoszcze, Włodzimierz Cimoszewicz, Tadeusz Mazowiecki, Leszek Moczulski, Stanisław Tymiński i Lech Wałęsa. Frekwencja wyborcza w I turze wyniosła 60,6%, a w II – 53,4%.

Kampania wyborcza[edytuj | edytuj kod]

Roman Bartoszcze (ur. 1946) – kandydat wystawiony przez Polskie Stronnictwo Ludowe, prezes tej partii. Został kandydatem na prezydenta po zatwierdzeniu przez Radę Naczelną PSL przy 64 głosach za i 13 wstrzymujących się[6]. Przeciwnikami jego wystawienia była część członków dawnego Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. Kandydat posługiwał się kilkoma hasłami wyborczymi: Pamiętaj! Mazowiecki-Wałęsa to program Balcerowicza; Nie ufaj elitom oraz I z zachodem, i ze wschodem, głównie z własnym narodem[7].

Włodzimierz Cimoszewicz (ur. 1950) – kandydat Socjaldemokracji Rzeczypospolitej Polskiej. Szefem sztabu Włodzimierza Cimoszewicza został Tomasz Nałęcz. Do sztabu należeli ponadto m.in. Danuta Waniek, Leszek Miller, Aleksander Kwaśniewski czy Zbigniew Siemiątkowski[8]. Kandydat posługiwał się kilkoma hasłami wyborczymi: Młodość-Kompetencja-Racjonalizm; Mamy te same kłopoty, pokonajmy je razem; Socjalne bezpieczeństwo, demokracja parlamentarna to Cimoszewicz, Zbyt długo było na lewo, zbyt ostro chce być w prawo czy Rozsądek nad emocjami[7].

Lech Wałęsa (ur. 1943) – lider NSZZ „Solidarność” był faworytem kampanii wyborczej, zapowiadał zwycięstwo w I turze. Był bezpartyjny, jego kampanię wyborczą organizowały komitety „Solidarności” i Porozumienia Centrum, a szefem sztabu wyborczego został Jacek Merkel z KLD. Kandydata popierało około 220 instytucji. Kampania Lecha Wałęsy miała charakter wiecowy[9]. Zapowiadał przyspieszenie przemian i złagodzenie planu Balcerowicza oraz powszechne uwłaszczenie pod hasłem 100 milionów dla każdego. Apelował o aktywność społeczną hasłem: Bierzcie Sprawy w Swoje ręce[9]. Hasło wyborcze kampanii Lecha Wałęsy brzmiało: Jestem mądry Waszą mądrością[7].

Tadeusz Mazowiecki (1927–2013) – pierwszy kandydat, który zdecydował się na udział w wyborach prezydenckich. Bezpartyjny, wysunęły go Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna i Forum Prawicy Demokratycznej. Jako premier dysponował dostępem do mediów. Nie potrafił wykorzystać możliwości, jakie stwarzało bycie szefem rządu i kontrola nad mediami, ograniczając liczbę publicznych wystąpień i powierzając prowadzenie kampanii osobom znanym, m.in. Henrykowi Woźniakowskiemu czy Aleksandrowi Hallowi. Strategia kandydata była skuteczna w stosunku do środowisk inteligenckich, ale nie dawała szans na pozyskanie szerszego elektoratu[6]. Obóz premiera nie zajmował stanowiska w sprawie oskarżeń o jego żydowskie pochodzenie[10]. Premier skupił się na obronie dokonań rządu w kraju i zagranicą, nie potrafił przeciwstawić się atakom konkurentów politycznych, co spowodowało stopniowy spadek poparcia z 45–50% na początku kampanii do 25% pod koniec[11]. Wynik uzyskany w I turze nie pozwolił na udział premiera w II turze wyborów.

