Wybory prezydenckie w Polsce w 1995 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska

Wybory prezydenckie w Polsce w 1995 odbyły się 5 listopada (I tura) i 19 listopada (II tura). Wymagane ordynacją wyborczą 100 tys. podpisów dostarczyło Państwowej Komisji Wyborczej do 28 września 1995 18 kandydatów, lecz jeden z nich – Bolesław Tejkowski z Polskiej Wspólnoty Narodowej – nie został zarejestrowany, gdyż część jego podpisów PKW zweryfikowała negatywnie.

W rezultacie zarejestrowanych zostało 17 kandydatów, jednak Leszek Moczulski, Marek Markiewicz i Bogdan Pawłowski wycofali swe kandydatury przed wyborami na rzecz Lecha Wałęsy, zaś Lech Kaczyński zrezygnował na rzecz Jana Olszewskiego. Ostatecznie więc w I turze o urząd prezydenta ubiegało się 13 kandydatów. Dwaj z nich – urzędujący prezydent Lech Wałęsa i lider SLD Aleksander Kwaśniewski – przeszli do II tury. Wybory w II turze wygrał Aleksander Kwaśniewski. Frekwencja wyborcza w 1. turze wyniosła 64,70%, a w ponownym głosowaniu – 68,23%.

I tura[edytuj | edytuj kod]

Kampania wyborcza[edytuj | edytuj kod]

Aleksander Kwaśniewski – został kandydatem SLD 13 maja 1995. Na konwencji kandydata poparło 296 z 300 delegatów. Według sondaży dysponował elektoratem 20–25%[1]. Szefową sztabu Aleksandra Kwaśniewskiego została Danuta Waniek. Celem kampanii kandydata SLD było zatarcie historycznych podziałów oraz przekonanie niezdecydowanych, że nie będzie jedynie eksponentem interesów partii postkomunistycznej. Hasło wyborcze kandydata brzmiało: Wybierzmy przyszłość. Konsultantem kampani był Jacques Séguéla. Początek kampanii miał miejsce na początku czerwca. Głównym celem kampanii była prowincja, na której znajdowało się wielu niezdecydowanych. Trasa objazdowa obejmowała miejsca, w których SLD zdobył dobre wyniki w wyborach parlamentarnych w 1993[1]. Podczas podróży autobusem „Kwak” odwiedził około 120 miejscowości (głównie małe miasteczka), jednocześnie unikał regionów nastawionych antykomunistycznie (m.in. województwa nowosądeckiego). Incydentalnie dochodziło do zakłóceń wieców wyborczych przez działaczy antykomunistycznych. Incydenty miały miejsce w Jastrzębiu, Lublinie, Stalowej Woli i Warszawie. Najpoważniejszą akcją negatywną wymierzoną w Kwaśniewskiego była Inicjatywa 3/4[2]. Aleksander Kwaśniewski zadał sobie także trud pozyskania głosów młodych wyborców. Wystąpił w teledysku piosenki zespołu Top One, w przygotowanej na kampanię piosence „Ole Olek!”. Telewizja przedstawiała zaś relacje ze spotkań i wieców[3]. Słuszności obranego sposobu prowadzenia kampanii potwierdziło zwycięstwo lidera SLD w prawyborach we Wrześni. Szef SdRP zdobył 48,8% głosów[3].

Lech Wałęsa – urzędujący prezydent, rozpoczynając kampanię, był w trudnej sytuacji. Na wiosnę 1995 cieszył się poparciem 5–10% badanych[4]. Wyniki uzyskiwane przez Lecha Wałęsę nie dawały mu szans na II turę wyborów, lepszy wynik uzyskiwali m.in. Jacek Kuroń i Hanna Gronkiewicz-Waltz. Słaby wynik w sondażach spowodował kolejny ostry atak Lecha Wałęsy na Józefa Oleksego za wywiad udzielony „Niezawisimijej Gazecie”, w którym wyraził chęć wzięcia udziału w 50. rocznicy zakończenia II wojny światowej[4]. Prezydent zagroził postawieniem premiera przed Trybunałem Stanu [4]. Akcja zbierania podpisów była prowadzona z naciskami służbowymi, m.in. w Nadwiślańskich Jednostkach Wojskowych i w wojsku. We wrześniu liczba zwolenników Lecha Wałęsy wynosiła 16%, zaś ostatni miesiąc kampanii przynosił wzrost o 3 pkt proc. co tydzień. Ostatnie przedwyborcze badanie dawało prezydentowi drugie miejsce z poparciem 29%[5]. Prezydent odrabiał straty także w symulacjach II tury. W sierpniu przegrywał z Aleksandrem Kwaśniewskim 29–43%, miesiąc później 32–38%, zaś w badaniu CBOS przeprowadzonym w dniach 6–9 października 37–41%. Tydzień później różnica wynosiła 40–39% na korzyść urzędującego prezydenta[5].

