Wyjec płaszczowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wyjec płaszczowy
Alouatta palliata[1]
J.E. Gray, 1849
Wyjec płaszczowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Parvordo małpy szerokonose
Rodzina czepiakowate
Podrodzina wyjce
Rodzaj wyjec
Gatunek wyjec płaszczowy
Podgatunki
  • A. p. palliata (J.E. Gray, 1849)
  • A. p. aequatorialis Festa, 1903
  • A. p. coibensis Thomas, 1902
  • A. p. mexicana Merriam, 1902
  • A. p. trabeata Lawrence, 1933
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Wyjec płaszczowy[3] (Alouatta palliata) – gatunek ssaka naczelnego z rodziny czepiakowatych (Atelidae), występującego w lasach deszczowych od południowego Meksyku po północną część Ameryki Południowej.

Wygląd[edytuj]

Długość ciała samców 47–63 cm, samic 46–60 cm, długość ogona samców 60–70 cm, samic 55–66 cm; masa ciała samców 4,5–9 kg, samic 3,1–7,6 kg[4]. Średniej wielkości małpa o czarnym futrze. Po bokach ciała sierść jest dłuższa, brązowa lub żółtawa. Twarz i dolna część ogona nagie.

Systematyka[edytuj]

Gatunek po raz pierwszy opisał w 1849 roku brytyjski przyrodnik John Edward Gray nadając mu nazwę Mycetes palliata[5]. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Gray wskazał jezioro Nikaragua w Nikaragui[5]. Wyróżniono kilka podgatunków A. palliata[4][2].

Tryb życia[edytuj]

Wyjce płaszczowe żyją w koronach drzew, w stadach liczących 10–20 osobników. Grupy nie są stałe, poszczególne osobniki często przenoszą się z jednego stada do drugiego. Podobnie jak inne wyjce, samce używają głośnych dźwięków do porozumiewania się między sobą.

Pożywienie[edytuj]

Wyjce płaszczowe są roślinożerne, żywią się liśćmi, owocami i kwiatami.

Rozmnażanie[edytuj]

Wyjce płaszczowe są poligamiczne. Sezon godowy trwa cały rok, samice osiągają dojrzałość płciową w wieku ok. 3 lat. Średnio co dwa lata zachodzą w ciążę, która trwa ok. 6 miesięcy, i rodzą jedno młode. Samce są płodne po 3,5 roku życia, ale zazwyczaj rozmnażają się dopiero w wieku sześciu lat, kiedy osiągną odpowiednią rangę w stadzie. Samce średnio żyją ok. 7 lat, samice 11–12.

Zagrożenie[edytuj]

Liczba osobników wyjca płaszczowa jest dość stabilna, największym zagrożeniem jest dla niego niszczenie jego środowiska naturalnego. W południowym Meksyku w wyniku wycinki lasów wiele wyjców przeniosło się na plantacje kakao i kawy.

Nazwa łacińska Nazwa zwyczajowa[3] Występowanie[4] Status IUCN
A. p. palliata wyjec płaszczowy płn.-wsch. Gwatemala, na wsch. do wsch. Kostaryki i zach. Panamy LC[6]
A. p. aequatorialis wyjec równikowy wsch. Kostaryka, zach. Panama, zach. Kolumbia, zach. Ekwador, płn.-zach. Peru VU[7]
A. p. coibensis wyjec wyspowy płd.-zach. Panama VU[8]
A. p. mexicana wyjec meksykański płd. i płd.-wsch. Meksyk CR[9]
A. p. trabeata wyjec złoty płd.-zach. Panama CR[10]

Przypisy

  1. Alouatta palliata, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b A.D. Cuarón, A. Shedden, E. Rodríguez-Luna, P.C. de Grammont, A. Link, E. Palacios, A. Morales, L. Cortés-Ortiz 2008. Alouatta palliata. W: IUCN 2016. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2016-2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2016-11-29]
  3. a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński, W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 42. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  4. a b c A.B. Rylands, R.A. Mittermeier, F.M. Cornejo, T.R. Defler, K.E. Glander, W.R. Konstant, L.P. Pinto, M. Talebi: Family Atelidae (Howlers, Spider and Woolly Monkeys and Muriquis). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, D.E. Wilson: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 532–533. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.)
  5. a b J.E. Gray. Description of two species of Mąmmalia from Caraccas. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 16, s. 138, 1848 (ang.). 
  6. A.D. Cuarón, A. Shedden, E. Rodríguez-Luna, P.C. de Grammont, A. Link 2008. Alouatta palliata ssp. palliata. W: IUCN 2016. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2016-2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2016-11-29]
  7. A.D. Cuarón, A. Shedden, E. Rodríguez-Luna, P.C. de Grammont, A. Link 2008. Alouatta palliata ssp. aequatorialis. W: IUCN 2016. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2016-2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2016-11-29]
  8. A.D. Cuarón, A. Shedden, E. Rodríguez-Luna, P.C. de Grammont, A. Link 2008. Alouatta palliata ssp. coibensis. W: IUCN 2016. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2016-2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2016-11-29]
  9. A.D. Cuarón, A. Shedden, E. Rodríguez-Luna, P.C. de Grammont, A. Link 2008. Alouatta palliata ssp. mexicana. W: IUCN 2016. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2016-2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2016-11-29]
  10. A.D. Cuarón, E. Palacios, A. Morales, A. Shedden, E. Rodríguez-Luna, P.C. de Grammont 2008. Alouatta palliata ssp. trabeata. W: IUCN 2016. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2016-2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2016-11-29]

Bibliografia[edytuj]

  1. Alouatta palliata (ang.). Animal Diversity Web. [dostęp 20 stycznia 2010].