Złota jedenastka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Złota jedenastka (rzeźba Márton Kalmára w Szegedzie)

Złota jedenastka (węg.: Aranycsapat) – określenie nadane reprezentacji Węgier w piłce nożnej z okresu 1950-1954, trenowanej przez Gusztavá Sebesa.

Drużyna ta od dnia 14 maja 1950 roku do meczu finałowego mistrzostw świata 1954 z reprezentacją RFN dnia 4 lipca 1954 roku nie poniosła porażki w 32 kolejnych meczach. W tym czasie drużyna zdobyła złoty medal na turnieju olimpijskim 1952 w Helsinkach oraz wicemistrzostwo świata 1954 w Szwajcarii. Jej najsłynniejszym meczem było zwycięstwo 6:3 nad reprezentacją Anglii odniesione dnia 25 listopada 1953 roku na stadionie Wembley w Londynie.

W skład Złotej jedenastki wchodzili: Grosics, Buzánszky, Lóránt, Lantos, Bozsik, Zakariás, Budai, Kocsis, Hidegkuti, Puskás (kapitan), Czibor.

Igrzyska Olimpijskie 1952[edytuj | edytuj kod]

W 1952 roku reprezentacja Węgier wystąpiła na turnieju olimpijskim 1952 w Helsinkach. W rundzie wstępnej drużyna pokonała reprezentację Rumunii 2:1, a następnie odnosiły zwycięstwa z reprezentacją Włoch 3:0, reprezentacją Turcji 7:1, reprezentacją Szwecji 6:0 oraz dnia 2 sierpnia 1952 roku w finale z reprezentacją Jugosławii 2:0, dzięki czemu reprezentacja Węgier po raz pierwszy w historii sięgnęła po złoty medal igrzysk olimpijskich.

Po triumfie w Helsinkach francuscy dziennikarze nadali reprezentacji Węgier nazwę „Złota jedenastka”, gdyż sukces ten przypadł w momencie, gdy reprezentacja Węgier już od dwóch lat był niepokonana. Okrzyknięto ich najwspanialszą drużyną w historii piłkarskich turniejów olimpijskich. W Helsinkach Złota jedenastka grała w swym najmocniejszym składzie: Gyula Grosics, Jenő Buzánszky, Gyula Lóránt, Mihály Lantos, József Bozsik, József Zakariás, László Budai, Sándor Kocsis, Nándor Hidegkuti, Ferenc Puskás (kapitan), Zoltán Czibor.

Mecz Anglia – Węgry (1953)[edytuj | edytuj kod]

Dnia 25 listopada 1953 roku na stadionie Wembley w Londynie, odbył się mecz towarzyski pomiędzy reprezentacją Węgier a reprezentacją Anglii. Złota jedenastka, która zagrała w rewolucyjnym ustawieniu 2-3-3-2 (Nándor Hidegkuti jako cofniętym napastnik), wygrała ten mecz aż 6:3 po bramkach Hat-tricku Nándor Hidegkutiego, dwóch bramkach Feremca Puskása i Józsefa Bozsika, będąc tym samym pierwszą drużyną spoza Wysp Brytyjskich, która pokonała reprezentację Anglii na stadionie Wembley. Bramki dla reprezentacji Anglii zdobyli: Jackie Sewell, Stan Mortensen i Alf Ramsey.

Mecz Węgry – Anglia 7:1[edytuj | edytuj kod]

Dnia 23 maja 1954 roku w Budapeszcie przed mistrzostwami świata 1954 w Szwajcarii, reprezentacja Węgier ponownie pokonały reprezentację Anglii tym razem 7:1, co stanowi najwyższą porażkę w historii reprezentacji Anglii

Mistrzostwa Świata 1954[edytuj | edytuj kod]

Reprezentacja Węgier pojechała na mistrzostwa świata 1954 do Szwajcarii jako faworyt do zdobycia mistrzostwa. W eliminacjach ich rywalem miała być reprezentacja Polski, jednak ta wycofała się z eliminacji, w związku z czym Złota jedenastka wygrała je walkowerem. Pierwsze mecze Złota jedenastka w fazie grupowej wygrała bardzo wysoko: 9:0 z z reprezentacją Korei Południowej i 8:3 z reprezentacją RFN.