Hasło wyborcze prezydenta brzmiało: Kandydatów jest wielu – Lech Wałęsa tylko jeden. Kampania wyborcza skupiona była na zasługach prezydenta w walce z komunizmem oraz uznaniu, jakie budził na świecie, a także sukcesach w polityce zagranicznej (m.in. usunięciu wojsk radzieckich z Polski)[6]. Popularyzacji dokonań Lecha Wałęsy służyły konferencje prasowe. Podczas kampanii Lech Wałęsa starał się zmienić wizerunek polityka skłóconego z wszystkimi, czego wyrazem było ogłoszenie, że istotą drugiej kadencji będzie „gra zespołowa”. Złagodził także język i doprowadził do poprawy stosunków z niektórymi politykami prawicy[6]. W październiku podał rękę Janowi Olszewskiemu, którego wcześniej określił mianem „małpy z brzytwą”. Wydarzenie to spowodowało powrót części polityków, m.in. z ZChN, do obozu prezydenckiego[6]. Lecha Wałęsę popierało również Radio Maryja kierowane przez o. Tadeusza Rydzyka[6]. W sztabie Lecha Wałęsy narastały także konflikty pomiędzy sztabem wyborczym a kancelarią kierowaną przez Andrzeja Zakrzewskiego, prowadzeniu akcji wyborczej nie służył także konflikt pomiędzy Jerzym Stępiniem a Jerzym Gwiżdżem prowadzący do niewpuszczania do siedziby sztabu wyborczego Jerzego Gwiżdża[7].

Jacek Kuroń – hasło wyborcze kandydata brzmiało: Kandyduję, bo zmiany są konieczne[7]. Kampania Jacka Kuronia była pełna perturbacji, gdyż będąc na czele rankingu zaufania miał on problemy wewnątrz własnego ugrupowania. Część polityków o orientacji prawicowej zdystansowała się od jego kandydatury. Niechęć części członków Unii Wolności była tak silna, że wywołała publiczną reakcję przewodniczącego Leszka Balcerowicza[7]. Reakcja przewodniczącego nie zdała się jednak na wiele i w kampanii uczestniczyła jedynie część członków UW. Konflikty wewnątrzpartyjne spowodowały, że poparcie wśród elektoratu UW wynosiło 35%[7]. Negatywnie na kampanię Jacka Kuronia wpłynęła majowa konwencja Unii Pracy, która wysunęła kandydaturę Tadeusza Zielińskiego. Działanie to przekreśliło możliwość popierania jednego kandydata przez polityków postsolidarnościowych o poglądach lewicowych. Początkowe sondaże dawały Jackowi Kuroniowi około 15% poparcia, lecz do początku października spadło do poziomu 6%[7]. Program kandydata docierał głównie do inteligencji. W sondażach przeprowadzonych wśród przedstawicieli wolnych zawodów w czerwcu i październiku[7].

Prasa[edytuj | edytuj kod]

Większość dzienników i gazet ogólnopolskich przewidywała, że wybory prezydenckie będą starciem pomiędzy Lechem Wałęsą a Aleksandrem Kwaśniewskim. Analiza przeprowadzona przez ośrodek badań prasoznawczych dowodziła, że najczęściej wspominanymi kandydatami byli Lech Wałęsa (645 razy) i Aleksander Kwaśniewski (591 razy). Trzecią w kolejności wymienianą osobą była Hanna Gronkiewicz-Waltz (389 razy), a czwartą Jacek Kuroń (308 razy)[4].

