Złotokot afrykański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Złotokot afrykański
Profelis aurata[1]
(Temminck, 1827)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Rodzina kotowate
Podrodzina koty
Rodzaj Profelis
Severtzov, 1858[2]
Gatunek złotokot afrykański
Synonimy

Rodzaju:

  • Chrysailurus Severtzov, 1858[3]

Gatunku:

Podgatunki
  • P. a. aurata (Temminck, 1827)
  • P. a. celidogaster (Temminck, 1827)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[10]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     zasięg pewny

     możliwe występowanie lub przypadkowe spotkania

Złotokot afrykański[11], kot złoty[12], afrykański kot złocisty, egipski kot złocisty[potrzebny przypis] (Profelis aurata) – gatunek średniej wielkości drapieżnego ssaka z podrodziny kotów (Felinae) w rodzinie kotowatych (Felidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Złotokot afrykański występuje w Afryce zamieszkując w zależności od podgatunku[13]:

  • P. aurata aurata – środkowa Afryka na wschód do Kenii
  • P. aurata celidogaster – zachodnia Afryka

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1827 roku holenderski zoolog Coenraad Jacob Temminck nadajac mu nazwę Felis aurata[4]. Temminck nie potrafił określić skąd pochodzi holotyp[4]; Van Mensch i Van Bree w 1969 roku ustalili miejsce typowe na „prawdopodobnie przybrzeżny region Dolnej Gwinei”[14]. Jedyny przedstawiciel rodzaju złotokot (Profelis) utworzonego w 1858 roku przez rosyjskiego przyrodnika Nikołaja Siewiercowa[2]. Wyróżniono dwa podgatunki P. aurata[13].

Pokrewieństwo wobec innych gatunków kotowatych kontrowersyjne[15]. Badania molekularne pokazują, że złotokot afrykański jest najbliżej spokrewniony z karakalem stepowym (Caracal caracal) i serwalem sawannowym (Leptailurus serval)[16][17].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Profelis: gr. προ pro „przed”; rodzaj Felis Linnaeus, 1758 (kot)[18].
  • Chrysailurus: gr. χρυσος khrusos „złoto”; αιλουρος ailouros „kot”[19].
  • aurata: łac. auratus „pozłacany, ozdobiony złotem”, od aurum „złoto”[20].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) 61,6–101 cm, długość ogona 16,3–34,9 cm; masa ciała samców 11–16 kg, samic 6–8 kg[13]. Futro na grzbiecie jest rudo-brązowe lub szaro-brązowe, a na brzuchu białe z ciemnymi cętkami.

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Złotokot afrykański poluje na gryzonie, góralki, małpy, dujkery oraz ptaki. Samica rodzi 2-3 młode. Zamieszkuje wilgotne lasy tropikalne.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Profelis aurata, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Severtzov 1858 ↓, s. 386.
  3. Severtzov 1858 ↓, s. 389.
  4. a b c Temminck 1827 ↓, s. 120.
  5. Temminck 1827 ↓, s. 140.
  6. Temminck 1827 ↓, s. 251.
  7. J.E. Gray. On some new Species of Quadrupeds and Shells. „Annals of Natural History”. 1, s. 27, 1838 (ang.). 
  8. G.R. Waterhouse. A species of Cat procured at Sierra Leone. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 10, s. 130, 1843 (ang.). 
  9. R. Lydekker. Descriptions of Two Mammals from the Ituri Forest [With a Supplementary Note on the Buffalo of the Semliki district.]. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1906 ((May-December)), s. 992, 1907 (ang.). 
  10. L. Bahaa-el-din, D. Mills, L. Hunter & P. Henschel 2015, Caracal aurata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2019-3 [dostęp 2020-03-07] (ang.).
  11. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 137. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  12. K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 142, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  13. a b c M.E. & F.C. Sunquist: Family Felidae (Cats). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 142. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.)
  14. P.J.A. Van Mensch & P.J.H. van Bree. On the African Golden Cat, Profelis aurata (Temminck, 1827). „Biologia Gabonica”. 5 (4), s. 235–269, 1969 (ang.). 
  15. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Species Profelis aurata. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-03-07].
  16. W.E. Johnson, E. Eizirik, J. Pecon-Slattery, W.J. Murphy i inni. The Late Miocene Radiation of Modern Felidae: A Genetic Assessment. „Science”. 311 (5757), s. 73-77, 2006. DOI: 10.1126/science.1122277 (ang.). 
  17. E. Eizirik, W.E. Johnson, S. J O’Brien. Submitted. Molecular systematics and revised classification of the family Felidae (Mammalia, Carnivora). „Journal of Mammalogy(ang.). 
  18. Palmer 1904 ↓, s. 570.
  19. Palmer 1904 ↓, s. 188.
  20. E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 1. Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 27. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. C.J. Temminck: Monographie de mammalogie. Paris: Chez G. Defour, 1827, s. 1–265. (fr.)
  2. N. Severtzov. Notice sur la classification multisériale des Carnivores, spécialement des Félidés, et les études de zoologie générale qui s’y rattachent. „Revue et magasin de zoologie pure et appliquée”. 2e Série. 10, s. 385–396, 1858 (fr.). 
  3. T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904 (ang.).