W meczu ćwierćfinałowym z reprezentacją Brazylii, w którym reprezentacja Węgier musiała sobie radzić bez kontuzjowanego Ferenca Puskása pokonała Canarinhos 4:2 po dwóch bramkach Sándora Kocsisa oraz po jednej bramce Nándora Hidegkutiego i Mihály'ego Lantosa. Mecz ten ze względu bardzo ostrą i brutalną grę obu reprezentacji, w którym angielski sędzia Arthur Ellis usunął z boiska aż trzech piłkarzy, brytyjscy dziennikarze określili Bitwą pod Bernem. W meczu półfinałowym „Złota jedenastka” wygrała z reprezentacją Urugwaju 4:2 po dwóch bramkach Sándora Kocsisa oraz po jednej bramce Nándora Hidegkutiego i Zoltána Czibora.

 Osobny artykuł: Cud w Bernie.

Dnia 4 lipca 1954 roku na Wankdorfstadion w Bernie, reprezentacja Węgier z Ferencem Puskásem w składzie w finale spotkała się z reprezentacją RFN, którą pokonali w fazie grupowej aż 8:3.

Po ośmiu minutach meczu finałowego Złota jedenastka po bramkach Ferenca Puskása i Zoltána Czibora prowadziła już 2:0[1]. Jednak drużyna przeciwna w ciągu dziesięciu minut zdołała wyrównać na 2:2 po bramkach Maxa Morlocka i Helmuta Rahna.

W drugiej połowie meczu Złota jedenastka ponownie zdobyła przewagę, jednak Ferenc Puskás, Zoltán Czibor, Sándor Kocsis, Nándor Hidegkuti i Mihály Tóth zmarnowali swoje sytuacje do zdobycia bramki[2], a następne próby zdobycia gola uniemożliwiała znakomita gra obrońców reprezentacji RFN.

W 84. minucie Hans Schäfer podał główką do Helmuta Rahna, który zdobył bramkę dla reprezentacji RFN na 3:2[3], a następnie strzał „nie do obrony” Zoltána Czibora został obroniony przez bramkarza Toniego Turka[4].

W 87. minucie Ferenc Puskás trafił do bramki przeciwników na 3:3, jednak angielski sędzia William King, nie uznał gola sądząc, że Ferenc Puskás znajdował się na pozycji spalonej[5].

Mecz zakończył się wynikiem 3:2 dla reprezentacji RFN, którzy zostali sensacyjnie mistrzami świata, gdyż nie dawano im szans na wyjście z grupy, a co dopiero na wygranie tego turnieju. Reprezentacja RFN przerwała również niesamowitą passę Złotej jedenastki, która w latach 1950-1954 rozegrała wszystkie 32 mecze bez porażki, ze względu na co ten mecz później został nazwany Cudem w Bernie.

Upadek „Złotej jedenastki”[edytuj | edytuj kod]

Wicemistrzostwo świata było dla reprezentacji Węgier porażką. Po mistrzostwach świata 1954 kibice odwrócili się od swoich piłkarzy, którzy musieli w nocy, po cichu wracać do swoich domów. Była nawet plotka, że każdy z zawodników dostał od Niemców mercedesa w zamian za oddanie im zwycięstwa w finale. Inaczej zawodników potraktował węgierski rząd, szczególnie Mátyás Rákosi - I sekretarz generalny Węgierskiej Partii Robotniczej, którego zdaniem Złota jedenastka istnieje dzięki komunistycznym rządom na Węgrzech i przywitał reprezentację Węgier w Sándor Palace otwartymi ramionami i podziękował im za waleczną grę podczas mistrzostwach świata 1954.