Kandydaci i wyniki[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Imię i nazwisko Wiek Przynależność partyjna i poparcie partii Głosy Procent
Aleksander Kwasniewski (cropped).jpg Aleksander Kwaśniewski 40 Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej
(popierany przez Ruch Ludzi Pracy i prawdopodobnie inne niewielkie partie)
6 275 670 35,11%
Lech walesa prezydent RP.jpg Lech Wałęsa 52 bezpartyjny
(popierany przez Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne, Partię Chrześcijańskich Demokratów, Polskie Stronnictwo Ludowe – Porozumienie Ludowe, Ruch dla Rzeczypospolitej – Obóz Patriotyczny, Stronnictwo Demokracji Polskiej, Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe, Ruch Stu, po rezygnacji innych kandydatów także przez Partię Republikanie i Konfederację Polski Niepodległej)
5 917 328 33,11%
1 Maja Jacek Kuroń.jpg Jacek Kuroń 61 Unia Wolności 1 646 946 9,22%
Jan Ferdynand Olszewski.jpg Jan Olszewski 65 Ruch dla Rzeczypospolitej
(popierany przez Ruch Chrześcijańsko-Narodowy Akcja Polska, Ruch Trzeciej Rzeczypospolitej, Polskie Stronnictwo Ludowe Mikołajczykowskie, Polskie Forum Ludowo-Chrześcijańskie „Ojcowizna”, Stronnictwo Wierności Rzeczypospolitej, Polskie Forum Patriotyczne i po rezygnacji Lecha Kaczyńskiego także przez Porozumienie Centrum)
1 225 453 6,86%
Waldemar Pawlak candidate 2010 D crop.jpg Waldemar Pawlak 36 Polskie Stronnictwo Ludowe 770 419 4,31%
Brak zdjęcia.svg Tadeusz Zieliński 69 bezpartyjny
(kandydat Unii Pracy, popierany przez Polską Partię Socjalistyczną)
631 432 3,53%
Prezydent Hanna Gronkiewicz-Waltz (cropped).jpg Hanna Gronkiewicz-Waltz 43 bezpartyjna
(popierana przez Stronnictwo Ludowo-Chrześcijańskie, Zjednoczenie Polskie, Partię Konserwatywną, Koalicję Konserwatywną i Chrześcijańsko-Demokratyczne Stronnictwo Pracy)
492 628 2,76%
Janusz Korwin Mikke w Koninie.jpg Janusz Korwin-Mikke 53 Unia Polityki Realnej 428 969 2,40%
A. Lepper.jpg Andrzej Lepper 41 Przymierze Samoobrona 235 797 1,32%
Jan Pietrzak 2007.JPG Jan Pietrzak 58 bezpartyjny 201 033 1,12%
Brak zdjęcia.svg Tadeusz Koźluk 65 bezpartyjny 27 259 0,15%
Brak zdjęcia.svg Kazimierz Piotrowicz 51 bezpartyjny 12 591 0,07%
Leszek Bubel.JPG Leszek Bubel 38 Forum Walki z Bezprawiem 6 825 0,04%
Aleksander Kwaśniewski Lech Wałęsa Jacek Kuroń Jan Olszewski Waldemar Pawlak Tadeusz Zieliński Hanna
Gronkiewicz-Waltz
Janusz
Korwin-Mikke
Andrzej Lepper Jan Pietrzak Tadeusz Koźluk Kazimierz Piotrowicz Leszek Bubel Frekwencja
Województwo #  % #  % #  % #  % #  % #  % #  % #  % #  % #  % #  % #  % #  % #  %
bialskopodlaskie 45,002 32.22% 39,367 28.18% 8,137 5.83% 15,585 11.16% 17,987 12.88% 3,075 2.20% 3,177 2.27% 1,550 1.11% 3,910 2.80% 1,360 0.97% 366 0.26% 122 0.09% 39 0.03% 142,788 65.09%
białostockie 112,144 34.54% 122,894 37.85% 20,057 6.18% 33,893 10.44% 7,003 2.16% 7,471 2.30% 8,328 2.56% 5,914 1.82% 3,448 1.06% 2,973 0.92% 326 0.10% 136 0.04% 119 0.04% 331,063 64.58%
bielskie 118,531 26.17% 209,772 46.31% 37,448 8.27% 26,756 5.91% 7,760 1.71% 17,616 3.89% 16,114 3.56% 8,524 1.88% 4,135 0.91% 5,138 1.13% 579 0.13% 431 0.10% 178 0.04% 460,457 69.77%
bydgoskie 247,365 44.80% 149,723 27.11% 48,008 8.69% 25,818 4.68% 15,042 2.72% 22,014 3.99% 15,798 2.86% 12,517 2.27% 8,679 1.57% 5,729 1.04% 865 0.16% 400 0.07% 236 0.04% 562,317 69.42%
chełmskie 43,529 41.05% 24,281 22.90% 7,957 7.50% 8,380 7.90% 10,348 9.76% 2,896 2.73% 2,194 2.07% 1,686 1.59% 3,317 3.13% 1,147 1.08% 205 0.19% 62 0.06% 48 0.05% 108,645 60.67%
ciechanowskie 79,770 43.82% 41,222 22.64% 12,549 6.89% 14,105 7.75% 19,256 10.58% 4,586 2.52% 2,995 1.65% 2,215 1.22% 3,202 1.76% 1,576 0.87% 355 0.19% 156 0.09% 71 0.04% 186,167 60.17%
częstochowskie 151,904 41.08% 106,324 28.75% 29,085 7.86% 25,456 6.88% 13,163 3.56% 15,266 4.13% 8,806 2.38% 8,654 2.34% 5,800 1.57% 4,264 1.15% 643 0.17% 283 0.08% 164 0.04% 377,410 65.60%
elbląskie 90,490 43.96% 51,349 24.94% 22,736 11.04% 9,836 4.78% 5,081 2.47% 7,089 3.44% 5,871 2.85% 6,445 3.13% 3,411 1.66% 2,843 1.38% 432 0.21% 180 0.09% 98 0.05% 210,069 61.59%