Leszek Moczulski (ur. 1930) – lider Konfederacji Polski Niepodległej był jedynym kandydatem opozycji antykomunistycznej niewywodzącej się z „Solidarności”. Kampania wyborcza Leszka Moczulskiego skupiała się na promowaniu własnej osoby oraz partii. Ukazała słabość kadrową KPN, spotęgowaną ograniczeniami finansowymi (369 mln starych złotych) i trzymaniem się wystąpień telewizyjnych[12].

Stanisław (Stan) Tymiński (ur. 1948) – jedyny niezależny kandydat, mieszkający w Kanadzie. Przewodniczący Libertariańskiej Partii Kanady. Kampania wyborcza kandydata opierała się na wysokich środkach finansowych. Swój polityczny program zawarł w książce pt. Święte psy[12]. Kandydat startował pod hasłem: Wyjdźcie z szeregu[7]. Pierwszy sondaż OBOP dawał Stanisławowi Tymińskiemu 1%. Wzrost poparcia dla kandydata nastąpił po przeprowadzeniu debat telewizyjnych. Kolejne sondaże przeprowadzone 9 i 16 listopada dawały Stanisławowi Tymińskiemu 7 i 12% poparcia. Bezpośrednio przed I turą chęć oddania głosu deklarowało ponad 20% badanych[12]. Program Stanisława Tymińskiego składał się z 21 punktów, które były nawiązaniem do 21 postulatów „Solidarności”[13]. W pierwszej turze pokonał wszystkich kandydatów poza Lechem Wałesą i przeszedł do II tury.

I tura[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza tura wyborów prezydenckich obyła się 25 listopada 1990. Udział w głosowaniu wzięło 16,7 mln obywateli, co stanowiło 60,6% uprawnionych do głosowania. Zwycięzcą pierwszej tury wyborów został Lech Wałęsa. Pomimo zwycięstwa odmówił skomentowania wyników pierwszej tury wyborów[14].

Najwyższa frekwencja była w Wielkopolsce i Małopolsce, a najniższa w Polsce centralnej i północno-wschodniej. Lecha Wałęsę poparło 39,8% mężczyzn i 36,5% kobiet. Większość wyborców Lecha Wałęsy stanowili ludzie starsi i słabo wykształceni. Geograficznie obszar poparcia pokrywał się zaś z terenami, na których zwycięstwo w 1989 roku odnieśli kandydaci „Solidarności” (Polska południowo-wschodnia oraz wschodnia – z wyłączeniem województwa białostockiego)[15].Wyborcy Wałęsy charakteryzowali się większym poziomem religijności.

Stanisław Tymiński zdobył drugą pozycję i sensacyjnie wszedł do kolejnej tury wyborów prezydenckich. Wyborcami Tymińskiego byli ludzie w wieku 18–25 lat. Jego elektorat składał się w podobnym stopniu z kobiet, co z mężczyzn. Popierali go przeważnie ludzie z małych i średnich miast. Obszarowo najlepsze wyniki uzyskał na północy i północnym wschodzie Polski. Pokonał Lecha Wałesę w województwach: olsztyńskim (33,84%:30,65%), leszczyńskim (28,65%:24,76%), katowickim (31,01%:30,99%) i pilskim (26,69%:25,35%)[16]. Cieszył się poparciem większej liczby członków dawnej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej niż Włodzimierz Cimoszewicz. Głosowała na niego również duża część społeczności litewskiej[17].

Wyborcami Tadeusza Mazowieckiego było 23,3% kobiet i 18,6% mężczyzn. Charakteryzowali się oni w dużym stopniu wykształceniem wyższym. Premiera poparło 39,7% osób z wykształceniem wyższym i 10,5% osób z wykształceniem podstawowym. Uzyskał on 26,6% głosów w dużych miastach wobec poparcia 7,4% mieszkańców wsi. Najlepsze wyniki uzyskał w województwie warszawskim i województwie krakowskim. W województwie szczecińskim Tadeusz Mazowiecki pokonał Lecha Wałesę (28,43 do 28,16%). Najmniejsze poparcie uzyskał w Polsce centralnej i środkowo-wschodniej[17].

