Przejdź do zawartości

Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 2000 roku

Przejrzana
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 2000 roku
Państwo

 Stany Zjednoczone

Rodzaj

wybory prezydenckie

Data przeprowadzenia

7 listopada 2000

Podstawa prawna

Konstytucja Stanów Zjednoczonych

Głosowanie
poprzednie:
1996 		następne:
2004
Multimedia w Wikimedia Commons

Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 2000 roku − pięćdziesiąte czwarte wybory prezydenckie, w których głosowanie wyborców odbyło się 7 listopada 2000 roku. W wyniku wyborów wyłoniony został 43. prezydent oraz 46. wiceprezydent Stanów Zjednoczonych. W walce o najwyższy urząd w Stanach Zjednoczonych zmierzyli się 45. wiceprezydent Al Gore oraz ówczesny gubernator Teksasu George W. Bush.

Bill Clinton nie mógł ubiegać się o trzecią kadencję, gdyż zabrania tego Konstytucja Stanów Zjednoczonych. Obie partie musiały więc wyznaczyć nowych kandydatów do prezydentury w 2000 roku. W Partii Demokratycznej Al Gore, wiceprezydent przez ostatnie 8 lat prezydentury Clintona, łatwo wygrał nominację. George W. Bush wygrał nominację Partii Republikańskiej pokonując w prawyborach senatora z Arizony Johna McCaina.

Kampania wyborcza koncentrowała się w dużej mierze na wewnętrznych problemach Stanów Zjednoczonych. Dotyczyła głównie budżetu USA i reformy systemu ubezpieczeń, ale dyskutowano także o skandalu prezydenta Clintona z Monicą Lewinsky.

W dniu wyborów nie było pewności kto zwyciężył, gdyż kwestią sporną pozostawał wynik wyborów na Florydzie. Po miesiącu oczekiwania Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych, po ponownym przeliczeniu głosów w tym stanie, uznał, że stan Floryda (różnicą 537 głosów), a zarazem prezydenturę wygrał George W. Bush.

Wybory te były czwartymi wyborami w historii (1824, 1876 i 1888), gdzie kandydat który przegrał w głosowaniu powszechnym został prezydentem. Potem taka sytuacja zdarzy się w 2016 roku.

Bush wygrał w sumie w 11 stanach, które jeszcze w 1996 roku głosowały na kandydata Demokratów: Arkansas, Arizona, Floryda, Kentucky, Luizjana, Missouri, Nevada, New Hampshire, Ohio, Tennessee i Wirginia Zachodnia.

1996 ← 7 XI 2000 → 2004 George W. Bush Al Gore
Bush – 30 stanów (kolor czerwony), Gore – 20 stanów + dystrykt Kolumbii (kolor niebieski)
Partia polityczna Partia Republikańska Partia Demokratyczna
Stan macierzysty Teksas Tennessee
Kandydat na wiceprezydenta Dick Cheney Joe Lieberman
Głosy elektorskie 271 266
Głosy powszechne 50 456 002 50 999 897
Stany 30 20 + DC
Wynik procentowy 47,9% 48,4%

Wybory jednak pozostały wysoce dyskusyjne z co najmniej paru powodów:

  • Obliczanie głosów w stanie Floryda, którego głosy elektorskie zadecydowały ostatecznie o wyniku, trwało dość długo po wyborach.
  • Wiele osób wciąż kwestionuje rzetelność sposobu obliczania (rzekomo wadliwe karty do głosowania, skreślenie na kilka dni przed wyborami z list ponad 50 000 wyborców bez podania przyczyn przez władze Florydy (oficjalnie tłumaczono to potem „technicznymi błędami”, dodając, iż „prawo nie działa wstecz”). Wedle krytyków nie bez znaczenia jest fakt, iż bratem republikańskiego kandydata był właśnie ówczesny gubernator Florydy, Jeb Bush. Większość wykreślonych była zarejestrowanymi demokratami
  • Ostateczną decyzję o przyznaniu głosów elektorskich podjął Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych, co wywołało oskarżenia o polityczną stronniczość (przewaga konserwatystów).
  • Po raz pierwszy od roku 1888 prezydentem ogłoszono kandydata, który uzyskał mniej głosów powszechnych niż jego pokonany oponent (choć mogło to też mieć miejsce w roku 1960 – z uwagi na niemożność ustalenia liczby głosów uzyskanych przez Kennedy’ego w Alabamie).
  • Niektórzy eksperci twierdzą, iż większością zaledwie kilkudziesięciu głosów na Florydzie wygrał jednak Al Gore, choć brak na to zdaniem drugiej strony przekonujących dowodów.
  • Ostatecznie różnica między Bushem a Gore’em na Florydzie wyniosła zaledwie 537 głosów.