gdańskie 166,345 23.26% 328,768 45.96% 61,810 8.64% 48,878 6.83% 6,434 0.90% 22,307 3.12% 32,279 4.51% 32,069 4.48% 6,157 0.86% 8,803 1.23% 768 0.11% 375 0.05% 267 0.04% 727,172 68.51%
gorzowskie 108,883 49.01% 52,571 23.66% 22,909 10.31% 8,778 3.95% 5,285 2.38% 7,502 3.38% 6,190 2.79% 3,945 1.78% 3,307 1.49% 2,126 0.96% 410 0.18% 153 0.07% 101 0.05% 227,208 62.84%
jeleniogórskie 101,521 44.00% 63,805 27.67% 26,894 11.66% 8,574 3.72% 4,088 1.77% 9,368 4.06% 5,594 2.43% 4,322 1.87% 2,356 1.02% 3,276 1.42% 513 0.22% 231 0.10% 92 0.04% 235,093 61.91%
kaliskie 150,689 43.71% 90,511 26.25% 30,650 8.89% 13,489 3.91% 24,128 7.00% 10,939 3.17% 8,522 2.47% 5,405 1.57% 6,403 1.86% 3,087 0.90% 533 0.15% 260 0.08% 147 0.04% 352,541 68.36%
katowickie 629,719 34.49% 635,729 34.82% 195,409 10.70% 96,789 5.30% 15,609 0.86% 87,818 4.81% 67,379 3.69% 48,093 2.63% 14,842 0.81% 28,595 1.57% 2,850 0.16% 2,021 0.11% 704 0.04% 1,849,950 63.39%
kieleckie 225,389 45.00% 107,683 21.50% 39,735 7.93% 34,006 6.79% 43,444 8.67% 19,539 3.90% 9,006 1.80% 8,340 1.67% 8,181 1.63% 4,224 0.84% 828 0.17% 340 0.07% 180 0.04% 510,640 61.35%
konińskie 94,339 45.13% 49,378 23.62% 16,626 7.95% 12,948 6.19% 15,381 7.36% 5,848 2.80% 3,908 1.87% 2,948 1.41% 5,159 2.47% 1,903 0.91% 328 0.16% 140 0.07% 110 0.05% 213,734 62.98%
koszalińskie 117,724 50.29% 51,481 21.99% 25,027 10.69% 8,487 3.63% 4,019 1.72% 9,175 3.92% 5,226 2.23% 4,743 2.03% 5,537 2.37% 2,138 0.91% 312 0.13% 123 0.05% 94 0.04% 237,981 64.31%
krakowskie 133,161 21.71% 288,369 47.01% 64,291 10.48% 38,732 6.31% 16,297 2.66% 24,676 4.02% 18,881 3.08% 18,969 3.09% 3,807 0.62% 5,276 0.86% 487 0.08% 321 0.05% 188 0.03% 623,042 66.83%
krośnieńskie 53,121 24.29% 95,078 43.48% 16,442 7.52% 23,481 10.74% 9,784 4.47% 5,740 2.62% 5,205 2.38% 3,316 1.52% 3,739 1.71% 2,168 0.99% 339 0.16% 166 0.08% 91 0.04% 223,617 62.95%
legnickie 107,298 46.03% 58,223 24.98% 22,968 9.85% 11,553 4.96% 5,038 2.16% 10,622 4.56% 6,195 2.66% 4,574 1.96% 3,187 1.37% 2,777 1.19% 412 0.18% 190 0.08% 68 0.03% 237,456 64.20%
leszczyńskie 89,180 46.74% 43,029 22.55% 19,491 10.22% 6,899 3.62% 11,498 6.03% 5,931 3.11% 4,940 2.59% 3,369 1.77% 4,551 2.39% 1,398 0.73% 289 0.15% 150 0.08% 81 0.04% 195,468 70.51%
lubelskie 150,347 31.25% 145,164 30.17% 34,382 7.15% 48,797 10.14% 46,772 9.72% 14,107 2.93% 12,100 2.52% 13,799 2.87% 8,095 1.68% 6,295 1.31% 804 0.17% 275 0.06% 151 0.03% 489,698 65.20%
łomżyńskie 35,353 23.84% 60,549 40.82% 7,123 4.80% 18,942 12.77% 13,692 9.23% 3,022 2.04% 2,840 1.91% 1,805 1.22% 3,064 2.07% 1,528 1.03% 238 0.16% 94 0.06% 68 0.05% 151,703 60.96%
łódzkie 214,052 36.80% 180,774 31.08% 60,070 10.33% 38,718 6.66% 8,616 1.48% 25,841 4.44% 13,906 2.39% 23,663 4.07% 4,340 0.75% 10,213 1.76% 858 0.15% 345 0.06% 191 0.03% 588,973 66.91%
nowosądeckie 48,637 15.35% 193,723 61.16% 17,540 5.54% 20,816 6.57% 9,673 3.05% 6,560 2.07% 9,553 3.02% 4,126 1.30% 3,123 0.99% 2,339 0.74% 331 0.10% 211 0.07% 141 0.04% 324,031 64.47%
olsztyńskie 151,698 45.11% 75,013 22.30% 41,167 12.24% 18,437 5.47% 9,804 2.92% 12,762 3.79% 8,491 2.52% 7,489 2.23% 5,289 1.57% 4,942 1.47% 758 0.23% 321 0.10% 140 0.04% 343,278 63.49%
opolskie 126,406 30.89% 163,115 39.86% 44,118 10.78% 20,272 4.95% 7,842 1.92% 11,598 2.83% 15,350 3.75% 9,070 2.22% 5,040 1.23% 5,279 1.29% 662 0.16% 321 0.08% 196 0.05% 419,028 56.52%
ostrołęckie 51,182 30.97% 58,361 35.31% 8,912 5.39% 16,501 9.98% 14,843 8.98% 3,491 2.11% 3,754 2.27% 2,570 1.56% 3,419 2.07% 1,627 0.98% 374 0.23% 131 0.08% 94 0.06% 169,453 59.40%
pilskie 107,080 46.18% 57,806 24.93% 24,813 10.70% 8,165 3.52% 8,928 3.85% 7,849 3.39% 6,138 2.65% 4,046 1.75% 4,397 1.90% 1,951 0.84% 431 0.19% 159 0.07% 89 0.04% 237,499 69.15%
piotrkowskie 103,779 35.96% 86,077 29.82% 18,344 6.36% 28,189 9.77% 23,111 8.01% 8,636 2.99% 5,699 1.97% 5,215 1.81% 5,328 1.85% 3,331 1.15% 577 0.20% 214 0.07% 135 0.05% 295,443 62.82%
płockie 151,698 45.11% 46,995 20.30% 14,922 6.45% 17,304 7.47% 35,705 15.42% 6,194 2.68% 3,748 1.62% 3,373 1.46% 3,442 1.49% 1,980 0.86% 327 0.14% 115 0.05% 83 0.04% 236,188 62.33%