Jednak to był początek końca „Złotej Jedenastki”. Wkrótce bramkarz Gyula Grosics został oskarżony o zdradę i szpiegostwo. Został zdyskwalifikowany na półtora roku. Nie pozwolono mu już na grę w Honvedzie Budapeszt i trafił do Tatabánya Bányász[6].

Dnia 23 października 1956 roku na Węgrzech wybuchło powstanie węgierskie. W wyniku licznych represji w kraju na emigrację udali się: Zoltán Czibor, Sándor Kocsis (obaj FC Barcelona) i Ferenc Puskás do Realu Madryt, a trenerem od kilku miesięcy już nie był Gusztáv Sebes. To był całkowity rozpad „Złotej jedenastki”, a reprezentacja Węgier już nigdy więcej nie nawiązała ponownie do tych wspaniałych czasów.

Mecze „Złotej jedenastki”[edytuj | edytuj kod]

Wyniki meczów reprezentacji Węgier w piłce nożnej pod wodzą Gusztavá Sebesa.

Lp. Data Miejsce Przeciwnik Wynik Mecz Strzelcy bramek dla Węgrów Widzów
1. 08.05.1949 Republika Węgierska (1946-1949) Budapeszt  Austria
6–1
Central European Cup Puskás (3), Kocsis, Deák (2) 50,000
2. 12.06.1949 Republika Węgierska (1946-1949) Budapeszt  Włochy
1–1
Central European Cup Deák 47,000
3. 19.06.1949 Szwecja Sztokholm  Szwecja
2–2
Mecz towarzyski Kocsis, Budai 38,000
4. 10.07.1949 Republika Węgierska (1946-1949) Debreczyn  Polska
8–2
Mecz towarzyski Deák (4), Puskás (2), Egresi, Kesthelyi 30,000
5. 16.10.1949 Austria Wiedeń  Austria
4–3
Mecz towarzyski Deák (2), Puskás (2) 65,000
6. 30.10.1949 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Bułgaria
5–0
Mecz towarzyski Puskás (2), Deák, Budai, Rudas 36,000
7. 20.11.1949 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Szwecja
5–0
Mecz towarzyski Kocsis (3) Puskás, Deák 50,000
8. 30.04.1950 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Czechosłowacja
5–0
Mecz towarzyski Kocsis (2) Puskás (2), Szilágyi 47,000
9. 14.05.1950 Austria Wiedeń  Austria
3–5
Mecz towarzyski Kocsis, Puskás, Szilágyi 65,000
10. 04.06.1950 Polska Warszawa  Polska
5–2
Mecz towarzyski Puskás (2), Szilágyi (3) 60,000
11. 24.09.1950 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Albania
12–0
Mecz towarzyski Puskás (4), Budai (3), Palotás (2), Kocsis (2) 38,000
12. 29.10.1950 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Austria
4–3
Mecz towarzyski Puskás (2), Szilágyi 45,000
13. 12.11.1950 Ludowa Republika Bułgarii Sofia  Bułgaria
1–1
Mecz towarzyski Szilágyi 35,000
14. 27.05.1951 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Polska
6–0
Mecz towarzyski Kocsis (2), Sándor, Puskás (2), Czibor 42,000
15. 14.10.1951 Czechosłowacja Ostrawa  Czechosłowacja
2–1
Mecz towarzyski Kocsis (2) 45,000
16. 18.11.1951 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Finlandia
8–0
Mecz towarzyski Hidegkuti (3), Kocsis (2), Czibor, Puskás (2) 40,000
17. 18.05.1952 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  NRD
5–0
Mecz towarzyski Hidegkuti (2), Szusza, Kocsis, Sándor 38,000
18. 15.06.1952 Polska Warszawa  Polska
5–1
Mecz towarzyski Kocsis (2), Puskás (2), Hidegkuti 50,000
19. 22.06.1952 Finlandia Helsinki  Finlandia
6–1
Mecz towarzyski Puskás (2), Bozsik, Kocsis (3), Palotás 25,000
20. 15.07.1952 Finlandia Turku  Rumunia
2–1
Igrzyska olimpijskie 1952 Czibor, Kocsis 14,000
21. 21.07.1952 Finlandia Helsinki  Włochy
3–0
Igrzyska olimpijskie 1952 Palotás (2), Kocsis 20,000
22. 24.07.1952 Finlandia Kotka  Turcja
7–1
Igrzyska olimpijskie 1952 Palotás, Kocsis (2), Lantos, Puskás (2), Bozsik 20,000
23. 28.07.1952 Finlandia Helsinki  Szwecja
6–0
Igrzyska olimpijskie 1952 Puskás, Palotás, Lindh (sam.), Kocsis (2), Hidegkuti 35,000
24. 02.08.1952 Finlandia Helsinki  Jugosławia
2–0
Igrzyska olimpijskie 1952 Puskás, Czibor 60,000
25. 20.09.1952 Szwajcaria Berno  Szwajcaria
4–2
Central European Cup Puskás (2), Kocsis, Hidegkuti 35,000
26. 19.10.1952 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Czechosłowacja
5–0
Mecz towarzyski Hidegkuti, Egresi, Kocsis (3) 48,000
27. 26.04.1953 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Austria
1–1
