Wyspy Brytyjskie

Wyspy Brytyjskie
Megaregion	Wyspy Brytyjskie
Zajmowane ; jednostki ; administracyjne	Irlandia Północna; Wielka Brytania; Wyspa Man

Wyspy Brytyjskie (ang. British Isles, irl. Éire agus an Bhreatain Mhór, wal. Ynysoedd Prydain) – europejski archipelag oceaniczny, jeden z megaregionów fizycznogeograficznych Europy Zachodniej (nr 2), położony na północno-wschodniej części Atlantyku, w pobliżu północno-zachodniego obszaru kontynentalnej Europy, od którego jest oddzielony kanałem La Manche i Cieśniną Kaletańską.

Charakterystyka

Łączna powierzchnia Wysp Brytyjskich wynosi 315 134 km². Obszar terytorialny można podzielić zarówno pod względem geograficznym, z podziałem na poszczególne wyspy, jak i pod względem geopolitycznym.

Podział geograficzny

Cały archipelag Wysp Brytyjskich składa się z dwóch głównych i największych wysp:

Wielka Brytania (209 331 km²; megaregion nr 21)
Irlandia (84 406 km²; megaregion nr 22)

Resztę stanowi ponad pięć tysięcy mniejszych wysp, wśród których największe i najbardziej znane to:

Hebrydy (7 555 km²)
Szetlandy (1 466 km²)
Orkady (975 km²)
Anglesey (714 km²)
Man (572 km²)
Arran (427 km²)
Wight (381 km²)
Bute (122,2 km²)
Wyspy Scilly (16,3 km²).

Podział polityczny

Wyspy Brytyjskie należą obecnie do państw, spośród których wyróżnić można:

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej – królestwo, leżące na obu wyspach, dzielące się na cztery kraje związkowe:
Republika Irlandii – niepodległa republika parlamentarna, zajmująca większość terytorium wyspy Irlandia
Wyspa Man – dependencja korony brytyjskiej, zlokalizowana na Morzu Irlandzkim (zobacz: Ustrój polityczny Wyspy Man)

Geografia i geologia

Wyspy Brytyjskie leżą w całości na europejskim bloku kontynentalnym, od którego zostały oddzielone przez płytkie morza epikontynentalne dopiero w czwartorzędzie. Leżą w strefie fałdowań kaledońskich (Szkocja, Walia, północna Irlandia) i hercyńskich (Anglia, południowa Irlandia). Po uprzednim zrównaniu górotwory kaledońskie i hercyńskie w okresie fałdowań alpejskich zostały pocięte uskokami, zdyslokowane, przekształcone w zręby i zapadliskowe obniżenia.

Meteorologia i klimat

Klimat Wysp Brytyjskich jest umiarkowany morski, kształtuje się pod przemożnym wpływem Oceanu Atlantyckiego, a szczególnie Prądu Zatokowego.

Wyspy Brytyjskie
(liczbami oznaczono mniejsze wyspy: 1 – Arran, 2 – Anglesey, 3 – Wight, 4 – Scilly)

Zobacz też

Bibliografia

Słownik geografii świata. Tom I. A-M, Wiedza Powszechna, Warszawa 1977