Wynik uzyskany przez Romana Bartoszczego spowodował krytykę ludowców wywodzących się z ZSL. Przeciwnicy zarzucili mu kompromitację PSL w wyborach prezydenckich[18].

Wynik Leszka Moczulskiego nie miał wpływu na sytuację wewnętrzną w KPN, ponieważ wcześniej przewodniczący doprowadził do usunięcia swoich przeciwników (na czele z Leszkiem Bocianem) z partii[18].

II tura[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza strona Obwieszczenia
Druga strona Obwieszczenia
Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 10 grudnia 1990 o wynikach ponownego głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

Podczas kampanii przed drugą turą wyborów Stanisław Tymiński skupił się na pozyskaniu części elektoratu Tadeusza Mazowieckiego oraz Włodzimierza Cimoszewicza. Wyraził sprzeciw wobec uchwalenia ustawy antyaborcyjnej, zaś potencjalnych wyborców popierających Włodzimierza Cimoszewicza chciał pozyskać wypowiedzią na temat stanu wojennego[14]. Jednocześnie w mediach i prasie toczyła się kampania przeciwko osobie kandydata, któremu zarzucano m.in. pobyty w Libii, niejasne interesy w Peru oraz zwolnienie od służby wojskowej dzięki opinii psychiatry. W efekcie na skutek kampanii wymierzonej w kontrkandydata Lecha Wałęsy, wiele osób nie przyznawało się do zamiaru głosowania na Stanisława Tymińskiego. W polskich mediach był określany m.in. jako: „bezbożnik”, „awanturnik”, „prymitywny szarlatan” i „przestępca z dżungli”[15].

25 listopada INFAS przeprowadził sondaż, z którego wynikało, że większość wyborców Stanisława Tymińskiego nie przyznawała się do zamiaru oddania na niego głosu[19]. 28 listopada Obywatelski Klub Parlamentarny podjął uchwałę o poparciu w II turze wyborów Lecha Wałęsy[20]. Dwa dni później (30 listopada) opublikowano sondaż OBOP, według którego na Lecha Wałesę zamierzało głosować 59% wyborców, a na Stanisława Tymińskiego 30%[19]. Tego samego dnia głos w sprawie wyborów zabrali biskupi. W 244. liście wezwali do głosowania na osobę, która popiera wartości chrześcijańskie i zagwarantuje ich utrwalenie[20].

1 grudnia Lecha Wałęsę poparła rada założycielska ROAD-u, a dzień później sam Tadeusz Mazowiecki. 4 grudnia poparcie wyraziła Rada Naczelna PSL, a 6 grudnia Konfederacja Polski Niepodległej. Jedynym kandydatem, który nie udzielił poparcia ani Lechowi Wałęsie, ani Stanisławowi Tymińskiemu, był Włodzimierz Cimoszewicz[20].

1 grudnia doszło do jedynego spotkania kandydatów przed kamerami telewizyjnymi. Spotkanie miało charakter zmasowanego ataku na Stanisława Tymińskiego. Zaatakowany kandydat oświadczył, że ma teczkę z kompromitującymi kontrkandydata materiałami. Lech Wałęsa zażądał ujawnienia materiałów, których konkurent nie ujawnił[20]. Stanisław Tymiński odmówił udziału w planowanej na kolejny dzień debacie i do końca kampanii pojawiał się wyłącznie w audycjach swojego studia wyborczego. Wiece kandydata były zagłuszane przez wyborców Lecha Wałęsy[21]. 3 grudnia w hali gwardii doszło do rękoczynów. 4 grudnia TVP wyemitowała materiał o prywatnym życiu kandydata, z którego wynikało, że głodził własne dzieci i bije żonę[21].

