Yoa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Yoa
Ilustracja
Jezioro Yoa
Położenie
Państwo  Czad
Wysokość lustra 378 m n.p.m.
Morfometria
Powierzchnia 4 km²
Wymiary
• max długość
• max szerokość

3,5 km
2,5 km
Głębokość
• maksymalna

26 m m
Hydrologia
Rzeki zasilające wody podziemne
Rzeki wypływające parowanie, podziemny odpływ
Położenie na mapie Czadu
Mapa lokalizacyjna Czadu
Yoa
Yoa
Ziemia19°03′N 20°31′E/19,050000 20,516667

Yoa – drugie pod względem wielkości jezioro w zespole jezior Ounianga w regionie Ennedi w północno-wschodnim Czadzie. Jeziora te porozdzielane są pasmami lądu przebiegającymi w kierunku północ–południe. Są pozostałością o wiele większego jeziora, wypełniającego tutejszą kotlinę w okresie od 10000 r. p.n.e. do 1500 r. p.n.e. gdy Sahara nie była jeszcze pustynią. Obecnie w kotlinie znajduje się piętnaście jezior o ogólnej powierzchni ok. 20 km²[1].

Hydrogeologia[edytuj | edytuj kod]

Silnie zasolone jezioro Yoa charakteryzuje się skomplikowanym procesem wymiany wód, który jest wspólny dla wszystkich jezior Ounianga[1].

Zmiany klimatyczne[edytuj | edytuj kod]

Jezioro Yoa jest interesującym obiektem badań na temat globalnych zmian klimatu. Zespół naukowców Uniwersytetu Kolońskiego pod kierownictwem Stefana Kröpelina pobrał rdzeń wiertniczy z osadów na dnie jeziora. Ponieważ jezioro Yoa istnieje nieprzerwanie od wilgotnego okresu tzw. Zielonej Sahary, to osady na jego dnie były chronione przed erozją i rozproszeniem. Analiza pyłków w rdzeniu wykazała, że przemiana lasu w pustynię w okolicy jeziora Yoa odbyła się stopniowo. W międzyczasie występowały okresy roślinności krzewiastej i trawiastej, zanim okolica przekształciła się ostatecznie w pustynię[2]. Wniosek ten jest sprzeczny z pracą Petera de Menocala i jego kolegów z Uniwersytetu Columbii, którzy w 2000 r. wydobyli rdzeń wiertniczy z osadów oceanicznych przy zachodnich brzegach Mauretanii. Ze względu na dużą ilość pyłu w rdzeniu, autorzy doszli do wniosku, że powstanie pustyni było bardzo szybkie i zaszło w okresie kilkuset lat[3].

Różnica między tymi dwoma wynikami, przy bliższym zapoznaniu się, nie jest zaskakująca. Rdzeń oceaniczny przedstawia przebieg zdarzeń w całej północnej części kontynentu afrykańskiego, podczas gdy dane z jeziora Yoa pokazują dokładniejsze informacje na temat warunków panujących na zachód i na południe od niego. Z obszarów tych pochodziły materiały, którymi dominujące w okresie holocenu pasaty pokryły dno jeziora. Możliwym jest też, że oba procesy zachodziły równolegle i północna Afryka szybko stała się sucha, ale w pewnych okolicach proces pustynnienia przebiegał poprzez szereg stadiów pośrednich[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stefan Kröpelin: Seen in der Sahara (niem.). [dostęp 2017-12-23].
  2. Stefan Kröpelin et al: Annually laminated sediments at Ounianga Kebir, Chad, characterized using a micro-fluorescence core scanner. In: Geophysical Research Abstracts 10, 2008. (Zusammenfassung, PDF).
  3. a b Kenneth Chang: Shift From Savannah to Sahara Was Gradual, Research Suggests (ang.). New York Times. [dostęp 2017-12-23].