Wysuczka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wysuczka
Ilustracja
Wysuczka z pozostałościami zamku na wzgórzu
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Ternopil Oblast.svg tarnopolski
Rejon borszczowski
Populacja 
• liczba ludności

586
Nr kierunkowy +380 3541
Kod pocztowy 48764
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu tarnopolskiego
Wysuczka
Wysuczka
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Wysuczka
Wysuczka
Ziemia48°47′31″N 25°59′33″E/48,791944 25,992500
Portal Portal Ukraina

Wysuczka[1] (ukr. Висічка – Wysiczka) – wieś w obwodzie tarnopolskim na dzisiejszym obszarze państwa Ukraina.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Zamek w Wysuczce - położony na niewielkim płaskowyżu, którego strome stoki opadają ku jarowi rzeczki Głęboczek[2]. Zamek powstał zapewne na początku XVII wieku choć mógł istnieć już wcześniej. W 1675 obsadzony przez załogę Jana III Sobieskiego. Nie są znane opisy, plany czy przekazy ikonograficzne pierwotnego zamku. Był zapewne założony na planie czworoboku[3], tworząc obwód obronny z murami i czterema basztami w narożach[3]. Wjazd na teren obszernego dziedzińca prowadził od północy, od równinnej części płaskowyżu, oddzielonej od zamku przekopem suchej fosy i wałem. Budynek mieszkalny wznosił się nad urwistym, południowym krańcem wzgórza. W 1772 w wyniku rozbioru Polski Wysuczka znalazła się pod zaborem austriackim. Pod koniec XVIII wieku należała do polskiej rodziny Szymanowskich. Około 1800 właścicielem został polski ordynat Tadeusz Czarkowski. Jego syn Cyryl Czarkowski przed 1831 zburzył mury obronne z bramą, zasypał przekop od północy i rozpoczął przebudowę zamku na pałac, zlokalizowany między dwoma basztami i wzniesiony na fundamentach i wykutych w skale piwnicach zamkowych, być może także z wykorzystaniem starych murów naziemnych. Jego żona, Maria z domu Golejewska, wobec bezdzietności ich małżeństwa, przekazała majątek wraz z zamkiem adoptowanemu krewnemu, Tadeuszowi Czarkowskiemu (1850-1940), który warunkowo przyjął jej nazwisko panieńskie[4]. Został on pierwszym ordynatem na Wysuczce, drugim był jego syn Cyryl (1885-1940, ofiara zbrodnia katyńskiej w 1940 z Ukraińskiej Listy Katyńskiej[5], a trzecim wnuk Cyryl (1915-1988)[6]. Pożar zniszczył pałac w 1900 lub 1901. Na jego miejscu wybudowano około 1910 mniejszy, który pozostał własnością rodziny Czarkowskich do 1939, a po 1945 gdy Polsce odebrano południowe województwa i przyłączono do Ukraińskiej SRR zamek został zburzony i rozebrany. Z pierwszego zamku zachowały się, w stanie rozsypujących się ruin, dwie baszty: południowo-wschodnia, sześcioboczna, masywna, z prostokątnymi strzelnicami, w górnej kondygnacji rozkutymi na okna, oraz południowo-zachodnia smuklejsza, ze sklepieniem na pierwszej kondygnacji i strzelnicami.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dnia 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 15: Województwo tarnopolskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1923, s. 2.
  2. Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV. Warszawa: 1880-1902, s. 144.
  3. a b Roman Aftanazy: Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Województwo podolskie, T. 9, wyd. 2 przejrzane i uzupełnione, Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wrocław, Warszawa: 1995, s. 381-386.
  4. Grzegorz Rąkowski, Przewodnik krajoznawczo-historyczny po Ukrainie Zachodniej: Podole, s. 215.
  5. Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. [dostęp 8 marca 2015]. s. 15.
  6. Cyryl Czarkowski-Golejewski – profil na stronie Genealogia Grochowski. genealogia.grocholski.pl. [dostęp 8 marca 2015].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Polak, Zamki na Kresach, Andrzej Łotysz, Warszawa: Paweł Okoń, 1997, ISBN 83-907506-1-9, OCLC 751246373.
  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, Warszawa, 1880–1902, s. 144.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]