Mecz towarzyski Czibor 44,000
28. 17.05.1953 Włochy Rzym  Włochy
3–0
Central European Cup Hidegkuti, Puskás (2) 90,000
29. 05.07.1953 Szwecja Sztokholm  Szwecja
4–2
Mecz towarzyski Puskás, Budai, Kocsis, Hidegkuti 40,000
30. 04.10.1953 Ludowa Republika Bułgarii Sofia  Bułgaria
1–1
Mecz towarzyski Szilágyi 45,000
31. 04.10.1953 Czechosłowacja Praga  Czechosłowacja
5–1
Mecz towarzyski Csordás (2), Hidegkuti, M.Tóth, Puskás 50,000
32. 11.10.1953 Austria Wiedeń  Austria
3–2
Mecz towarzyski Csordás, Hidegkuti (2) 65,000
33. 15.11.1953 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Szwecja
2–2
Mecz towarzyski Palotás, Czibor 80,000
34. 25.11.1953 Anglia Londyn  Anglia
6–3
Mecz towarzyski Hidegkuti (3), Puskás (2), Bozsik 105,000
35. 12.02.1954 Egipt Kair  Egipt
3–0
Mecz towarzyski Puskás (2), Hidegkuti 28,000
36. 11.04.1954 Austria Wiedeń  Austria
1–0
Mecz towarzyski Happel (sam.) 65,000
37. 23.05.1954 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Anglia
7–1
Mecz towarzyski Lantos, Puskás (2), Kocsis (2), M.Tóth, Hidegkuti 92,000
38. 17.06.1954 Szwajcaria Zurych  Korea Południowa
9–0
Mundial 1954 Puskás (2), Lantos, Kocsis (3), Czibor, Palotás (2) 15,000
39. 20.06.1954 Szwajcaria Bazylea  RFN
8–3
Mundial 1954 Kocsis (4), Puskás, Hidegkuti (2), J.Tóth 53,000
40. 27.06.1954 Szwajcaria Berno  Brazylia
4–2
Mundial 1954 Hidegkuti, Kocsis (2), Lantos 60,000
41. 30.06.1954 Szwajcaria Lozanna  Urugwaj
4–2 (p.d.)
Mundial 1954 Czibor, Hidegkuti, Kocsis (2) 50,000
42. 04.07.1954 Szwajcaria Berno  RFN
2–3
Mundial 1954 Puskás, Czibor 65,000
43. 19.09.1954 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Rumunia
5–1
Mecz towarzyski Kocsis (2), Hidegkuti (2), Budai 93,000
44. 19.09.1954 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Moskwa  ZSRR
1–1
Mecz towarzyski Kocsis 85,000
45. 10.10.1954 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Szwajcaria
3–0
Mecz towarzyski Kocsis (2), Bozsik 94,000
46. 24.10.1954 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Czechosłowacja
4–1
Mecz towarzyski Kocsis (3), Sándor 93,000
47. 14.11.1954 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Austria
4–1
Mecz towarzyski Kocsis, Czibor, Sándor, Palotás 94,000
48. 08.12.1954 Szkocja Glasgow  Szkocja
4–2
Mecz towarzyski Kocsis, Hidegkuti, Bozsik, Sándor 134,000
49. 24.04.1955 Austria Wiedeń  Austria
2–2
Central European Cup Hidegkuti, Fenyvesi 65,000
50. 08.05.1955 Norwegia Oslo  Norwegia
5–0
Mecz towarzyski Puskás, Kocsis, Palotás (2), Tichy 34,000
51. 11.05.1955 Szwecja Sztokholm  Szwecja
7–3
Mecz towarzyski Puskás (2), Kocsis (3), Hidegkuti, Szojka 40,000
52. 15.05.1955 Dania Kopenhaga  Dania
6–0
Mecz towarzyski Kocsis (2), Sándor (3), Palotás 41,000
53. 19.05.1955 Finlandia Helsinki  Finlandia
9–1
Mecz towarzyski Palotás (3), Puskás, Tichy (2), Csordás (2), J.Tóth 30,000
54. 29.05.1955 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Szkocja
3–1
Mecz towarzyski Kocsis, Hidegkuti, Fenyvesi 100,000
55. 17.09.1955 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Szwajcaria
5–4
Central European Cup Puskás (2), Kocsis, Machos (2) 45,000
56. 25.09.1955 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  ZSRR
1–1
Mecz towarzyski Puskás 103,000
57. 02.10.1955 Czechosłowacja Praga  Czechosłowacja
3–1
Central European Cup Kocsis, Tichy, Czibor 50,000
58. 16.10.1955 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Austria
6–1
Central European Cup Kocsis, Puskás, Czibor, Tichy, J.Tóth 104,000
59. 13.11.1955 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Szwecja
6–1
Mecz towarzyski Puskás, Tichy, Czibor (2) 90,000
60. 27.11.1955 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Budapeszt  Włochy
2–0
Central European Cup Puskás, J.Tóth 103,000
61. 03.06.1956 Belgia Bruksela  Belgia
4–5
Mecz towarzyski Puskás, Czibor (2), Budai 75,000
62. 23.09.1956 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Moskwa  ZSRR
1–0
Mecz towarzyski Czibor 105,000