poznańskie 268,802 39.07% 216,282 31.44% 80,422 11.69% 25,535 3.71% 17,094 2.48% 26,385 3.84% 19,205 2.79% 19,933 2.90% 7,639 1.11% 5,204 0.76% 819 0.12% 382 0.06% 247 0.04% 699,957 70.95%
przemyskie 46,374 26.41% 73,480 41.84% 10,972 6.25% 14,138 8.05% 16,383 9.33% 3,483 1.98% 4,415 2.51% 2,137 1.22% 2,653 1.51% 1,188 0.68% 233 0.13% 97 0.06% 64 0.04% 179,742 61.41%
radomskie 106,097 32.56% 104,266 32.00% 17,584 5.40% 30,724 9.43% 37,304 11.45% 8,873 2.72% 5,266 1.62% 6,443 1.98% 5,089 1.56% 3,226 0.99% 594 0.18% 262 0.08% 153 0.05% 332,789 61.34%
rzeszowskie 66,273 19.38% 166,851 48.79% 19,862 5.81% 45,213 13.22% 14,485 4.24% 8,873 2.72% 8,120 2.37% 5,257 1.54% 3,986 1.17% 2,366 0.69% 411 0.12% 229 0.07% 119 0.03% 349,168 67.17%
siedleckie 84,610 30.21% 90,327 32.25% 13,339 4.76% 28,983 10.35% 36,602 13.07% 6,717 2.40% 5,737 2.05% 4,356 1.56% 5,560 1.99% 2,959 1.06% 569 0.20% 198 0.07% 136 0.05% 286,909 61.10%
sieradzkie 76,681 41.10% 42,670 22.87% 12,317 6.60% 12,853 6.89% 23,317 12.50% 6,307 3.38% 3,629 1.95% 3,009 1.61% 3,392 1.82% 1,895 1.02% 310 0.17% 134 0.07% 60 0.03% 190,684 63.45%
skierniewickie 62,926 34.93% 47,202 26.21% 10,718 5.95% 15,840 8.79% 26,099 14.49% 5,130 2.85% 3,614 2.01% 3,341 1.85% 2,491 1.38% 2,258 1.25% 316 0.18% 103 0.06% 86 0.05% 184,684 59.97%
słupskie 86,537 46.88% 46,264 25.07% 19,174 10.39% 6,547 3.55% 3,473 1.88% 6,877 3.73% 5,139 2.78% 3,842 2.08% 4,236 2.30% 1,927 1.04% 349 0.19% 125 0.07% 84 0.05% 188,644 64.20%
suwalskie 76,050 39.21% 51,815 26.71% 19,041 9.82% 13,522 6.97% 9,694 5.00% 5,943 3.06% 5,378 2.77% 4,209 2.17% 4,523 2.33% 3,086 1.59% 454 0.23% 159 0.08% 89 0.04% 198,169 59.11%
szczecińskie 187,147 41.27% 118,063 26.04% 53,327 11.76% 27,701 6.11% 5,590 1.23% 20,520 4.53% 13,378 2.95% 14,948 3.30% 5,976 1.32% 5,700 1.26% 644 0.14% 264 0.06% 169 0.04% 460,618 63.30%
tarnobrzeskie 88,299 33.55% 82,397 31.31% 12,467 4.74% 27,160 10.32% 29,279 11.13% 6,936 2.64% 5,436 2.07% 4,065 1.54% 4,475 1.70% 1,948 0.74% 442 0.17% 179 0.07% 95 0.04% 269,482 62.64%
tarnowskie 56,144 18.86% 151,705 50.97% 17,954 6.03% 25,965 8.72% 18,591 6.25% 6,830 2.29% 9,249 3.11% 4,500 1.51% 3,852 1.29% 2,213 0.74% 349 0.12% 211 0.07% 96 0.02% 305,094 63.66%
toruńskie 129,789 42.57% 82,432 27.04% 33,314 10.93% 14,302 4.69% 10,759 3.53% 11,002 3.61% 7,885 2.59% 5,952 1.95% 6,056 1.99% 2,573 0.84% 497 0.16% 187 0.06% 116 0.04% 310,800 64.58%
wałbrzyskie 149,866 45.35% 88,120 26.67% 37,155 11.24% 12,494 3.78% 5,243 1.59% 14,715 4.45% 7,819 2.37% 5,988 1.81% 3,688 1.12% 4,322 1.31% 605 0.18% 311 0.09% 124 0.04% 336,225 61.65%
warszawskie 343,714 25.50% 508,808 37.75% 164,641 12.22% 142,900 10.60% 15,857 1.18% 51,016 3.79% 41,569 3.08% 53,146 3.94% 5,682 0.42% 17,977 1.33% 1,514 0.11% 521 0.04% 390 0.03% 1,362,643 69.43%
włocławskie 97,645 51.97% 40,405 21.50% 13,014 6.93% 8,581 4.57% 11,469 6.10% 5,654 3.01% 3,104 1.65% 2,545 1.35% 3,475 1.85% 1,510 0.80% 303 0.16% 127 0.07% 68 0.04% 192,227 61.13%
wrocławskie 183,239 33.63% 188,112 34.53% 71,268 13.08% 32,428 5.95% 8,696 1.60% 21,638 3.97% 14,241 2.61% 13,751 2.52% 4,881 0.90% 5,434 1.00% 691 0.13% 307 0.06% 170 0.03% 552,529 65.20%
zamojskie 71,043 32.41% 60,705 27.70% 9,706 4.43% 21,662 9.88% 38,284 17.47% 3,908 1.78% 3,479 1.59% 2,493 1.14% 5,521 2.52% 1,784 0.81% 394 0.18% 138 0.06% 53 0.02% 224,320 62.83%
zielonogórskie 142,480 46.86% 80,290 26.41% 31,051 10.21% 10,321 3.39% 6,569 2.16% 11,165 3.67% 7,778 2.56% 6,300 2.07% 3,957 1.30% 3,177 1.04% 565 0.19% 231 0.08% 142 0.05% 310,392 64.75%
Polska 6,275,670 35.11% 5,917,328 33.11% 1,646,946 9.22% 1,225,453 6.86% 770,419 4.31% 631,432 3.53% 492,628 2.76% 428,969 2.40% 235,797 1.32% 201,033 1.12% 27,259 0.15% 12,591 0.07% 6,825 0.04% 18,203,218 64.70%
Kandydaci, którzy zrezygnowali:
Zdjęcie Imię i nazwisko Wiek Partia wystawiająca kandydata
Lech Kaczyński Lech Kaczyński 46 Porozumienie Centrum
Brak zdjęcia.svg Marek Markiewicz 43 Partia Republikanie
Moczulski Leszek 2009.jpg Leszek Moczulski 65 Konfederacja Polski Niepodległej
Brak zdjęcia.svg Bogdan Pawłowski 50