9 grudnia 1990 zagłosowało 14,65 mln obywateli. Frekwencja wyniosła 53,39% i była niższa niż w pierwszej turze o około 2 mln głosów. 344 tysiące ludzi oddało głosy nieważne. Wybory wygrał Lech Wałęsa, który otrzymał 10 622 696 głosów (74,25%), a Stanisław Tymiński 3 683 098 głosów. Spośród wyborców Stanisława Tymińskiego z I tury około 1,3 mln nie zdecydowało się ponownie poprzeć, a 250 tys. wyborców Stanisława Tymińskiego zagłosowało na Lecha Wałęsę[21]. Najwięcej wyborców Stanisław Tymiński stracił w Polsce centralnej i na Śląsku. Częściowo lukę wypełniło 400 tysięcy wyborców głosujących pierwszy raz w II turze wyborów, 44% wyborców Włodzimierza Cimoszewicza, 37% wyborców Romana Bartoszczego[21], 22,5% wyborców Leszka Moczulskiego i 8,5% wyborców Tadeusza Mazowieckiego[22].

22 grudnia nowo wybrany prezydent złożył przysięgę przed Zgromadzeniem Narodowym, a następnie na Zamku Królewskim odebrał z rąk Ryszarda Kaczorowskiego przedwojenne insygnia głowy państwa[22].

Wyniki[edytuj | edytuj kod]

