Złóbcoki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Współczesne złóbcoki z warsztatu Mariana Styrczuli-Maśniaka, fot. 2009 r.

Złóbcoki – polski ludowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych, często mylony z gęślikami. Charakterystyczne dla Podhala, występowały do XIX wieku. Nazwa złóbcoki nawiązuje do żłobienia instrumentu z jednego klocka drewna, inni wywodzą ją od łób, czyli kołyski.

Budowa[edytuj]

Sabała grający na złóbcokach - aut. Walery Eljasz-Radzikowski

Miały wypukły, podłużny i wąski korpus rezonansowy rzeźbiony wraz z szyjką z jednego klocka. W odróżnieniu od skrzypiec (po góralsku - gęśle) nie posiadały guzika przytrzymującego naciąg strun i nie miały wyodrębnionych ścianek[1]. Posiadały 3 (później 4) struny.

Technika gry[edytuj]

Kuba Gołdyn z projektu ,,Ocalone gęśle" opowiada o żłobionym instrumencie skrzypcowym z Żywiecczyzny.

Grano na nich smyczkiem o łukowatym kształcie. Strojone były tak jak skrzypce, wydawały dźwięk cichy, ostry i przejmujący, co wynikało z techniki wykonania[2]. Grano przeważnie na dwóch Tytus Chałubiński, wspominając muzykę Jana Krzeptowskiego zwanego Sabałą, napisał: Mimo największej biegłości grajka, niepodobna tu uniknąć nieraz skrzypienia lub dojmującego pisku. Współcześni muzycy góralscy najczęściej zastępują złóbcoki skrzypcami. Podobnym instrumentem ludowym z rejonu Wielkopolski są mazanki.

Przypisy

  1. Katarzyna Paluch, Nowa Muzyka Góralska na tle tradycyjnej muzyki Podhala na przykładzie nagrań płytowych "Góralsko siła" i "Pieśni chwały" zespołu Trebunie Tutki, 2010.
  2. Ewa Dahlig, Ludowe instrumenty skrzypcowe w Polsce, Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2001.

Linki zewnętrzne[edytuj]