Wyspa Grodziskowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wyspa Grodziskowa
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Polska
Położenie Wiślica
Położenie na mapie Wiślicy
Mapa lokalizacyjna Wiślicy
Wyspa Grodziskowa
Wyspa Grodziskowa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wyspa Grodziskowa
Wyspa Grodziskowa
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Wyspa Grodziskowa
Wyspa Grodziskowa
Położenie na mapie powiatu buskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu buskiego
Wyspa Grodziskowa
Wyspa Grodziskowa
Położenie na mapie gminy Wiślica
Mapa lokalizacyjna gminy Wiślica
Wyspa Grodziskowa
Wyspa Grodziskowa
Ziemia50°20′39,326″N 20°40′45,250″E/50,344257 20,679236
Plan grodziska i profil konstrukcji drewnianej na zewnątrz muru wału północnego

Wyspa Grodziskowa – wzgórze w południowej części Wiślicy będące wychodnią skały gipsowej, znajdujące się w sąsiedztwie dawnych łąk plebańskich nazywanych w przeszłości Namiotami (od miejsca rozstawiania namiotów podczas zjazdów i sądów), w bezpośrednim sąsiedztwie szkoły podstawowej przy ul. Kilińskiego[1]. W 2018 r. Wyspa Grodziskowa (wraz z bazyliką kolegiacką oraz reliktami kościoła św. Mikołaja) została wpisana na listę pomników historii w ramach akcji "100 Pomników Historii na stulecie odzyskania niepodległości"[2].

Historia grodziska[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza osada (niegrodowa)[edytuj | edytuj kod]

Wzniesienie o narysie owalnego trójkąta oblewa rzeka Nida oraz jej starorzecze, co stwarzało w przeszłości bardzo dobre warunki obronne i było asumptem dla posadowienia tu osady. Pierwsza osada otwarta istniała tu na przełomie IX i X wieku. Jej ślady zostały prawie całkowicie zatarte przez następną osadę typu grodowego. Istnieją przypuszczenia, że mógł tu funkcjonować słowiański ośrodek kultu, za czym miało przemawiać odkryte tu znalezisko: fragment okładziny noża z wyobrażeniem sześciu główek dziewczęcych, być może obrazujących wiły[1].

Druga osada[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza osada grodowa powstała na wyspie w początkach XI wieku, za panowania Bolesława Chrobrego. Znajdowała się w południowo-zachodniej części wyspy. Otaczał ją wał o konstrukcji rusztowej, czyli przekładkowej. Miał do czterech metrów wysokości. Gród kontrolował przeprawę przez Nidę i szlak handlowy biegnący doliną tej rzeki. Około 1050 gród spłonął z nieznanych przyczyn i został opuszczony. Z tego czasu pochodzi znaleziony tu skarb około pięciuset monet z okresu panowania Bolesława Śmiałego i Władysława Hermana[1].

Trzecia osada[edytuj | edytuj kod]

Następna osada grodowa (obejmująca już całą wyspę) powstała prawdopodobnie na przełomie XII i XIII wieku. Otoczona była murem o długości 440 metrów, do którego budowy użyto kamiennych elementów jakiejś romańskiej świątyni. Plan osady był regularny. 37 domów (drewnianych półziemianek o konstrukcji słupowej) stało przy ulicach. Domy posiadały piece w narożach izb lub kamienne paleniska. Osada dysponowała wykutą w skale studnią i cysterną na wodę. Gród dotrwał najpewniej do najazdu Tatarów w 1241, kiedy to obrońcy opuścili go, a najeźdźcy spalili. Po tym wydarzeniu osadnictwo w tym miejscu uległo zakończeniu[1].

Geologia[edytuj | edytuj kod]

W zachodniej części wałów grodziska znajduje się skała gipsowa o dość oryginalnym kształcie, w postaci dzwonowatego lub kopulastego wypiętrzenia gipsów do wysokości pięciu metrów (9,5 metra szerokości u podstawy). Dobrze widoczne są w tym utworze koncentrycznie ułożone szablaste kryształy. Obiekt objęty jest ochroną jako pomnik przyrody[1].

Badania naukowe[edytuj | edytuj kod]

Prace archeologiczna na Wyspie Grodziskowej prowadzone były w latach 1949-1960. Działaniami tymi kierował prof. Włodzimierz Antoniewicz wspomagany przez dr Zofię Wartołowską[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Andrzej Dziubiński, Historyczna ścieżka dydaktyczna "W średniowiecznej Wiślicy" w Nadnidziańskim Parku Krajobrazowym, Zarząd Nadnidziańskich i Świętokrzyskich Parków Krajobrazowych, Kielce, 1994, s.10-12
  2. 100 Pomników Historii na 100-lecie odzyskania niepodległości MKiDN - 2018 [dostęp 2019-02-20] (pol.).