Wyspy Marshalla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Republika Wysp Marshalla
Aolepān Aorōkin M̧ajeļ
Republic of the Marshall Islands
Flaga
Godło Wysp Marshalla
Flaga Godło
Dewiza: (marszalski) Jepilpilin ke Ejukaan
(Osiągnąć sukces poprzez wspólny wysiłek)
Hymn:
Forever Marshall Islands
Położenie Wysp Marshalla
Język urzędowy

marszalski, angielski

Stolica

Delap[a][1]

Ustrój polityczny

Demokracja parlamentarna

Głowa państwa

prezydent Hilda Heine

Szef rządu

prezydent Hilda Heine

Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe


181 km²
0%

Liczba ludności (2018)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia


58 413[2]
304 osób/km²

PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę


0,199 mld[2] USD
3625[2] USD

PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę


0,189 mld[2] dolarów międzynar.
3439[2] dolarów międzynar.

Waluta

dolar amerykański (USD)

Niepodległość

od Stanów Zjednoczonych
21 października 1986

Religia dominująca

protestantyzm

Strefa czasowa

UTC +12

Kod ISO 3166

MH

Domena internetowa

.mh

Kod samochodowy

MH

Kod samolotowy

V7

Kod telefoniczny

+692

Mapa Wysp Marshalla
Krajobraz Wysp Marshalla

Wyspy Marshalla[3] (Republika Wysp Marshalla, marsz. Aolepān Aorōkin M̧ajeļ, ang. Republic of the Marshall Islands) – państwo wyspiarskie na Oceanie Spokojnym, położone na północ od Nauru i Kiribati, na wschód od Mikronezji oraz na południe od amerykańskiej wyspy Wake.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Prezydent Wysp Marshalla jest jednocześnie głową państwa i szefem rządu. Jest on wybierany spośród członków marszalskiego parlamentu Nitijela przez członków tegoż parlamentu. Po wyborze na stanowisko wyznacza swój gabinet.

Wybory do parlamentu, w którym zasiada 33 parlamentarzystów, odbywają się co cztery lata.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Chociaż wyspy Mikronezji zasiedlone były już w 2 tysiącleciu p.n.e., to mało wiadomo o ich wczesnej historii. Pierwszym Europejczykiem, który przybył na Wyspy Marshalla, był hiszpański odkrywca Álvaro de Saavedra Cerón w roku 1529. Później wyspy uległy zapomnieniu na kilka kolejnych wieków. W 1788 roku wylądował tu angielski kapitan John Marshall, od którego nazwiska wzięły nazwę wyspy.

W 1885 roku otwarto niemiecką placówkę handlową na wyspach. Tym samym stały się one częścią protektoratu Nowej Gwinei Niemieckiej. Japonia zajęła je podczas I wojny światowej i administrowała nimi jako terytorium mandatowym Ligi Narodów.

Podczas II wojny światowej wyspy w ramach Operacji Flintlock (Walki o Wyspy Marshalla) zostały zajęte w 1944 roku przez Stany Zjednoczone i włączone do Powierniczych Wysp Pacyfiku. Stany Zjednoczone zaraz po wojnie rozpoczęły na atolach Bikini i Enewetak próby z bronią jądrową, które trwały aż do lat 60. XX wieku. Wielu mieszkańców Wysp Marshalla cierpi dzisiaj z powodu choroby popromiennej. Problem rekompensat za szkody wywołane przez Amerykanów jest nadal przedmiotem rozmów dwustronnych.

W 1979 roku Republika Wysp Marshalla podpisała z rządem amerykańskim układ o wolnym stowarzyszeniu, który wszedł w życie w 1986 roku. Od tej pory Wyspy Marshalla są niezależnym państwem stowarzyszonym z USA. Na podstawie Rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 704 z 9 sierpnia 1991 roku Wyspy Marshalla zostały członkiem ONZ[4], a w 2008 roku po raz pierwszy uczestniczyły w igrzyskach olimpijskich.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Wysp Marshalla.

Republika Wysp Marshalla to 1225 wysepek rozrzuconych na zachodnim Pacyfiku (w Mikronezji), na terenie o powierzchni ponad miliona kilometrów kwadratowych. W skład państwa wchodzi 29 atoli i 5 izolowanych wysp, a łączna powierzchnia lądu wynosi 181 km². Najważniejsze atole oraz wyspy tworzą dwie główne grupy: Ratak Chain i Ralik Chain[3], które znaczą odpowiednio „wschód słońca” i „zachód słońca”[5].

