Wyrak upiorny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Wyrak upiór)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wyrak upiorny
Tarsius tarsier[1]
(Erxleben, 1777)
Wyrak upiorny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Rodzina wyrakowate
Rodzaj wyrak
Gatunek wyrak upiorny
Synonimy
  • Tarsius buffonii Link, 1795[2][3]
  • Tarsius daubentonii Fischer, 1804[2][3]
  • Tarsius fuscomanus Fischer, 1804[2][3]
  • Tarsius fuscus Fischer, 1804[2][3]
  • Tarsius macrotarsos Schreber, 1778[2][3]
  • Tarsius pallassii É. Geoffroy Saint-.Hilaire, 1796[2][3]
  • Tarsius podje Kerr, 1792[2][3]
  • Tarsius spectrum Pallas, 1778[2][3]
  • Tarsius spectrum (Pallas, 1779)[2][4]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Wyrak upiorny[5], wyrak upiór[6] (Tarsius tarsier) – gatunek naczelnego ssaka z rodziny wyrakowatych (Tarsiidae).

Występowanie[edytuj]

Lasy Celebesu oraz okolicznych wysp: Sangihe, Peleng i Salayer. Obserwowano go również w ogrodach podmiejskich.

Charakterystyka[edytuj]

Długość ciała 12–14 cm, ogona 23–26 cm (n = 1 ♂♀); masa ciała samców 103 g, samic 98 g[7]. Dzięki bardzo długim nogom to niewielkie zwierzę może skakać między drzewami na odległość 6 m (przy długości ciała ok. 20 cm). Jest spokrewniony z wyrakiem sundajskim. Jego ogon jest prawie dwukrotnie dłuższy, niż całe jego ciało, które ma 15 cm. Zwierzę aktywne głównie nocą, owadożerne. Żyje w grupach rodzinnych. Śpi zawsze z jednym okiem otwartym. Jego oczy mają ponad 3 cm średnicy i są wielkości jego mózgu.

Taksonomia[edytuj]

Wyrak upiór jest opisywany najczęściej pod naukową nazwą Tarsius spectrum Pallas, 1779. Zdaniem Wilsona i Reedera[3] oraz specjalistów IUCN[2], zgodnie z zasadami nomenklatury zoologicznej pierwszeństwo ma nazwa Tarsius tarsier (Erxleben, 1777).

Przypisy

  1. Tarsius tarsier, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f g h i j k M. Shekelle, A. Salim 2008. Tarsius tarsier. W: IUCN 2016. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2016-2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2016-11-19]
  3. a b c d e f g h i Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Tarsius tarsier. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 24 lutego 2010]
  4. Tarsius spectrum. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 24 lutego 2010]
  5. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński, W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 36. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  6. K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 424, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  7. M. Shekelle, S. Gursky-Doyen, M.C. Richardson: Family Tarsiidae (Tarsiers). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, D.E. Wilson: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 258. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.)

Bibliografia[edytuj]

  1. Sean Flannery: Spectral Tarsier (Tarsius spectrum) (ang.). The Primata. [dostęp 12 maja 2008].