Wzgórze Gajowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wzgórze Gajowe
Wzgórze Gajowe od strony zachodniej
Wzgórze Gajowe od strony zachodniej
Państwo  Polska
Wysokość 156 m n.p.m.
Wybitność 30 m
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Wzgórze Gajowe
Wzgórze Gajowe
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Wzgórze Gajowe
Wzgórze Gajowe
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wzgórze Gajowe
Wzgórze Gajowe
Ziemia51°04′20″N 17°03′01″E/51,072222 17,050278

Wzgórze Gajowe – sztucznie usypane wzgórze położone na osiedlu Gaj we Wrocławiu[1] o wysokości 156 m n.p.m., popularnie zwane przez okolicznych mieszkańców "Wysypem". Określenie to związane jest z genezą powstania wzgórza, która wiąże się głównie z odgruzowywaniem miasta po zniszczeniach wojennych[2]. Wysokość względna Wzgórza Gajowego wynosi 30 m. Najwyższy punkt tego wzniesienia znajduje się w południowo-wschodnim narożniku wzgórza. Jest to najwyższy punkt terenowy we Wrocławiu (identyczną wysokość ma Wzgórze Maślickie). Powierzchnia zajęta przez usypisko wynosi 8 ha[3].

Historia powstania[edytuj]

To tu między innymi wywożony był gruz ze zniszczonych w czasie II Wojny Światowej budowli i budynków we Wrocławiu. Zasadnicze usypisko powstało w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku. W latach 70 były tu także składowane odpady komunalne z południowych osiedli Wrocławia[4]. Wzgórze zostało podwyższone w 2005 roku, gdyż zwożono tu ziemię z części Wzgórza Andersa podczas przygotowywania terenu pod budowę wrocławskiego aquaparku.

Przed II Wojną Światową w miejscu obecnego usypiska znajdowała się fabryka nawozów "Silesia"[4][5]. W 1933 roku istniał tu krótko jeden z pierwszych w III Rzeszy obozów koncentracyjnych - KZ Dürrgoy[4][6][7].

Znaczenie przyrodnicze[edytuj]

Po zakończeniu aktywnego wywozu gruzu i ukształtowaniu stoków z ziemi, na wzgórzu i w jego otoczeniu wykształciło się środowisko przyrodnicze obejmujące[6]:

  • płaski obszar wzniesienia gdzie dominuje roślinność typowa dla suchych, ubogich terenów,
  • stoki i podnóże gdzie dominuje roślinność ruderalna.

Zinwentaryzowano tu wiele gatunków zwierząt[2][6][4], wśród których szczególnie cennych jest pięć gatunków chrząszczy[8]:

- Melanophthalma maura - pierwszy stwierdzony przypadek tego gatunku w Polsce,

- Bruchus brachialis - drugie stanowisko w Polsce,

- Bruchus martinezi - stanowisko to jest potwierdzeniem występowania tego chrząszcza w Polsce,

- Bruchus affinis - pierwsze stwierdzone stanowisko na Dolnym Śląsku od XIX wieku,

- Spermophagus calystegiae - jedyne miejsce występowania na Dolnym Śląsku.

Stwierdzono także występowanie niespotykanego do tej pory w Polsce pająka Zodarion rubidum[8]. Ponadto spotykane są tu: Murawka darniowiec, Hurtnica pospolita, Ślinik luzytański i Ślimak winniczek.

Zagospodarowanie wzgórza i jego funkcja społeczna[edytuj]

Długie lata braku zagospodarowania Wzgórza Gajowego pozwoliły na wykształcenie się wyżej opisanego środowiska przyrodniczego. Istniała koncepcja zagospodarowania na potrzeby rekreacji i sportu, w szczególności wybudowania stoku narciarskiego[9], która jednak nie została zrealizowana. Alternatywna koncepcja powstała pod wpływem badań środowiska przyrodniczego wzgórza i postuluje zachowanie go jako użytku ekologicznego[6].