I tura[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Imię i nazwisko Wiek Przynależność partyjna i poparcie partii Głosy Procent głosów
Lech walesa prezydent RP.jpg Lech Wałęsa 47 bezpartyjny
(kandydat Porozumienia Centrum, popierany przez Kongres Liberalno-Demokratyczny, Chrześcijańsko-Demokratyczne Stronnictwo Pracy, Polskie Stronnictwo Ludowe „Solidarność”, Polskie Stronnictwo Ludowe Mikołajczykowskie, Chrześcijańską Partię Pracy, Polską Unię Socjaldemokratyczną, Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe i Konfederację Polski Niepodległej – Frakcję Demokratyczną)
6 569 889 39,96%
Stan Tyminski.jpg Stanisław Tymiński 42 Kanada Libertariańska Partia Kanady
(w Polsce bezpartyjny)
3 797 605 23,10%
Tadeusz Mazowiecki 80th birthday cropped.jpg Tadeusz Mazowiecki 63 bezpartyjny
(kandydat Ruchu Obywatelskiego Akcja Demokratyczna i Forum Prawicy Demokratycznej)
2 973 364 18,08%
Włodzimierz Cimoszewicz (senator).jpg Włodzimierz Cimoszewicz 40 bezpartyjny
(kandydat Socjaldemokracji Rzeczypospolitej Polskiej)
1 514 025 9,21%
Rbartoszcze.png Roman Bartoszcze 43 Polskie Stronnictwo Ludowe 1 176 175 7,15%
Moczulski Leszek 2009.jpg Leszek Moczulski 60 Konfederacja Polski Niepodległej 411 516 2,50%
Lech Wałęsa Stanisław Tymiński Tadeusz Mazowiecki Włodzimierz Cimoszewicz Roman Bartoszcze Robert Moczulski Frekwencja
Województwo #  % #  % #  % #  % #  % #  % #  %
bialskopodlaskie 52,282 41.47% 26,063 20.69% 8,509 6.75% 12,694 10.08% 23,410 18.58% 3,034 2.41% 128,597 59.64%
białostockie 127,538 42.50% 36,046 12.01% 38,948 12.98% 81,581 27.18% 11,703 3.90% 4,302 1.43% 304,822 60.95%
bielskie 185,832 45.08% 88,756 21.53% 81,447 19.76% 28,116 6.82% 16,156 3.92% 11,904 2.89% 418,863 66.44%
bydgoskie 156,971 31.13% 139,964 27.75% 93,102 18.46% 65,339 12.96% 35,587 7.06% 13,333 2.64% 511,426 64.91%
chełmskie 39,427 39.66% 21,137 21.26% 7,316 7.36% 12,753 12.83% 15,822 15.92% 2,960 2.98% 101,423 58.00%
ciechanowskie 62,022 36.19% 55,698 32.50% 11,657 6.80% 17,549 10.24% 21,655 12.63% 2,809 1.64% 174,872 57.67%
częstochowskie 129,514 37.23% 111,135 31.95% 48,631 13.98% 25,045 7.20% 22,514 6.47% 11,035 3.17% 353,503 62.57%
elbląskie 61,021 31.66% 60,315 31.29% 32,995 17.12% 19,632 10.19% 14,317 7.43% 4,471 2.32% 195,531 59.52%
gdańskie 336,893 52.28% 92,965 14.43% 142,382 22.09% 38,454 5.97% 19,031 2.95% 14,721 2.28% 652,487 63.23%
gorzowskie 60,605 29.79% 54,423 26.75% 46,027 22.63% 24,394 11.99% 13,294 6.54% 4,671 2.30% 206,749 59.86%
jeleniogórskie 75,148 34.17% 60,760 27.63% 47,264 21.49% 21,851 9.94% 8,907 4.05% 5,695 2.59% 223,073 60.44%
kaliskie 101,245 31.43% 87,936 27.30% 54,180 16.82% 36,296 11.27% 35,514 11.03% 6,929 2.15% 328,596 65.56%
katowickie 505,891 30.99% 507,737 31.10% 398,627 24.42% 126,869 7.77% 31,294 1.92% 62,144 3.81% 1,653,252 57.35%
kieleckie 159,472 34.40% 121,537 26.22% 50,855 10.97% 51,542 11.12% 68,231 14.72% 11,889 2.56% 471,818 57.72%
konińskie 72,753 37.60% 53,835 27.82% 17,980 9.29% 19,606 10.13% 25,389 13.12% 3,928 2.03% 197,597 60.33%
koszalińskie 65,093 31.04% 60,344 28.78% 42,259 20.15% 22,809 10.88% 14,244 6.79% 4,935 2.35% 212,909 59.08%
krakowskie 279,192 51.16% 55,028 10.08% 138,548 25.39% 29,129 5.34% 27,204 4.99% 16,588 3.04% 553,360 60.34%
krośnieńskie 107,217 50.84% 45,066 21.37% 20,843 9.88% 13,395 6.35% 18,792 8.91% 5,581 2.65% 215,345 63.59%
legnickie 69,695 33.03% 68,280 32.36% 39,269 18.61% 17,407 8.25% 11,241 5.33% 5,093 2.41% 213,672 61.11%
