Yoshiteru Ashikaga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Yoshiteru Ashikaga
足利 義輝

Trzydziesty siogun
Trzynasty siogun z siogunatu Ashikaga
Ashikaga yoshiteru2.jpg
Ashikaga mon.svg
Mon rodu Ashikaga
Siogun
Okres panowania od 1546
do 1565
Poprzednik Yoshiharu Ashikaga
Następca Yoshihide Ashikaga
Dane biograficzne
Urodziny 31 marca 1536
Śmierć 17 czerwca 1565
Ojciec Yoshiharu Ashikaga
Matka córka Taneie Konoe

Yoshiteru Ashikaga (jap. 足利 義輝 Ashikaga Yoshiteru?, ur. 31 marca 1536, zm. 17 czerwca 1565) – 30. siogun w dziejach Japonii, 13. siogun siogunatu Ashikaga.

Sprawował władzę w latach 1546-1565 (japoński okres Muromachi)[1]. Starszy syn 12. sioguna Yoshiharu Ashikaga i córki Taneie Konoe (zwanego także Keijuin)[2].

Po urodzeniu otrzymał imię Yoshifushi (także Yoshifuji), ale w historii zapisał się pod imieniem Yoshiteru, które przyjął w 1554 roku[1].

Dzieciństwo[edytuj | edytuj kod]

Yoshiteru urodził się 31 marca 1536 roku w Kioto. Był pierwszym synem sioguna Yoshiharu oraz Taneie Konoe. W 1546 roku, mając zaledwie 11 lat, został siogunem. Urząd otrzymał od ojca, pod naciskiem Harumoto Hosokawy, stając się kolejnym marionetkowym siogunem, podczas gdy władza spoczywała w ręku rodu Hosokawa. Z powodu jego wieku, ceremonia zaprzysiężenia odbyła się w prowincji Ōmi, a nie w Kioto.

Pierwszy okres rządów[edytuj | edytuj kod]

Niedługo po objęciu przezeń urzędu, między dwoma przywódcami rodu Hosokawa wybuchł konflikt spowodowany przejściem Nagayoshi Miyoshiego ze służby u Harumoto Hosokawy do Ujitsuny Hosokawy. Z powodu tych walk, Yoshiteru razem z ojcem zostali zmuszeni do opuszczenia Kioto. 20 maja 1550 r. Yoshiharu zmarł na wygnaniu w prowincji Ōmi)[3].

W 1552 roku Yoshiteru zawarł pokój z Nagayoshi Miyoshim i Hisahide Matsunagą, co umożliwiło mu powrót do Kioto[1]. W następnym roku, Yoshiteru z pomocą Harumoto rozpoczął wojnę przeciwko Nagayoshiemu. Dzięki pomocy Yoshikaty Rokkaku wojna toczyła się korzystnie dla sioguna.

Podczas sprawowania władzy w Kioto i prowadzenia wojny przeciwko Nagayoshiemu godnymi uwagi wydarzeniami były:

  • 1554-64 - Motonari Mōri, wasal Ōuchiego, został jego następcą i w ciągu 10 lat umocnił swą pozycję[1].
  • 1557 - cesarz Ōgimachi wstąpił na "wieczysty tron"[1]

W 1558 r. po szybkim i niespodziewanym ataku Nagayoshiego na Kioto, Yoshiteru ponownie uciekł ze stolicy[1]. Tym razem został schwytany przez odziały Nagayoshiego, który wszakże nie zabił sioguna, bo obawiał się wybuchu wojny domowej o schedę po siogunacie Ashikaga. Zezwolił więc Yoshiteru na powrót do Kioto pod warunkiem, że ten zostanie pod jego jurysdykcją.

Ponowne rządy w Kioto (1558-1565)[edytuj | edytuj kod]

Otoczony ze wszystkich stron przez daimyō, którzy pragnęli wykorzystać go dla własnych celów. Yoshiteru jako ostatni z rodu Ashikaga potrafił potwierdzić autorytet sioguna, poprzez aktywną dyplomację. Jego starania umożliwiały tymczasowe zawarcia pokoju między takimi daimyō, jak: Shingen Takeda, Kenshin Uesugi, Takahisa Shimazu, Yoshishige Otomo, Motonari Mōri i Haruhisa Amago. Powodowało to, że wielu możnowładców japońskich ponownie zaczęło liczyć się ze zdaniem sioguna. Nawet tacy daimyō, jak: Nobunaga Oda i Kenshin Uesugi przybywali do Kioto, aby oddać pokłon i złożyć wyrazy szacunku siogunowi.

