Wyczyniec kolankowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wyczyniec kolankowy
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd wiechlinowce
Rodzina wiechlinowate
Rodzaj wyczyniec
Gatunek wyczyniec kolankowy
Nazwa systematyczna
Alopecurus geniculatus L.
Sp. Pl.: 60 (1753)

Wyczyniec kolankowy (Alopecurus geniculatus L.) – gatunek rośliny należącej do rodziny wiechlinowatych. Jako gatunek rodzimy występuje w Europie, zachodniej Azji i północnej Afryce. Ponadto zawleczony do wschodniej Azji, Australii i Ameryki[3]. W Polsce dość pospolity na niżu oraz na niższych stanowiskach w górach[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Pokładające i zakorzeniające się w kolankach źdźbło do 20 cm wysokości.
Liście
Języczek liściowy tępy, długości 3-4 mm.
Kwiaty
Zebrane w kłoski długości 3 mm, te z kolei zebrane w wałkowatą, tępo ściętą na końcach wiechę grubości 4-7 mm. Plewy zrosłe w nasadzie, z rozchylonymi szczytami, owłosione lub orzęsione na grzbiecie. Plewka dolna oścista; ość dłuższa od niej, wystająca ponad kłosek o około 2 mm. Pylniki jasnożółte, po przekwitnieniu brunatne[5].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek rośliny wieloletniej, ozimy, mogący się rozmnażać wegetatywnie z zimujących nadziemnych rozłogów. Przejawia dużą odporność na wydeptywanie. Wrażliwy na zacienienie. Preferuje stanowiska mokre i żyzne. W mulistych obniżeniach terenu, ze względu na długotrwałe podtopienie pozbawionych innej roślinności, może wraz z wyczyńcem czerwonożółtym i mietlicą rozłogową tworzyć luźne darnie. W traworoślach i turzycowiskach rozwijających się na siedliskach podmokłych grądów występuje regularnie ale w małej liczebności[4]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek uznawany za charakterystyczny dla muraw zalewowych ze związku Agropyro-Rumicion crispi oraz dla należącego do tego związku zespołu Ranunculo-Alopecuretum geniculati[6]. Liczba chromosomów 2n=28. Kwitnie od maja do października[4].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się liczne odmiany i formy omawianego gatunku[4]:

  • A. g. var. natans Wahlenb. - zasiedla płytkie zbiorniki wodne, źdźbła pływające, wiotkie.
  • A. g. var. microstachyus Uechtritz - kwiatostan z ciemnym nalotem, długości do 1,5 cm i szerokości maksymalnie 4 mm, blaszki liściowe szydlasto złożone, liść flagowy nieobecny lub bardzo zredukowany. Tworzy darnie z duża liczbą pędów wegetatywnych.
  • A. g. var. tuberosus A. et G. - źdźbła z bulwkowatym zgrubieniem u podstawy.
  • A. g. f. bracteatus Schube - liść flagowy bez pochwy liściowej, blaszka liściowa tuż pod wiechą.
  • A. g. f. violaceus D.N. Christ. - plewy fioletowonabiegłe.
  • A. g. f. robustior Hack. - kwiatostan klapowany.
  • A. g. f. radicans P. Junge - źdźbła pokładające się, mogące zakorzeniać się w dolnych węzłach.

Wyczyniec kolankowy może tworzyć mieszańce z wyczyńcem łąkowym oraz wyczyńcem czerwonożółtym[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-20] (ang.).
  3. Alopecurus geniculatus na eMonocot [dostęp 2014-01-14].
  4. a b c d e Marian Falkowski (red.): Trawy polskie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1982. ISBN 83-09-00593-8.
  5. Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.
  6. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Matuszkiewicz W. PWN, 2007.