leszczyńskie 43,702 24.76% 50,560 28.65% 35,652 20.20% 20,999 11.90% 21,951 12.44% 3,607 2.04% 180,145 67.79%
lubelskie 197,696 46.65% 74,559 17.60% 49,087 11.58% 39,274 9.27% 50,392 11.89% 12,742 3.01% 430,191 58.47%
łomżyńskie 71,263 50.64% 35,792 25.43% 9,367 6.66% 9,410 6.69% 12,294 8.74% 2,597 1.85% 143,511 59.29%
łódzkie 233,992 43.57% 112,805 21.00% 105,606 19.66% 59,878 11.15% 11,045 2.05% 13,745 2.60% 543,442 58.76%
nowosądeckie 181,783 62.29% 32,919 11.28% 36,989 12.68% 12,448 4.27% 20,791 7.12% 6,880 2.36% 299,202 63.39%
olsztyńskie 92,944 30.63% 102,684 33.84% 45,279 14.92% 34,570 11.39% 20,966 6.91% 6,930 2.28% 307,981 59.94%
opolskie 140,073 37.53% 79,064 21.19% 89,437 23.97% 30,618 8.20% 23,432 6.28% 10,560 2.83% 381,093 53.28%
ostrołęckie 70,353 44.70% 48,092 30.56% 9,743 6.19% 11,790 7.49% 14,955 9.50% 2,456 1.56% 160,727 58.48%
pilskie 53,725 25.24% 56,799 26.69% 47,236 22.19% 27,662 13.00% 22,004 10.34% 5,416 2.54% 217,158 66.16%
piotrkowskie 115,914 43.47% 66,287 24.86% 24,931 9.35% 24,038 9.01% 29,057 10.90% 6,431 2.41% 271,662 59.04%
płockie 76,614 35.55% 72,649 33.71% 20,244 9.39% 20,170 9.36% 21,839 10.13% 4,005 1.86% 219,346 59.25%
poznańskie 197,630 32.21% 129,252 21.06% 181,136 29.52% 60,490 9.86% 31,902 5.20% 13,181 2.15% 662,620 68.59%
przemyskie 81,624 48.17% 28,372 16.74% 17,667 10.43% 10,992 6.49% 26,999 15.93% 3,791 2.24% 173,296 61.24%
radomskie 152,944 50.54% 54,236 17.92% 23,905 7.90% 27,348 9.04% 37,999 12.56% 6,180 2.04% 308,171 58.35%
rzeszowskie 173,174 54.89% 57,114 18.10% 31,823 10.09% 18,144 5.75% 27,056 8.58% 8,162 2.59% 321,604 65.43%
siedleckie 121,738 46.05% 67,360 25.48% 14,581 5.52% 17,616 6.66% 39,005 14.76% 4,048 1.53% 269,980 59.09%
sieradzkie 59,523 33.87% 51,317 29.20% 16,144 9.18% 17,923 10.20% 27,278 15.52% 3,580 2.04% 178,951 60.82%
skierniewickie 69,464 41.03% 47,148 27.85% 15,226 8.99% 13,659 8.07% 20,390 12.05% 3,392 2.00% 172,273 56.54%
słupskie 49,230 30.36% 47,055 29.02% 31,426 19.38% 18,063 11.14% 12,465 7.69% 3,919 2.42% 164,513 58.37%
suwalskie 65,759 37.50% 50,918 29.04% 19,165 10.93% 19,738 11.26% 15,418 8.79% 4,345 2.48% 178,247 55.52%
szczecińskie 116,800 28.16% 105,900 25.53% 117,949 28.43% 40,950 9.87% 17,528 4.23% 15,689 3.78% 420,358 59.66%
tarnobrzeskie 108,572 44.81% 60,424 24.94% 16,819 6.94% 18,329 7.56% 32,523 13.42% 5,652 2.33% 247,946 59.54%
tarnowskie 149,958 53.09% 35,320 12.50% 40,379 14.29% 13,095 4.64% 36,323 12.86% 7,395 2.62% 289,500 63.47%
toruńskie 82,818 29.34% 76,516 27.11% 54,443 19.29% 29,038 10.29% 22,971 8.14% 6,488 2.30% 286,002 60.56%
wałbrzyskie 107,837 33.95% 95,839 30.17% 61,449 19.34% 31,413 9.89% 13,212 4.16% 7,920 2.49% 321,802 59.76%
warszawskie 651,947 50.67% 162,761 12.65% 321,571 24.99% 108,593 8.44% 21,148 1.64% 20,632 1.60% 1,296,644 64.28%
włocławskie 59,274 33.87% 43,810 25.03% 18,621 10.64% 24,967 14.27% 24,310 13.89% 4,037 2.31% 178,032 57.33%
wrocławskie 209,984 42.14% 101,738 20.42% 118,987 23.88% 36,444 7.31% 20,835 4.18% 10,314 2.07% 503,886 60.28%
zamojskie 94,896 45.52% 32,198 15.44% 10,568 5.07% 16,669 8.00% 49,483 23.74% 4,659 2.23% 212,700 60.23%
zielonogórskie 80,527 29.08% 71,092 25.68% 66,995 24.20% 35,236 12.73% 16,299 5.89% 6,741 2.43% 281,575 61.03%
Polska 6,569,889 39.96% 3,797,605 23.10% 2,973,364 18.08% 1,514,025 9.21% 1,176,175 7.15% 411,516 2.50% 16,702,000 60.63%