W 1564 roku Yoshiteru próbował skorzystać ze śmierci Nagayoshiego, aby odzyskać pełnię władzy związanej z bycia siogunem. Jednak Hisahide Matsunaga i trzech innych członków rady rodu Miyoshi, pragnąc uzyskania takiej władzy, jaką miał Nagayoshi, rozpoczęło z Yoshiteru wojnę, aby ponownie zredukować go do roli figuranta. W 1565 roku, Hisahide i Yoshitsugu Miyoshi wkroczyli zbrojnie do Kioto i uderzyli na kompleks budynków, znanych później jako zamek Nijō, gdzie żył Yoshiteru. Znajomość sztuki walki mieczem, której uczył się od mistrzów Nobutsuny Kamiizumiego i Bokudena Tsukahary, umożliwiła mu zabicie wielu wrogów własnymi rękoma. Pozbawiony jednak pomocy od innych daimyō, Yoshiteru z grupką wiernych samurajów popełnił seppuku. Trzy lata później jego kuzyn Yoshihide Ashikaga został 14. siogunem.

Dziedzictwo Yoshiteru[edytuj | edytuj kod]

Z powodu swojej siły i umiejętności władania kataną, zwany był "kengō-shōgun" (siogun-mistrz szermierz). Udało mu się umocnić rolę i prestiż urzędu sioguna, jednak w ostatecznej rozgrywce przegrał z koalicją daimyō.

Wiersz śmierci, który pozostawił po sobie Yoshiteru, pokazuje skalę jego aspiracji. Jest zbudowany – zgodnie z zasadami – w oparciu o wieloznaczność znaczeniową, fonetyczną i znakową.

五月雨は 露か涙か 不如帰
我が名をあげよ 雲の上まで
Samidare wa tsuyu ka namida ka hototogisu
waga na o ageyo kumo no ue made
Majowy deszcz... czy to rosa, czy łzy?
Kukułko, nieś moje imię ponad chmury

Znaczenie:

  • hototogisu – kukułka mała (Cuculus poliocephalus). Nazwa ptaka (tu: zwiastuna śmierci), zapisana w wierszu przy pomocy kanji oznacza również: "nigdy nie powrócić"[4];
  • samidare (majowy deszcz) – lekki, łagodny, o bardzo drobnych kroplach deszcz na początku letniej pory deszczowej. Także elegancki synonim wyrazu tsuyu[5], czyli właśnie letniej pory deszczowej, kojarzonej z zadumą i melancholią. Opisowo:
Ten delikatny pył letniego deszczu… czy to krople rosy, czy moje łzy zmartwienia?
Kukułko, która przyszłaś po mnie,
Leć wysoko w niebo i rozsławiaj moje imię dzielnego wojownika, szeroko ponad chmurami[6]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Arai i Ackroyd 1982 ↓, s. 298.
  2. Titsingh 1834 ↓, s. 370.
  3. Arai i Ackroyd 1982 ↓, s. 332.
  4. Koh Masuda: Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary. Tokyo: Kenkyusha Limited, 1991, s. 495. ISBN 4-7674-2015-6.
  5. 新明解国語辞典. Tokyo: Sanseido Press, 1974, s. 432.
  6. 辞世の句 (jap.). www29.atwiki.jp. [dostęp 2015-07-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jolanta Tubielewicz: Historia Japonii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1984. ISBN 8304014866.
  • Hakuseki Arai, Joyce Irene Ackroyd: Lessons from history: the Tokushi yoron. St Lucia; New York: University of Queensland Press, 1982. ISBN 9780702214851.
  • Isaac Titsingh: Annales des empereurs du Japon. Paryż: Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland, 1834.
Poprzednik
Yoshiharu Ashikaga
Siogun.jpg Siogun
(Okres Siogunatu Ashikaga)

1546 - 1565
Siogun.jpg Następca
Yoshihide Ashikaga