Ogólnodostępność, brak zagospodarowania i znaczna dominacja Wzgórza Gajowego ponad otaczający teren przyczyniły się do popularności tego miejsca wśród mieszkańców południowej części Wrocławia jako miejsca spotkań i wypoczynku. Wzgórze to służy jako miejsce do jazdy rowerem górskim, spacerów, biegów, urządzania ognisk, grilli i biwakowania (stad częste zajęcia ogniem suchych traw i pozostałości śmieci[10]), a także jako doskonały punkt widokowy na Wrocław i Sudety co czyni je dogodnym miejscem do wykonywania dalekich obserwacji. Ze Wzgórza Gajowego przy odpowiednich warunkach atmosferycznych można dostrzec wrocławski Stary Ratusz, Halę Stulecia, Sky Tower, kominy wrocławskiej elektrociepłowni, elektrociepłownię Czechnica w Siechnicach, wysokie budynki w Oławie i elektrownię wiatrową w Gaju Oławskim. Częstym jest również widok na Wzgórza Strzelińskie, Masyw Ślęży, Góry Sowie[11], Góry Bardzkie i Góry Kamienne. Nieco rzadziej obserwować można Karkonosze[12], Góry Kaczawskie, Góry Opawskie, Jesioniki i Masyw Śnieżnika[13] w Sudetach Wschodnich.

W 2015 roku w głosowaniu w ramach Wrocławskiego Budżetu Obywatelskiego mieszkańcy zdecydowali się na realizację projektu zagospodarowania terenu u podnóża Wzgórza Gajowego[14]. Prace polegające na uprzątnięcia terenu, wyznaczenia alejek, posadzeniu drzew i postawieniu ławek zakończyły się w grudniu 2016 r.[15], natomiast w dalszym ciągu nie zrealizowano budowy placu zabaw i siłowni terenowej (stan na lipiec 2017 r.).

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, mapy.geoportal.gov.pl [dostęp 2017-09-21] (pol.).
  2. a b Portal huby.seo.pl o środowisku przyrodniczym wzgórza [dostęp 2009-10-06](pol.).
  3. Baza danych geologiczno-inżynierskich ..., opracowana pod kierunkiem Jerzego Goldsztejna, Proxima, PIG, Wrocław, maj 2009 r. [dostęp 2009-10-12](pol.).
  4. a b c d Portal: www.mmwroclaw.pl [dostęp 2009-10-07](pol.).
  5. Fabryka Chemiczna Silesia (dawna), ul. Bardzka, Wrocław, dolny-slask.org.pl, 1920–1925 [dostęp 2017-09-12] (pol.).
  6. a b c d Portal huby.seo.pl o planowanym stoku i Wzgórzu Gajowym [dostęp 2009-10-07](pol.).
  7. Obóz koncentracyjny KZ Dürrgoy (dawny), ul. Bardzka, Wrocław, dolny-slask.org.pl, 1933 [dostęp 2017-09-12] (pol.).
  8. a b Guzik A., Raport o stanie środowiska we Wrocławiu z roku 2002, Środowisko-biosfera, [dostęp 2009-10-09](pol.).
  9. Co kryje Wzgórze?, „wroclaw.naszemiasto.pl”, 11 stycznia 2015 [dostęp 2017-07-16] (pol.).
  10. Pożar przy Wzgórzu Gajowym. Kłęby czarnego dymu widoczne z oddali, Gazetawroclawska.pl, 27 sierpnia 2015 [dostęp 2017-07-16] (pol.).
  11. Wzgórze Gajowe we Wrocławiu, 500-mm.blogspot.com, 3 maja 2017 [dostęp 2017-07-16] (pol.).
  12. Wzgórze Gajowe we Wrocławiu, 500-mm.blogspot.com, 19 listopada 2015 [dostęp 2017-07-16] (pol.).
  13. Wrocław (Wzgórze Gajowe), 500-mm.blogspot.com, 13 grudnia 2014 [dostęp 2017-07-16] (pol.).
  14. #67: Zagospodarowanie parkowe terenu przed Zielonym Wzgórzem (pol.). www.wroclaw.pl. [dostęp 2015-10-20].
  15. Ruszają prace na Wzgórzu Gajowym. Powstanie tam park, wroclaw.wyborcza.pl, 18 listopada 2016 [dostęp 2017-07-16] (pol.).