II tura[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Imię i nazwisko Przynależność partyjna /
Partia wystawiająca kandydata
Partie udzielające poparcia jedynie w II turze Kandydaci z pierwszej tury deklarujący poparcie Głosy Procent głosów
Lech walesa prezydent RP.jpg Lech Wałęsa bezpartyjny,
kandydat Porozumienia Centrum
Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna, Forum Prawicy Demokratycznej, Polskie Stronnictwo Ludowe, Konfederacja Polski Niepodległej Tadeusz Mazowiecki, Roman Bartoszcze, Leszek Moczulski 10 622 696 74,25%
Stan Tyminski.jpg Stanisław Tymiński Libertariańska Partia Kanady,
kandydat niezależny
3 683 098 25,75%
Lech Wałęsa Stanisław Tymiński Frekwencja
Województwo #  % #  % #  %
bialskopodlaskie 80,104 69.30% 35,482 30.70% 118,082 54.78%
białostockie 188 571 70.15% 80,227 29.85% 274,946 54.92%
bielskie 305,052 82.83% 63,246 17.17% 377,061 59.79%
bydgoskie 275,401 64.79% 149,691 35.21% 437,758 55.50%
chełmskie 56,915 64.36% 31,514 35.64% 90,761 51.84%
ciechanowskie 90,872 58.90% 63,413 41.10% 158,171 59.64%
częstochowskie 204,654 69.62% 89,308 30.38% 300,790 53.13%
elbląskie 102,564 64.24% 57,094 35.76% 163,919 49.82%
gdańskie 516,061 87.38% 74,502 12.62% 603,571 58.64%
gorzowskie 103,823 62.67% 61,854 37.33% 170,389 49.26%
jeleniogórskie 129,956 71.31% 52,294 28.69% 186,722 50.50%
kaliskie 181,833 65.68% 95,014 34.32% 286,182 57.01%
katowickie 956,837 72.29% 366,854 27.71% 1,354,201 46.84%
kieleckie 262,315 64.33% 145,431 35.67% 417.763 51.11%
konińskie 104,773 61.43% 65,796 38.57% 175,502 53.40%
koszalińskie 108,560 62.51% 65,107 37.49% 178,432 49.43%
krakowskie 476,313 90.20% 51,776 9.80% 536,484 58.47%
krośnieńskie 160,548 80.61% 38,621 19.39% 203,382 60.04%
legnickie 121,855 69.37% 53,804 30.63% 179,582 51.07%
leszczyńskie 89,871 61.17% 57,046 38.83% 153,033 57.56%
lubelskie 295,261 76.74% 89,482 23.26% 392,638 53.25%
łomżyńskie 99,297 75.23% 32,700 24.77% 135,115 55.77%
łódzkie 355,954 79.27% 93,066 20.73% 459,352 49.54%
nowosądeckie 275,564 90.87% 27,690 9.13% 309,255 65.24%
olsztyńskie 149,930 59.02% 104,013 40.98% 260,642 50.71%
opolskie 256,800 79.11% 67,827 20.89% 332,975 46.47%
ostrołęckie 101,552 69.84% 43,858 30.16% 149,211 54.22%
pilskie 107,838 61.50% 67,680 37.50% 182,875 55.67%
piotrkowskie 169,357 72.27% 64,969 27.73% 240,005 52.12%
płockie 112,838 59,10% 78,014 40.90% 195,468 52.74%
poznańskie 382,219 74.63% 129,938 25.37% 528,198 54.59%
przemyskie 130,479 79.68% 33,267 20.32% 167,204 59.15%
radomskie 220,865 77.94% 62,504 22.06% 289,628 54.76%
rzeszowskie 258,060 85.72% 42,988 14.28% 307,736 62.54%
siedleckie 177,957 72.88% 66,208 27.12% 250,088 54.68%
sieradzkie 91,549 60.30% 60,266 39.70% 156,131 53.07%
skierniewickie 102,184 69.28% 45,316 30.72% 150,903 49.52%
słupskie 84,707 63.07% 49,595 36.93% 138,066 48.83%
suwalskie 99,102 63.15% 57,820 36.85% 160,537 49.91%
szczecińskie 219,562 66.68% 109,729 33.32% 337,521 59.64%
tarnobrzeskie 157,460 70.24% 66,721 29.76% 229,101 55.15%
tarnowskie 248,366 89.13% 30,277 10.87% 284,546 62.24%
toruńskie 160,867 67.84% 76,269 32.16% 243,055 51.28%
wałbrzyskie 187,643 70.53% 78,410 29.47% 271,734 50.39%
warszawskie 913,625 86.87% 138,106 13.13% 1,072,542 57.02%
włocławskie 92,783 59.33% 63,609 40.67% 160,203 51.42%
wrocławskie 364,119 82.72% 76,142 17.28% 448,912 53.63%
zamojskie 143,161 72.95% 53,090 27.05% 200,474 56.76%
zielonogórskie 146,919 66.06% 75,470 33.94% 229,191 49.65%
Polska 10,622,696 74.25% 3,683,098 25.75% 14,650,037 53.40%

