Wyjce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wyjce
Alouattinae[1]
Trouessart, 1897[2]
Ilustracja
Przedstawiciel podrodziny – wyjec brązowy (A. guariba)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Infrarząd małpokształtne
Parvordo małpy szerokonose
Rodzina czepiakowate
Podrodzina wyjce
Typ nomenklatoryczny

Simia belzebul Linnaeus, 1766

Synonimy

Podrodziny:

Rodzaju:

Rodzaje

zobacz opis w tekście

Wyjce[6] (Alouattinae) – monotypowa podrodzina nadrzewnych, roślinożernych ssaków naczelnych z rodziny czepiakowatych (Atelidae). Są największymi małpami Nowego Świata. Znane z umiejętności wydawania bardzo głośnych dźwięków. Spokrewnione z czepiakami z podrodziny Atelinae.

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Podrodzina obejmuje gatunki szeroko rozprzestrzenione w Ameryce Środkowej i Południowej - od Meksyku do północnej Argentyny[7][8][9]. Zamieszkują wilgotne lasy tropikalne.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 37–71,2 cm, ogona 51,5–80 cm; masa ciała samców samic 3,1–7 kg, 4,5–9,6 kg (samce są większe i cięższe od samic)[8]. Ubarwienie płowe, rude lub czarne. Są aktywne podczas dnia. Większą część życia spędzają na drzewach, tworząc grupy rodzinne liczące kilkanaście osobników. Cechą szczególną jest bardzo głośne nawoływanie (wzmacniane przez rezonatory - worki krtaniowe, których kostne ściany zbudowane są z przekształconej kości gnykowej), słyszalne w promieniu kilku kilometrów. Wyjce należą do zwierząt wydających najgłośniejsze dźwięki. Ich wycie jest formą terytorializmu, demonstrowania swojej obecności przedstawicielom innych grup rodzinnych celem uniknięcia sporów przy spotkaniach na granicy zajmowanego terytorium.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Alouatta: lokalna, karaibska nazwa arawata dla wyjców[10].
  • Mycetes: gr. μυκητης mukētēs „ryczący”, od μυκαομαι mukaomai „ryczeć”[11]. Gatunek typowy: Simia belzebul Linnaeus, 1766.
  • Stentor: w mitologii greckiej Stentor (gr. Στεντωρ Stentor) był trackim heroldem w wojsku greckim pod Troją, słynnym z potężnego głosu który równał się sile głosu pięćdziesięciu mężczyzn[12]. Gatunek typowy: Simia seniculus Linnaeus, 1760.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do podrodziny należy jeden rodzaj wyjec[6] (Alouatta) z następującymi gatunkami[7][6]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Alouattinae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. É.L. Trouessart: Catalogus mammalium tam viventium quam fossilium. Wyd. Nova ed. (prima completa). Cz. 1: Primates, Prosimiae, Chiroptera, Insectivora. Berolini: R. Friedländer & sohn, 1897, s. 32. (łac.)
  3. J.K.W. Illiger: Prodromus systematis mammalium et avium: additis terminis zoographicis utriusque classis, eorumque versione germanica. Berolini: Sumptibus C. Salfeld, 1811, s. 70. (łac.)
  4. É. Geoffroy Saint-Hilaire. Tableau des Quadrumanes, Ou des Animaux composant le premier Ordre de la Classe des Mammifères. „Annales du Muséum National d’Histoire Naturelle”. 19, s. 107, 1812. Paris (fr.). 
  5. Tableau des divisions, sous-divisions, ordres et genres des mammifères. W: B.G. de Lacépède: Discours d’ouverture et de clôture du cours d’histoire naturelle, donné dans le Muséum national d’Histoire naturelle, l’an VII de la République, et tableaux méthodiques des mammifères et des oiseaux. Paris: Plassan, 1799, s. 4. (fr.)
  6. a b c d Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 42–43. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  7. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 212–214. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  8. a b A.B. Rylands, R.A. Mittermeier, F.M. Cornejo, T.R. Defler, K.E. Glander, W.R. Konstant, L.P. Pinto & M. Talebi: Family Atelidae (Howlers, Spider and Woolly Monkeys and Muriquis). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands & D.E. Wilson: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 525–529, 531–534. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.)
  9. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Genus Alouatta. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-07].
  10. Palmer 1904 ↓, s. 89–90.
  11. Palmer 1904 ↓, s. 438.
  12. Palmer 1904 ↓, s. 647.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]