Klimat wysp jest gorący i wilgotny z porą deszczową między majem a listopadem. Wyspy nawiedzają co jakiś czas tajfuny.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Pomoc rządowa Stanów Zjednoczonych stanowi podstawę gospodarki tej wyspiarskiej republiki. Produkcja rolnicza skupia się w małych gospodarstwach. Główne uprawy to palma kokosowa, pomidory, melony oraz drzewo chlebowe. Przemysł jest słabo rozwinięty i reprezentuje go rękodzielnictwo, przetwórstwo ryb oraz kopry. Turystyka, w której zatrudnione jest obecnie 10% siły roboczej, stanowić może ważny dział gospodarki w przyszłości. Wyspy nie posiadają znaczących zasobów naturalnych (niewielka ilość fosforytów), stąd import znacznie przewyższa eksport.

Jako że Wyspy Marshalla pozostają w wolnym stowarzyszeniu z USA, rząd tego kraju udziela im corocznej pomocy w wysokości około 65 mln dolarów. W 1999 roku toczyły się negocjacje nad zwiększeniem tej pomocy, bowiem w poprzedzających latach 1996–1998 nastąpił znaczący spadek PKB kraju, który był m.in. następstwem kryzysu azjatyckiego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ludność złożona jest głównie z Marszalezów (96,6%). Mieszkańcy Wysp Marshalla są pochodzenia mikronezyjskiego, którzy przybyli w te rejony Oceanii kilka tysięcy lat temu z Azji oraz z napływowej ludności pochodzenia japońskiego.

Język angielski jest w powszechnym użyciu i ma status języka urzędowego, ale mieszkańcy, rząd i parlament używają na co dzień języka marszalskiego.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[6][7]:

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy Wysp Marshalla znani byli w przeszłości ze swego kunsztu w budowaniu łodzi. Na wysokim poziomie stała także sztuka nawigacji, która jednak obecnie ulega zapomnieniu. W nawigacji pomagały mapy wykonywane z wiązanych ze sobą drewnianych patyczków z włókien palmy kokosowej i muszli kauri nazywane rebbelib[9].

Amerykańskie próby jądrowe[edytuj | edytuj kod]

Eksplozja Castle Bravo na atolu Bikini 1 marca 1954 roku

W latach 1946–1958 wyspy archipelagu były miejscem, gdzie USA testowały 67 bomb nuklearnych. Najsłynniejszy test bomby „Bravo” miał miejsce w marcu 1954 roku. Na atolu Bikini zrzucono wówczas bombę tysiąc razy silniejszą niż ta, która spadła na Hiroszimę. Amerykańskie testy nuklearne zapisały się niepochlebnie w narodowej świadomości mieszkańców Republiki Wysp Marshalla, władze kontynuują walkę o globalne rozbrojenie z atomowych zapasów. Wyspy Marshalla złożyły symboliczny pozew przeciwko Wielkiej Brytanii, Indiom i Pakistanowi, by wywrzeć presję na pozbycie się przez nie nuklearnego arsenału[10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W niektórych źródłach stolicą Wysp Marshalla określa się cały atol Majuro, na którym znajduje się aglomeracja Delap-Uliga-Darrit, gdzie znajdują się siedziby władz państwowych. Według Urzędowego wykazu nazw państw i terytoriów niesamodzielnych stolicą państwa jest Delap.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Urzędowy wykaz nazw państw i terytoriów niesamodzielnych. Wyd. 6. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2021, s. 42. ISBN 978-83-254-2587-6.
  2. a b c d e International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018. [dostęp 2018-06-25]. (ang.).
  3. a b Nazewnictwo Geograficzne Świata. Zeszyt 1. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych, 2004, s. 143. ISBN 83-239-7552-3. (pol.).
  4. Security Council Resolution 704 – UNSCR, unscr.com [dostęp 2022-02-15].
  5. Anono Lieom Loeak, Veronica C. Kiluwe, Linda Crowl: Life in the Republic of the Marshall Islands. University of South Pacific Centre Majuro and Institute of Pacific Studies Univeristy of the South Pacific, s. 241. ISBN 978-982-02-0364-8. [dostęp 2016-07-30].
  6. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-01].
  7. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-01].
  8. U.S. Department of State Annual Report on International Religious Freedom for 2006 – Marshall Islands. United States Department of State. [dostęp 2014-08-10].
  9. Hannah Knighton, Navigating the Waters with Micronesian Stick Charts | Smithsonian Ocean, ocean.si.edu [dostęp 2022-02-16] (ang.).
  10. BusinessInsider com Mark Abadi, 17 Cze 16 15:30, 2754, 60 lat po zrzuceniu 67 bomb nuklearnych, te wyspy nadal są radioaktywne, Business Insider, 17 czerwca 2016 [dostęp 2019-07-18] (pol.).