II tura[edytuj | edytuj kod]

W drugiej turze wyborów o urząd prezydenta ubiegali się Lech Wałęsa i Aleksander Kwaśniewski. Sondaże przeprowadzone bezpośrednio po I turze wyborów wykazywały różnicę 1–2% głosów. Jednak większość ankietowanych (55%) była przekonana o zwycięstwie urzędującego prezydenta[8].

Kampania wyborcza uległa zaostrzeniu. Sztab wyborczy Lecha Wałęsy zaatakował Aleksandra Kwaśniewskiego za zatajenie nieukończenia studiów wyższych i obrony pracy magisterskiej. Aleksander Kwaśniewski oświadczył następnie, że obronił pracę na Uniwersytecie Gdańskim, czemu zaprzeczyły władze uczelni. Pomimo to minister sprawiedliwości skierował do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o ustalenie pojęcia „wyższe wykształcenie”[4]. Kandydata SLD w negatywnym świetle postawiła sprawa zatajenia w deklaracji majątkowej akcji Towarzystwa Ubezpieczeniowo-Reasekuracyjnego „Polisa”[9]. Odpowiedzią sztabu Aleksandra Kwaśniewskiego było oskarżenie Lecha Wałęsy o niezapłacenie podatku od miliona dolarów, który otrzymał od firmy Warner Bros. Wiarygodność Lecha Wałesy starano się skompromitować sprawą oszusta-recydywisty Andrzeja Pastwy. Podając się za szefa komitetu wyborczego prezydenta, uzyskał on pomoc organizacyjną Komendanta Warszawskiej Policji[9].

