Yasuní

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Położenie Parku Narodowego Yasuní

Yasuní – wilgotny las tropikalny we wschodnim Ekwadorze. Leży na równiku, na pograniczu Andów i zachodniego krańca Lasu Amazońskiego. Należy do najbardziej bioróżnorodnych miejsc na Ziemi[1]. Część lasu Yasuní jest objęta ochroną jako Rezerwat Biosfery i Człowieka UNESCO[2]. Jest on ojczyzną dwóch z ostatnich plemion Indian Południowoamerykańskich nieutrzymujących kontaktów ze światem zewnętrznym[3].

Ekosystem[edytuj | edytuj kod]

Jezioro w lesie Yasuní

Yasuní jest częścią będących jednym ze światowych hotspot'ów bioróżnorodności Andów Tropikalnych[4]. Występuje tam wiele gatunków endemicznych[1]. Między innymi żyje w Yasuní 150 gatunków płazów (w tym 20 endemicznych), 121 gatunków gadów, 596 gatunków ptaków (19 endemicznych), co najmniej 169 gatunków ssaków (4 endemiczne) i co najmniej 382 gatunków ryb oraz ponad 2,5 tys. gatunków roślin naczyniowych. Stopień bioróżnorodności spotykany w Yasuní jest wyjątkowy we wszystkich tych grupach taksonomicznych[1].

Park Narodowy[edytuj | edytuj kod]

Park Narodowy Yasuní został ustanowiony w 1979 roku. W chwili obecnej obejmuje powierzchnię 9820 km² i jest największym obszarem pod ochroną w Ekwadorze oraz jedynym w tym kraju amazońskim parkiem narodowym[3].

Indianie[edytuj | edytuj kod]

Yasuní jest zamieszkiwane przez przedstawicieli dwóch Indiańskich grup etnicznych: Kiczua i Huaorani (zwani również Waorani). Pierwotnymi mieszkańcami są jednakowoż Huaorani[5]. Dodatkowo żyją tam dwa plemiona nie utrzymujące kontaktów ze światem zewnętrznym – Taromenane i Tagaeri -, o których przypuszcza się, że są spokrewnieni z Huaorani. Żyją one w tzw. zona intangible, zamkniętej dla przemysłu naftowego i firm zajmujących się wycinką drzew[3]. Pierwotnie Huaorani byli ludem łowców-zbieraczy, którzy uprawiali też ogrody leśne[6].

Przedstawiciele plemienia Huaorani

Pierwsze wzmianki o żyjących w Yasuní agresywnych Indianach pochodzą z przełomu 19-tego i 20-tego wieku. Do pierwszego pokojowego kontaktu między przedstawicielami szczepu Huaorani a ludźmi z zewnątrz doszło dopiero w 1958 roku. Do tego momentu Indianie byli znani z ataków oszczepami na pracowników firm wydobywczych i próbujących się z nimi skontaktować misjonarzami[3].

Szacuje się, że przed 1958 rokiem ponad połowa śmierci mężczyzn i ok. jednej trzeciej śmierci kobiet ze szczepu Huaorani było wynikiem zabójstw dokonanych przez innych Huaorani. Dodatkowo, ok. 8% ginęło z rąk obcych, których Huaorani nazywali kohouri, czyli "nie-ludzie" bądź "kanibale". Z powodu tej rzadko spotykanej agresji Huaorani byli i nadal są nazywani przez Kiczua auca, czyli "dzicy"[5].

Yasuní-ITT[edytuj | edytuj kod]

Na arenie międzynarodowej Yasuní pojawiło się po wystąpieniu prezydenta Ekwadoru, Rafaela Correi przed Zgromadzeniem Ogólnym ONZ w 2007 z tzw. inicjatywą Yasuní-ITT (od nazw 3 pól naftowych wewnątrz Parku Narodowego Yasuní)[7]. Celem tej inicjatywy jest przekonanie wspólnoty międzynarodowej do zrekompensowania Ekwadoru w zamian za gwarancję, że jego rząd zrezygnuje z wydobycia ropy naftowej z pól Ishpingo, Tambococha i Tiputini (zawierających ok. 850 milionów baryłek ropy, czyli 20% znanych złóż w Ekwadorze). W ten sposób cele rozwojowe Ekwadoru miałyby być pogodzone z koniecznością ochrony środowiska naturalnego, klimatu i Indian[8].

W sierpniu 2013 Rafael Correa ogłosił, że Ekwador wycofuje się z inicjatywy i zezwoli na wydobycie ropy na polach Ishpingo, Tambococha i Tiputini. Jako powód podał brak wsparcia ze strony wspólnoty międzynarodowej[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Margot Bass, Matt Finer, Clinton Jenkins, Holger Kreft i inni. Global Conservation Significance of Ecuador's Yasuni National Park. „PLoS ONE”. 5, 2010. 
  2. UNESCO Biosphere Reserves
  3. a b c d Matt Finer, Varsha Vijay, Fernando Ponce, Clinton Jenkins i inni. Ecuador's Yasuni Biosphere Reserve: a brief modern history and conservation challenges. „Environmental Resources Letters”. 4, 2009. 
  4. Norman Myers, Russell Mittermeier, Cristina Mittermeier, Gustavo da Fonseca i inni. Biodiversity hotspots for conservation priorities. „Nature”. 403, 2000. 
  5. a b Stephen Beckerman, Pamela Erickson, James Yost, Jhanira Regalado i inni. Life histories, blood revenge, and reproductive success among the Waorani of Ecuador. „PNAS”. 106 (20), 2009. 
  6. Flora Lu. The Common Property Regime of the Huaorani Indians of Ecuador: Implications and Challenges to Conservation. „Human Ecology”. 29 (4), 2001. 
  7. YASUNI ITT
  8. Alberto Acosta, Eduardo Gudynas, Esperanza Martínez, Joseph Vogel. Leaving Oil in the Ground: A Political, Economic and Ecological Initiative in the Ecuadorian Amazon. „Americas Program Special Report”, 13.08.2009. 
  9. Yasuni: Ecuador abandons plan to stave off Amazon drilling (ang.). Guardian.co.uk, 2013-08-16. [dostęp 2013-08-19].