Z dymem pożarów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Z dymem pożarów była jedną z pieśni, które u schyłku XIX wieku pełniły rolę hymnu narodowego. Powstała pod wpływem tragicznych wydarzeń, jakimi była rzeź szlachty dokonana przez chłopów w Galicji w 1846 roku, zyskała popularność już w czasie Wiosny Ludów[1].

Trzy Polskie Hymny Narodowe

Historia powstania[edytuj | edytuj kod]

Najpierw powstała muzyka – kompozytor Józef Nikorowicz stworzył fortepianowy lub organowy utwór o nazwie „Chorał”. Jego przyjaciel, poeta Kornel Ujejski, będąc pod wpływem melodii napisał do niej tekst. Tekst ten został opublikowany w 1847 roku w tomie Skargi Jeremiego[2]. Pieśń krążyła w licznych odpisach i redakcjach[3]. Spopularyzowana w czasie Wiosny Ludów, szczególnie w zaborze austriackim pełniła funkcję hymnu ogólnonarodowego. Śpiewana była w przededniu powstania styczniowego, stając się hymnem powstańców.
W 1884 roku została wydana w oprawie malarskiej Jana Styki.[4]
Pieśń „Z dymem pożarów” została wykorzystana przez rosyjskiego kompozytora Modesta Musorgskiego w jego cyklu wokalnym „Pieśni i tańce śmierci” (1875-1877).

Odniesienia w polityce[edytuj | edytuj kod]

Cytatem z tej pieśni („inni szatani są tam czynni”) posłużył się premier Jarosław Kaczyński 30 czerwca 2007 roku w swoim przemówieniu na konwencji PiS w Radomiu. Odniósł się w ten sposób do trwającego w Warszawie protestu pielęgniarek sugerując zewnętrzną inspirację protestów. Cytat nie został jednak rozpoznany przez większość publicystów i polityków, którzy słowa o „szatanach” potraktowali bądź jako obrazę inteligencji (Jerzy Szmajdziński) czy przykład paranoi (Stefan Niesiołowski), bądź jako zwykły w tych okolicznościach chwyt retoryczny (Aleksander Szczygło, Roman Giertych). Tymczasem, w swoim tekście Kornel Ujejski w sposób zawoalowany obarcza odpowiedzialnością za rzeź galicyjską nie tyle powstańców, co kanclerza Cesarstwa Austriackiego Klemensa von Metternicha, któremu ta rzeź była na rękę i który nie zrobił nic, by jej zapobiec.

Za to inny cytat z tej samej zwrotki - "rękę karaj, nie ślepy miecz" - lub jego parafrazy są powszechnie wykorzystywane w debatach publicznych, jednak często bez świadomości pochodzenia cytatu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Roman Marcinek, Encyklopedia Polski, Kraków 1996, s. 100.
  2. Chorał [w:] K. Ujejski, Skargi Jeremiego (1947), s. 81-84, polona.pl [dostęp 2018-02-22].
  3. Józef Nikorowicz, Z dymem pożarów, polona.pl [dostęp 2018-02-22].
  4. Jan Styka, Z dymem pożarów : chorał Kornela Ujejskiego w obrazach Jana Styki (1893), polona.pl [dostęp 2018-02-22].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]