Debaty[edytuj | edytuj kod]

Przed drugą turą wyborów doszło do dwóch debat pomiędzy kandydatami. Debatę transmitowało Polskie Radio i Telewizja Polska. Pierwsza z nich odbyła się 12 listopada. Tuż przed początkiem debaty kandydat SLD wręczył prezydentowi swoje oświadczenie majątkowe i zaapelował, aby prezydent uczynił to samo[8].

Podczas debaty Aleksander Kwaśniewski przedstawiał się jako człowiek kompromisu, natomiast Lech Wałęsa przypuścił atak na lidera SLD. Lechowi Wałęsie nie udało się osiągnąć celów jakimi były pozyskanie wyborców Jana Olszewskiego, oraz wyprowadzenie kontrkandydata z równowagi[8]. Po zakończeniu pierwszej debaty prezydent zareagował emocjonalnie na propozycję podania ręki Aleksandrowi Kwaśniewskiemu[10].

Podczas debaty 15 listopada prezydent był bardziej opanowany[10]. Mimo opanowania nie zdołał zniwelować skutków błędów z pierwszej debaty. Według badań CBOS 76% ankietowanych uznało, że Aleksander Kwaśniewski zachęcił ich do głosowania na siebie. Natomiast Lech Wałęsa zachęcił 27% badanych. Sytuację prezydenta pogorszył również brak możliwości głosowania przez Polaków za granicą[11].

Kandydaci i wyniki[edytuj | edytuj kod]