Ze swej strony zwolennicy republikanów argumentują:

  • Prawo amerykańskie stanowi, iż o wyniku decydują właśnie głosy elektorskie, więc wszystko odbyło się zgodnie z prawem i nie ma znaczenia fakt, iż Bush przegrał z Gore’em o ponad pół miliona głosów. Nie można twierdzić, że „nie ma mandatu”, mimo że większość wyborców poparła jego przeciwnika, gdyż udało mu się zdobyć wystarczająca liczbę elektorów. Zdarzały się już podobne przypadki (w latach 1876, 1888 i, być może, w 1960)
    (Oponenci Busha mówią, iż skoro przegrał w głosowaniu powszechnym, to nie ma legitymacji społecznej, a system jest wadliwy, skoro pozwala na takie sytuacje w demokracji).
  • Nie ma formalnych dowodów na to, iż Gore rzeczywiście wygrał o owe kilkadziesiąt głosów w tym stanie.

W sprawie Bush v. Gore Sąd Najwyższy zdecydował o zakończeniu ponownego przeliczania głosów, jako sprzecznego z XIV poprawką do Konstytucji. W konsekwencji władze Florydy zatwierdziły elektorów Partii Republikańskiej.

Za decyzją głosowali:

Przeciw:

Należy nadmienić, iż sędziowie Souter i Breyer zgodzili się z tezą większości, iż ponowne przeliczanie głosów na Florydzie naruszało Konstytucję, jednakże byli zdania, iż należało mimo to umożliwić je po wprowadzeniu odpowiednich procedur.

Główni kandydaci

[edytuj | edytuj kod]
Lp. Kandydat na prezydenta Kandydat na wiceprezydenta Logo kampanii Partia Hasło wyborcze
1.
George W. Bush
Dick Cheney
Partia Republikańska Reformator z dobrymi wynikami
(Reformer with results)
2.
Al Gore
Joe Lieberman
Partia Demokratyczna Przywództwo na nowe tysiąclecie
(Leadership for the new millennium)

Nominacje

[edytuj | edytuj kod]

Demokraci

[edytuj | edytuj kod]

Faworytem do uzyskania nominacji od samego początku był wiceprezydent Al Gore (prezydent Bill Clinton nie mógł kandydować na trzecią kadencję). Pokonał z łatwością byłego senatora Billa Bradleya z New Jersey. Swoim kandydatem na wiceprezydenta uczynił senatora Joe Liebermana z Connecticut (pierwszego Żyda nominowanego na to stanowisko przez jedną z głównych partii).

Republikanie

[edytuj | edytuj kod]

Po porażce Boba Dole’a w roku 1996 w kierownictwie partii zapanowało bezkrólewie, co spowodowało, iż duża liczba kandydatów zgłosiła się do udziału w prawyborach:

Prawybory wygrał gubernator Bush, który wszelako musiał się zmierzyć z bardzo silną konkurencją ze strony McCaina, który wygrał głosowanie w znacznej liczbie stanów. Kandydatem na wiceprezydenta republikanie mianowali byłego sekretarza obrony Dicka Cheneya. W kampanii McCain, uchodzący za umiarkowanego polityka, przedstawiał Busha jako „skrajnego konserwatystę”.

Zieloni

[edytuj | edytuj kod]

Partia Zielonych mianowała swoim kandydatem Ralpha Nadera, znanego działacza społecznego. Nader zdobył ponad dwa miliony głosów, co uznano potem jako jedną z przyczyn ostatecznej porażki Gore’a

Wyniki głosowania

[edytuj | edytuj kod]
  • George W. Bush – 50 456 002 głosy powszechne (47,87%) i 271 elektorskich
  • Al Gore – 50 999 897 głosów powszechnych (48,38%) i 266 elektorskich
  • Nieoddany jeden głos elektorski (z Dystryktu Kolumbia, w którym wygrał Gore)
  • Ralph Nader – 2 882 807 głosów powszechnych (2,73%) i 0 elektorskich
  • Patrick J. Buchanan (Reform Party) – 448 868 głosów powszechnych (0,43%) i 0 elektorskich
  • Harry Browne (Libertarian Party) – 386 035 głosów powszechnych (0,37%) i 0 elektorskich
  • Howard Phillips (Constitution Party) – 98 004 głosów powszechnych (0,09%) i 0 elektorskich
  • John S. Hagelin (Natural Law Party) – 83 524 głosów powszechnych (0,08%) i 0 elektorskich
  • Dziewięciu pozostałych kandydatów łącznie (każdy z nich poniżej 10 tys. głosów i poniżej 0,01% głosów) – 29 248 głosów powszechnych (0,03%) i 0 elektorskich
  • Kandydaci dopisani przez wyborców łącznie – 20 565 głosów powszechnych (0,02%) i 0 elektorskich
  • Głosy skreślające wszystkich kandydatów – 3315 głosów powszechnych (0,00%)
  • Wszystkie głosy ważne łącznie – 105 404 546

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]
Wybory na urząd Prezydenta Stanów Zjednoczonych
Wybory według lat
Kandydaci
Zasady
Prawybory

Pieczęć prezydentów USA

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wybory_prezydenckie_w_Stanach_Zjednoczonych_w_2000_roku&oldid=78893486”