Bilans: 62 mecze (51 zwycięstw – 9 remisów – 2 porażki)

Rekordy i statystyki[edytuj | edytuj kod]

Osiągnięcia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1950–1954 „Złota jedenastka”
  2. Finał – „Cud z Berna”
  3. Futbol jest Wielki: Cud w Bernie
  4. Obrona strzału Toniego Turka na YouTube
  5. Stefan Szczepłek: „Moja historia futbolu. Tom 1 – ŚWIAT”, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-86038-78-7​, s. 69-70
  6. Stefan Szczepłek: „Moja historia futbolu. Tom 1 – ŚWIAT”, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-86038-78-7​, s. 70.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ferenc Puskás, Puskas on Puskas: The Life and Times of a Footballing Legend, Klara Jamrich, Rogan P Taylor, London: Robson Books, 1998, ISBN 1-86105-156-5, OCLC 58414635.
  • Terry Crouch, The World Cup: The Complete History, wyd. Rev. ed, London: Aurum Press Ltd, 2006, ISBN 1-84513-149-5, OCLC 63401233.
  • Michael L. LaBlanc, Richard Henshaw: The World Encyclopedia of Soccer. Invisible Ink Press, 1994, ​ISBN 0-8103-9442-1​.
  • Jonathan Wilson: Behind the Curtain: Travels in Eastern European Football. Orion Publishing, 2006, ​ISBN 978-0-7528-7945-1​.
  • Rogan Taylor, Andrew War: Kicking & Screaming: An Oral History of Football in England. Robson Books, 1996, ​ISBN 0-86051-912-0​.
  • Stefan Szczepłek: „Moja historia futbolu. Tom 1 – ŚWIAT”, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-86038-78-7​.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]