Kandydaci:
Zdjęcie Imię i nazwisko Wiek Przynależność partyjna Głosy Procent
Aleksander Kwasniewski (cropped).jpg Aleksander Kwaśniewski 41 Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej 9 704 439 51,72%
Lech walesa prezydent RP.jpg Lech Wałęsa 52 bezpartyjny 9 058 176 48,28%
Aleksander Kwaśniewski Lech Wałęsa Frekwencja
Województwo #  % #  % #  %
bialskopodlaskie 80,264 55.22% 65,079 44.78% 148,493 67.79%
białostockie 166,484 48.06% 179,895 51.94% 352,990 68.92%
bielskie 177,618 38.06% 289,119 61.94% 476,157 72.20%
bydgoskie 356,277 61.55% 222,519 38.45% 590,935 72.93%
chełmskie 74,166 64.26% 41,244 35.74% 117,644 65.71%
ciechanowskie 132,493 66.60% 66,450 33.40% 202,872 65.60%
częstochowskie 225,366 58.16% 162,125 41.84% 395,481 68.84%
elbląskie 141,092 63.38% 81,521 36.62% 226,798 66.64%
gdańskie 256,442 35.00% 476,206 65.00% 748,141 70.52%
gorzowskie 162,060 66.59% 81,307 33.41% 247,680 68.34%
jeleniogórskie 152,730 61.65% 95,005 38.35% 252,196 66.36%
kaliskie 229,157 63.15% 133,719 36.85% 370,774 71.97%
katowickie 918,180 49.31% 943,862 50.69% 1,895,077 64.92%
kieleckie 361,368 66.74% 180,115 33.26% 551,729 66.41%
konińskie 147,587 65.72% 76,979 34.28% 229,425 67.59%
koszalińskie 171,192 67.82% 81,246 32.18% 256,565 69.19%
krakowskie 207,682 32.58% 429,713 67.42% 649,855 69.48%
krośnieńskie 92,774 38.76% 146,593 61.24% 244,824 69.06%
legnickie 158,383 63.93% 89,373 36.07% 251,956 68.18%
leszczyńskie 133,246 67.21% 65,004 32.79% 202,704 73.12%
lubelskie 257,943 51.68% 241,219 48.32% 509,934 67.68%
łomżyńskie 64,479 41.82% 89,721 58.18% 157,979 63.62%
łódzkie 315,540 52.29% 287,959 47.71% 616,026 70.10%
nowosądeckie 82,593 23.47% 269,365 76.53% 359,228 71.44%
olsztyńskie 236,849 66.00% 122,040 34.00% 366,035 67.57%
opolskie 196,973 44.22% 248,434 55.78% 454,300 61.31%
ostrołęckie 89,424 49.88% 89,870 50.12% 183,467 64.46%
pilskie 158,324 64.63% 86,629 35.37% 250,140 72.92%
piotrkowskie 170,878 55.94% 134,576 44.06% 312,211 66.49%
płockie 165,573 67.56% 79,491 32.44% 250,253 66.14%
poznańskie 384,505 54.39% 322,414 45.61% 722,081 73.15%
przemyskie 83,644 42.45% 113,407 57.55% 201,173 68.77%
radomskie 184,878 53.07% 163,495 46.93% 355,529 65.62%
rzeszowskie 111,593 30.87% 249,910 69.13% 370,571 71.35%
siedleckie 152,258 51.40% 143,944 48.60% 303,337 64.73%
sieradzkie 129,451 64.84% 70,211 35.16% 204,102 68.08%
skierniewickie 113,272 58.87% 79,138 41.13% 197,131 63.93%
słupskie 128,958 65.10% 69,129 34.90% 201,805 68.47%
suwalskie 127,187 60.97% 81,425 39.03% 212,739 63.27%
szczecińskie 280,560 58.36% 200,219 41.64% 489,708 67.50%
tarnobrzeskie 148,314 53.36% 129,618 46.64% 283,944 66.11%
tarnowskie 96,998 30.14% 224,795 69.86% 329,730 68.94%
toruńskie 197,256 60.71% 127,646 39.29% 331,542 68.65%
wałbrzyskie 225,041 62.29% 136,229 37.71% 367,635 67.47%
warszawskie 492,172 37.76% 811,093 62.24% 1,332,926 70.45%
włocławskie 146,835 69.98% 63,004 30.02% 214,171 68.08%
wrocławskie 276,067 48.24% 296,206 51.76% 583,221 68.63%
zamojskie 132,107 56.10% 103,386 43.90% 240,416 67.59%
zielonogórskie 210,206 64.34% 116,529 35.66% 332,866 69.44%
Polska 9,704,439 51.72% 9,058,176 48.28% 19,146,496 68.23%
Pierwsza strona Obwieszczenia
Druga strona Obwieszczenia
Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z 20 listopada 1995 o wynikach głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w drugiej turze głosowania, przeprowadzonej w dniu 19 listopada 1995

Po wyborach do Sądu Najwyższego na podstawie przepisów ordynacji wyborczej wyborcy zgłaszali protesty z powodu podania przez Aleksandra Kwaśniewskiego fałszywych informacji o swoim wykształceniu. Jedyny oficjalny dokument, jakim było obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej, zawierało informację podaną przez Aleksandra Kwaśniewskiego, że posiada wykształcenie wyższe. Sąd Najwyższy w Izbie Administracyjnej uchwałą z 9 grudnia 1995 podjętą stosunkiem głosów 12:5[12] uznał, że nie mogło to wpłynąć na wynik wyborów, oddalił zgłaszane protesty, a wybory uznał za ważne.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Dudek 2013 ↓, s. 334.
  2. Dudek 2013 ↓, s. 340.
  3. 3,0 3,1 Dudek 2013 ↓, s. 335.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Dudek 2013 ↓, s. 336.
  5. 5,0 5,1 Dudek 2013 ↓, s. 337.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Dudek 2013 ↓, s. 338.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Dudek 2013 ↓, s. 339.
  8. 8,0 8,1 8,2 Dudek 2013 ↓, s. 345.
  9. 9,0 9,1 Dudek 2013 ↓, s. 344.
  10. 10,0 10,1 Dudek 2013 ↓, s. 346.
  11. Dudek 2013 ↓, s. 347.
  12. Wymagana zwykła większość głosów w 17 osobowym składzie izby.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]