Kultura masowa[edytuj | edytuj kod]

Wybory prezydenckie w 1990 są tłem w polskim filmie sensacyjnym pt. Gracze z 1995 roku. W obrazie pojawiają się autentyczne sceny z kampanii wyborczej i kandydaci na urząd prezydenta[23].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 119. ISBN 978-83-240-2130-7.
  2. 2,0 2,1 Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 120. ISBN 978-83-240-2130-7.
  3. 3,0 3,1 3,2 Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 121. ISBN 978-83-240-2130-7.
  4. Artykuł o wyborach prezydenckich w 1990
  5. 24 października 1990, kilka minut przed północą i upływem ostatecznego terminu zgłaszania kandydatów (25 października 1990) Kornel Morawiecki dostarczył ponad 100 tysięcy podpisów, lecz część z nich została negatywnie zweryfikowana przez PKW i odmówiła ona rejestracji.
  6. 6,0 6,1 Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 122. ISBN 978-83-240-2130-7.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Angora. , s. 13, kwiecień 2015. ISSN 08678162. 
  8. Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 123. ISBN 978-83-240-2130-7.
  9. 9,0 9,1 Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 130. ISBN 978-83-240-2130-7.
  10. Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 124. ISBN 978-83-240-2130-7.
  11. Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 126. ISBN 978-83-240-2130-7.
  12. 12,0 12,1 12,2 Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 127. ISBN 978-83-240-2130-7.
  13. Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 128. ISBN 978-83-240-2130-7.
  14. 14,0 14,1 Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 136. ISBN 978-83-240-2130-7.
  15. 15,0 15,1 Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 132. ISBN 978-83-240-2130-7.
  16. Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 133. ISBN 978-83-240-2130-7.
  17. 17,0 17,1 Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 134. ISBN 978-83-240-2130-7.
  18. 18,0 18,1 Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 135. ISBN 978-83-240-2130-7.
  19. 19,0 19,1 Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 137. ISBN 978-83-240-2130-7.
  20. 20,0 20,1 20,2 20,3 Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 138. ISBN 978-83-240-2130-7.
  21. 21,0 21,1 21,2 21,3 Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 139. ISBN 978-83-240-2130-7.
  22. 22,0 22,1 Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 140. ISBN 978-83-240-2130-7.
  23. Film Gracze w bazie filmpolski.pl